د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړو هېوادونو د افغانستان د وضعیت په تړاو اندېښنې څرګندې کړې

مکال په لیک کې روښانه کړې، چې سلیوان او د ملي امنیت شورا له افغانستان څخه د بایډن او هریس د ادارې ګډوډ وتلو پلان او اجرا کولو په اړه غیر معمولي نفوذ درلود.

مکال لیکلي، چې که چیرې سلیوان د ۲۰۲۴ کال د سپټمبر ۲۴ پورې په داوطلبانه توګه کمېټې ته حاضر نه شو، مجبور به شي چې یو فرعي حکم صادر کړي.

مکال ویلي، چې سلیوان د وینا او عمل له لارې ښودلې چې هغه د کانګرس له خوا د بهرنیو چارو وزارت ته سپارل شوي واکونه کارولي دي او مهمې پوښتنې پاتې دي، چې یوازې هغه یې ځواب کولی شي.

ښاغلي مکال زیاته کړې: «زما تحقیقاتو موندلي چې له افغانستان څخه د وتلو په جریان کې د ملي امنیت شورا په مکرر ډول په پرېکړې کولو کې مداخله کړې، چې د بهرنیو چارو وزارت پورې اړه لري.»

په ورته وخت کې د کانګرس د بهرنیو اړیکو په کمېټه کې ډېموکراټانو په دوامداره توګه دغه څېړنې رد کړي او ټینګار کوي، چې دغه څېړنې نه شي کولای دې ته ځواب ووايي، چې څنګه د ټرمپ د خبرو اترو او طالبانو سره د ځواکونو د وتلو په اړه د هغه تړون د بایډن د ولسمشرۍ پر مهال د افغانستان د سقوط د شرایطو په رامنځته کولو کې مرسته وکړه.

له دې سره سم په ۲۰۲۲ کال کې د افغانستان د بیارغونې لپاره د کانګرس له خوا ټاکل شوي ځانګړي څېړونکې په یوې خپلواکې ارزونې کې موندلي، چې د افغان ځواکونو د سقوط «تر ټولو مهم عامل» طالبانو سره د ټرمپ لاسلیک شوی تړون و.

مکال د مخه ادعا کړې وه ،چې د هغه څېړنو ښودلې چې څنګه د بایډن ادارې د امریکا خلک «غولولي او په ځینو مواردو کې یې په کلکه دروغ ویلي دي.»

دغه راپور دا هم تاییدوي، چې کمالا هریس له افغانستانه د وتلو په وروستیو پړاوونو کې له امریکايي پوځیانو سره ملګرې وه.

ښاغلي سلیون لیکلي: «د ۲۰۲۱ کال د اګسټ په میاشت کې له افغانستان څخه د امریکایي ځواکونو په وتلو کې سلیوان لاس درلود. د ادارې او منابعو پخواني مرستیال براین مک کیون شاهدي ورکړه، چې د ملي امنیت شورا د افغان وګړو د وتلو په اړه د تصمیم نیولو مشري وکړه او د کابل د طالبانو له خوا تر محاصره کېدو وروسته د حامد کرزي نړۍوال هوایي ډګر ته د متحده ایالاتو د سفارت د تړلو او لېږدولو پرېکړه یې وکړه.»

انټونیو ګوتریش د افغانستان انټرنشنل د خبریال د یوې پوښتنې په ځواب کې د طالبانو د رژیم تر ټولو ناوړه ځانګړنه د ښځو په وړاندې سخت بندیزونه او ځورول بللې ده.

د ملګرو ملتونو سرمنشي انټونیو ګوتریش د افغانستان انټرنشنل خبریالې مریم رحمتي ته وویل، چې دوی به د افغانستان په اړه یوه فوق العاده غونډه وکړي.

هغه زیاته کړه، چې په دې غونډه کې به د "بشري حقونو، په ځانګړې توګه د ښځو له حقونو څخه د پراخو سرغړونو" په اړه خبرې وشي، کوم چې هغه "د طالبانو د رژیم تر ټولو وحشتناک اړخ" بللی.

