فرانسوي ورځپاڼې لوپاریزین د لبنان د یوې امنیتي سرچینې له قوله ویلي چې د جمعې په ماسپښین د اسراییل حکومت ته د یوه ایراني نفوذي له لوري د بیروت په څنډو کې د لبنان د حزب الله د مشر حسن نصرالله د راتګ خبر ورکړل شو.
د دغه راپور له مخې د اسرایيل جنګي الوتکو د حزب الله مرکز ته د حسن نصرالله د را رسېدو لارې څارلې.
د ایران د بشري حقونو سازمان په خپل راپور کې ویلي، چې دغه هېواد په تېره یوه اوونۍ کې د دوو افغانانو په ګدون ۱۴ کسان په دار ځړولي دي. سازمان وايي، یاد کسان د شیراز په مرکزي زندان کې په دار شوي، چې نړۍواله ټولنه باید په ایران کې د ورځنیو اعدامونو په اړه غلې پاتې نه شي.
د راپورونو له مخې، دغه ۱۴ کسان د نشهیي توکو او یا (قصدي وژنو) په تور په اعدام او یا هم قصاص محکوم شوي وو.
د شیراز په مرکزي زندان کې د اعدام شویو کسانو د جزیاتو په اړه ویل کیږي، چې په یادو کسانو د اعدام حکم د وږي له ۲۶مې نېټې د تلې تر څلورمې نیټې پورې عملي شوی دی.
تر اوسه پورې د دغو افغانانو د محکمې او زندان د وضعیت په اړه معلومات نه دې خپاره شوي.
د ایران د بشری حقوقو د ادارې مشر محمود امیري مقدم د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې په څنډه کې له ایران سره د نړۍ د چارواکو لیدنو ته په اشارې سره وویل: «د ایران لهخوا د اعدام سزا کارول باید د ایراني چارواکو او د هغو هیوادونو د مشرانو ترمنځ د خبرو اترو په سرکې وي چې بشري حقونو ته درناوی لري.»
د بشري حقونو د سازمانونو په وینا د روان کال له پیل راهیسې د ایران په زندانونو کې د ۱۵ښځو په ګډون ۳۸۱ کسان په دار ځړول شوي دي.
د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس خبر ورکړی، چې د شنبې په ورځ له ایران او پاکستانه ۱۹۵ کورنۍ راستنې شوې دي. دا لا نه ده څرګنده چې د افغان کډوالو دغه کورنۍ په زور او که په خپله خوښه راستنې شوې.
دغه اژانس د یکشنبې په ورځ د (تلې اتمه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې تیره ورځ ۲۴ کورنۍ د ننګرهار ولایت تورخم، ۱۷ کورنۍ د کندهار سپین بولدک، ۴۶ کورنۍ د نیمروز ولایت ورېښمو پله او ۱۰۸ کورنۍ د هرات اسلام کلا له لارې هېواد ته راستنې شوې.
له ایران او پاکستان دواړو هېوادونو څخه د افغان کډوالو ۱۹۵ کورنۍ راستنې کړلې شوې.
باختر اژانس لیکلي، چې د له طالبانو له لوري د مرستو تر څنګ یو شمېر کډوالې کورنۍ خپلو اصلي سیمو ته هم لېږدول شوې دي.
د طالبانو تر واک لاندې د باختر اژانس په خبر کې دا نه دي ویل شوي، چې دغه کورنۍ په خپله خوښه او که د یادو هېودونو له لوري په زور افغانسان ته ستنې کړلې شوې دي.
خوپه دې ورستیو کې ایران او پاکستانپه زور د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ پیل کړې دي.
د راپورونو له مخې په ایران کې د افغان کډوالو سره د ناسم چلند او د افغانانو پر کار کولو، زدهکړو او هلته اوسېدو باندې دغه هېواد سخت بندیزونه لګولي دي.
د ملګرو ملتونو سرمنشي وايي، چې د هغو هیوادونو او سازمانونو ملاتړ کوي، چې په سملاسي توګه د ښځو پر وړاندې د طالبانو د بندیزونو د لرې کولو غوښتنه کوي. انتونیو ګوټریش وویل: «هغه څه چې په افغانستان کې پېښیږي په معاصر تاریخ کې د جبر له خورا سختو سیسټمونو سره پرتله کیږي.»