طالبانو د ښځو د حقونو او ازادیو د محدودیت په اړه تر ۷۰ ډېر فرمانونه صادر کړي دي.

د ښځو پر ازادۍ او بنسټیزو حقونو وروستی ګوزار د امربالمعروف د نوي قانون توشېح کېدل وو.

د امنیت شورا په نننۍ غونډه کې له چین او روسیې پرته ټولو هېوادونو چې د طالبانو متحدین دي، د امربالمعروف قانون غندلی دی.

ګوتریش په یوه خبري کنفرانس کې وویل: "موږ په افغانستان کې د اوسني استبدادي رژیم په چوکاټ کې د توکمیزو ډلو پر وړاندې د ټولو بشري حقونو سرغړونو او تبعیض په اړه ژور اندېښمن یو."

ګوترش په افغانستان کې له ترهګرو ډلو د طالبانو د ملاتړ په اړه هم اندېښنه څرګنده کړه او خبرداری یې ورکړ، چې دغه ډلې کولای شي نورو هېوادونو ته نفوذ وکړي.

د چهارشنبې په ورځ د امنیت شورا په غونډه کې د روسیې په ګډون یو شمېر هېوادونو په افغانستان کې د داعش او القاعده ډلو تر څنګ د نورو وسله والو ډلو د فعالیتونو او پراخېدو په اړه اندېښنه وښوده.

د روسیې سفیر ویلي، چې د داعش پر وړاندې د طالبانو له اقداماتو سره - سره دغه ډله توانېدلې چې په نورو هېوادونو کې هم بریدونه وکړي.

ګوتریش وویل، ملګري ملتونه د افغانستان د وضعیت د ښه کولو لپاره کار کوي؛ خو دا ځکه ستونزمنه ده چې طالبان په اوسني وضعیت کې همکارۍ ته چمتو نه دي.

د افغانستان په تړاو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په غونډه کې د چین استازي زياته کړه، چې په افغانستان کې د «ترهګرو ډلو» شتون افغانستان، سيمې او نړۍ ته ګواښ دی.

دغه چينایي استازي د خپلو خبرو په يوه بله برخه کې وويل، چې افغانستان د راتلونکي ژمي له امله بشري مرستو ته اړتيا لري.

نوموړي له نړۍ وغوښتل، چې له افغانستان سره بشري مرستې زياتې کړي.

هغه وويل، چې لويديځ هېوادونه باید له بشري مرستو څخه د سیاسي وسلې په توګه کار وا نه خلي.

د چين دغه استازي د افغانستان د ناسم وضعت لامل اقتصادي وضعت وباله او زياته يې کړه: «د نړۍ هېوادونه باید د طالبانو تر واکمنۍ لاندې د افغانستان په بیارغونه کې مرسته وکړي.»

واک ته د طالبانو په رسېدو چين له دغې ډلې سره په بېلابېلو برخو کې خپلې اړيکې ټينګي کړې او خپل تګ راتګ یې زيات کړی دی.

د چين سوداګريزو شرکتونو د افغانستان د کانونو بېلا - بېل قراردادونه تر لاسه کړي دي.

چین لومړنی هېواد دی، چې د طالبانو واکمنۍ کې یې تېر دوبي خپل رسمي سفیر کابل ته واستاوه او هم یې د بېجینګ لپاره د طالبانو سفیر ومانه.

د افغانستان په تړاو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غونډه د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د استازې تر څنګ د امنیت شورا د غړو هېوادونو د استازو په ګډون نن پیل شوې ده.

نوموړي په خپلو خبرو کې په افغانستان کې پراخ بشري، اقتصادي او د بشري حقونو بحران ته اشاره وکړه او ویې ویل، چې د افغانستان خلک له دغه بحرانه اړ شوي چې هېواد پرېږدي.

د افغانستان د وضعیت په تړاو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غونډه نن چهارشنبه په ملګرو ملتونو کې جوړه شوې ده.

د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې د افغانستان استازي فایق زیاته کړه، چې طالبانو په افغانستان کې جنسیتي توپیر حاکم کړی دی.

هغه وویل، د ثانوي او لوړو زده کړو څخه د نجونو محرومیت د افغانستان اقتصاد ته یو میلیارد ډالره زیان رسولی دی.
هغه په خپلو خبرو کې د افغانستان د ماشومانو بد وضعیت ته په اشارې وویل، چې د هېواد ماشومان د خوراکي توکو له کمښت او بشري ناورین سره مخ دي.

فایق وويل، چې نجونې او هلکان له باکيفيته زده کړو بې برخې دي او طالبانو هڅولي چې په جهادي مدرسو کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي.

نوموړي زیاته کړه، چې په افغانستان کې په ځانګړې توګه پخواني امنيتي ځواکونه د طالبانو له خوا نيول کېږي، شکنجه کېږي او وژل کېږي.

هغه وویل، یو شمېر کسان د مقاومت له جبهې او داعش سره د اړیکو لرلو په پلمه شکنجه کیږي او بې عدالتي وژل کیږي.

وروسته له هغې چې په افغانستان کې طالبان بیا واک ته ورسېدل؛ دغې ډلې په نجونو او مېرمنو پراخ بندیزونه ولګول.

د نړۍوالې ټولنې په ګډون ګاونډیو هېوادونو او نړۍوالو بنسټونو د طالبانو له خوا پر مېرمنو لګېدلي بندیزونه غندلي؛ خو طالبانو بیا دا خپله داخلي چاره ګڼلې او ویلي یې دي، چې د اسلامي شریعت په تطبیق کې له هیچا سره معامله نه کوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ په یو بیان کې ویلي وو، چې په پېښور کې د طالبانو کونسل محب الله شاکر په یوې غونډې کې د پاکستان د ملي سرود په درناوي نه دی درېدلی، چې دا چاره له ټولو سیاسي او ډېپلوماتیکو عرفونو خلاف ده.

ښاغلي ګنډاپور د چهارشنبې په ورځ د وینا پر مهال د طالبانو د کونسلګرۍ د وضاحت په حواله وویل، چې د طالبانو کونسلګرۍ په دې اړه وضاحت ورکړی، چې شاکر د پاکستان ملي سرود ته د موسیقۍ له امله نه دی ولاړ شوی؛ ځکه چې ملي سرود سره موسیقي ګډه وه او طالبانو هم له خپل ملي سرود څخه موسیقي لرې کړې ده.

په پېښور کې د طالبانو کونسلګرۍ په یو بیان کې ویلي، چې د پاکستان ملي سرود ته د سپکاوي اراده یې نه لرله او کونسل ځکه ملي سرود ته ونه درېد چې په سرود کې موسیقي موجوده وه.

همدا راز ښاغلي ګنډاپور کولتوري توپیرونو ته په اشارې سره یې ټینګار وکړ، چې د شاکر موخه بې احترامي نه وه.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې زهرا بلوچ دا کړنه غندلې او زیاته کړې یې ده، چې د طالبانو د سرکونسل له خوا د پاکستان ملي سرود ته نه درېدل د ډېپلوماتیکو اصولو خلاف عمل دی.

د خېبر پښتونخوا اعلی وزیر علي امین ګنډاپور په دې وروستیو کې د پاکستان د مشرانو تر سخت انتقاد لاندې دی.

هغه ویلي وو، چې له طالبانو سره به په مستقیم ډول خبرې وکړي.

علي امین ګنډاپور ويلي وو، چې له افغان طالبانو سره د مخامخ خبرو لپاره کابل ته پلاوی استوي.

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۲۲مه) وویل، هېڅ صوبه له کوم هېواد سره مستقیمې خبرې نه شي کولی او په دې لړ کې د خیبر پښتونخوا د مشر وزیر علي امین ګنډاپور څرګندونې زهر دي.