په دې وروستیو کې د جرمني، استرالیا، کاناډا او هالنډ د بهرنیو چارو وزیرانو خبرداری ورکړی، چې که د افغان ښځو او نجونو وضعیت بدل نه شي، نو دوی به نړۍوالې محکمې ته د طالبانو پرضد عریضه وکړي.
دغو څلورو هېوادونو ټینګار کړی، چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو له حقونو څخه د سرغړونې مخه باید ونیول شي.
د نړۍ څه باندې ۲۰ هېوادونو په نړۍواله محکمه کې د طالبانو د محاکمې لپاره د دغې پرېکړې ملاتړ کړی دی.
د څلورو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو د تلې په څلورمه د چهارشنبې په ورځ د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې په څنډه کې د یوې خبرپاڼې له لارې په افغانستان کې د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو پر وړاندې د جنسیتي توپیر جدي او سیستماتیکه سرغړونه وغندله.
طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو ښوونځي او پوهنتون ته پر تګ بندیزونه لګولي دي.
دغې ډلې په تېرو درېیو کلونو کې په نا دولتي ادارو کې د ښځو پر کار کولو، پارکونو، رستورانتونو ته په تګ، له شرعي محرم پرته د تګ راتګ او دغه راز د ښځو پر سپورټ کولو، سیاسي او مدني فعالیتونو هم سخت بندیزونه لګولي دي.
دغېډلې د یوه نوې قانون له لارې د ښځو غږ «عورت» بللی دی.
د بشري حقونو فعالانو طالبان په پراخه کچه د بشري حقونو په سرغړونو تورن کړي او ویلي یې دي، چې دغې ډلې په افغانستان کې له ټولنې څخه د ښځو په لرې کولو سره جنسیتي توپیر رامنځته کړی دی.
خو د یادو هېوادونو د کړنو په غبرګون کې طالبانو د بشري حقونو د سرغړونو تورونه رد کړي دي.
د روسیې د بهرنیو چارو وزیر نیویارک کې په یوه خبري غونډه کې د لبنان د حزب الله پر مشر حسن نصرالله د اسراییل برید یوه «سیاسي وژنه» وبلله. سرګي لاوروف په تهران کې د اسماعیل هنیه وژنې ته په اشارې سره وویل: «سیاسي وژنې تقریبا یو معمول ګرځیدلی دی.»
لاوروف د جمعې په ورځ د ملګرو ملتونو په عمومي غونډه کې تر وینا وروسته په یوه خبري غونډه کې سیاسي وژنې د اندېښنې وړ وبللې.
په ورته وخت کې هغه زیاته کړه: «ما اوریدلي چې د امریکا ولسمشر د دغه ګام په دفاع کې سیاسي وژنه یوه سمه پرېکړه او د عدالت د پلي کیدو په معنا وبلله او له دې مسلې سره د مقابلې په برخه کې د دغې جګړې په اړه هیوادونو بیلابیل چلندونه په ډاګه کوي.»
جوبایډن تر دې مخکې ویلي وو چې حسن نصرالله او د «حزبالله ترهګره ډله» په څلورو لسیزو کې د سلګونو امریکایانو د وژلو مسووله وه.
د امریکا ولسمشر وویل چې د نصرالله په وژلو سره د زرګونو امریکایانو، اسراییلیانو او لبناني ولسي وګړو لپاره عدالت پلی شو.
د لبنان روغتیا وزارت د حزب الله د مشر له وژل کېدو یوه ورځ وروسته وویل چې د شنبې په ورځ د (تلې اوومه) د اسراییل په بریدونو کې لږ تر لږه ۳۳ کسان وژل شوي او ۱۹۵ نور ټپیان شوي.
دغه وزارت زیاته کړې چې د تلې له دویمې ورځې راهیسې د اسراییل په بریدونو کې ۷۸۳ کسان وژل شوي دي.
تر دې مهاله دوه زره او ۳۱۲ نور کسان ټپیان شوي هم دي.
د جمعې په ورځ د حزب الله د قوماندې پر یوه مرکز باندې د اسراییل په برید کې د حسن نصرالله په ګډون لږ تر لږه ۱۱ کسان ووژل شول.