نظرپوښتنه: کمالا هرېس د رایه ورکوونکو سربېره د ټاکنیز کالج مخکښ ملاتړ له ځانه سره لري

د سعودي عربستان د کورنیو چارو وزارت د یکشنبې پر ورځ (د لړم۶ مه) اعلان وکړ، چې د تیرې یوې اوونۍ کمپاین په ترڅ کې ۲۰ زره او ۸۹۶ سرغړونې ثبت شوې چې له دېډلې ۱۱ زره ۹۳۰ یې د استوګنې، پنځه زره او ۶۴۹ یې د سرحدي امنیت او درې زره او ۳۱۷ نورې یې د کار د قوانینو اړوند سرغړونې دي.

چارواکي وايي، د دغه کمپاین په ترڅ کې یې ۱۳سوه او ۷۴ کسان نیولي چې په ناقانونه توګه یې د دغه هېواد خاورې ته د ننوتو پلان درلود. د چارواکو په وینا په دغو کسانو کې ۴۳ سلنه یې د یمن او ۵۵ سلنه یې ایتوپیایان دي.

د سعودي عربستان د کورنیو چارو وزارت هم اعلان کړی، چې ۱۰۷ تنه په داسې حال کې نیول شوي، چې غوښتل یې له اجازې پرته له هېواده ووځي.

دغه وزارت ویلي چې ۲۴ سعودیان هم کډوالو ته د غیر قانوني استوګنې برابرولو او کارموندنې په تور نیول شوي.

وزارت خبرداری ورکړی، چې له غیرقانوني داخلېدو سره مرسته کول او له مجرمانو او "غیرقانوني کډوالو" سره همکاري جرم دی او مجرم کسان تر ۱۵ کلونو پورې بند او تر یو ملیون ریال پورې جریمې سره مخکیدای شي.

د سعودي عربستان له ګاونډیو هېوادونو ډېر کډوال له ویزې پرته دغه هېواد ته د کار موندلو په موخه ننوځي.

د سعودي عربستان د کورنیو چارو وزارت وخت په وخت د دې غیر قانوني کډوالو د پیژندلو او شړلو لپاره د څارنې ډلې مکلفوي.

د دايکندي ولايت مقام د يکشنبې په ورځ د لړم په ٦مه په یوه اعلایمه کې ویلي، چې د دولتي کارکوونکو لپاره د امربالمعروف د "تدريس او تفسير" ټولګي هره ورځ نيم ساعت په پام کې نيول شوي دي.

د دایکندي والي نجیب الله رفیع د دې ټولګي د تنظیم پر مهال ملکي مامورینو ته وویل چې د امربالمعروف په قانون کې د اسلام او شریعت احکام شامل شوي او تطبیق یې یقیني دی.

شنونکي وايي، چې دغه قانون د وګړو ډیری اساسي حقونه او ازادۍ تر پښو لاندې کوي.

دغه قانون د ښځو غږ "عورت" بللی او له هغوی غواړي چې خپل مخونه هم پټ کړي.

غه قانون د ساکښو موجوداتو د انځورونو فلم اخستل او خپرول او د موسیقۍ هر ډول تولید، خپراوی او اوریدل هم منع کوي.

دا جنجالي قانون د طالبانو د امربالمعروف وزارت چارواکو ته واک ورکوي، چې په ښار کې د خلکو څارنه او کنټرول وکړي.

له دې وړاندې په دایکندي ولایت کې طالب چارواکو د دغه قانون له پلي کېدو وروسته د دولتي تلویزیون خپرونې بندې کړې وې.

د طالبانو امربالمعروف وزیر د دغه قانون د پلي کولو لپاره ولایتي سفرونه پیل کړي دي.

د طالبانو د کرنې، اوبولګونې او مالدارۍ وزارت د یکشنبې پر ورځ په يوه اعلاميه کې د دوی د مرستیال وزير صدراعظم عثماني او په کابل کې د چين د سفير ژواووشېنګ د ليدنې خبر ورکړی.

په اعلاميه کې راغلي، چې دواړو لوريو د نشه يي توکو د بديل کښت، کرنيزو محصولاتو ته د بازار موندنې او د چين او کابل د اړیکو د پراختيا په تړاو خبرې کړې دي.

په کابل کې د چین سفير ژواووشېنګ زياته کړې، چې چين ته د افغانستان صادرات ورځ تر بلې زياتيږي: «چين له افغانستان څخه د تازه او وچې مېوې په ځانګړې توګه د انارو او جلغوزيو د صادراتو هرکلى کوي او له همدې امله چين د افغانستان پر صادراتي محصولاتو لوړه ګمرکي تعرفه نه لري».

په کابل کې د چین سفارت تر اوسه د دې ليدنې جزئیات نه دي شریک کړي.

چين او طالبانپه خپلو منځونو کې پراخې اړيکې لري او دواړو خواوو د کانونو د قراردادونو په ګډون په ګڼو برخو کې د همکاریو تړونونه لاسلیک کړي دي.

له ننګرهاره یو شمېر خبریالانو د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې په ننګرهار کې د امربالمعروف ریاست کار کونکي، په اونۍ کې یو یا دوه ځله په دغه ولایت کې د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ته ورځي او هلته ټول کارکونکي د ږیرو پر نه خریلو او «شریعت» ځان برابرولو ګواښي.

یو خبریال د نوم نه ښودلو په شرط وايي: «د امربالمعروف وزارت کار کونکي زموږ دفتر ته راځي او موږ ته وايي، چې تاسو د نظام معاشونه اخلئ، باید زموږ اصول ومنئ، ږیرې مو لویه کړئ او زموږ له امر څخه سرغړونه مه کوئ.»

د ننګرهار خبریالان وايي، د امربالمعروف ریاست کارکونکي، ډیری وختونه دوی ته «سپک او له توهین ډک الفاظ کاروي.»

په ننګرهار کې یو شمېر نور خبریالان چې له بېلابېلو رسنیو سره کار کوي وايي، ټول راپورونه او فعالیتونه یې د طالبانو د استخباراتو او امربالمعروف او نهي عن المنکر ریاست د کارکونکو تر څار لاندې دي.

دغه خبریالان وايي، په ازاد ډول فعالیتونه نه شي تر سره کولی.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د کندهار، هلمند، او باغیس په ګډون د هېواد په ګڼو ولایتون کې د ټلویزیونونو خپرونې او د ولایتي چارواکو د ویډیو او انځورونو اخستلو باندې بندیز لګولی دی.

د طالبانو له لوري پر رسنیو د بندیزونو په دوام د خبریالانو ملاتړو ادارو په افغانستان کې تر غږ او لیکلو د رسنیو پر فعالیت د بندیزونو له امله اندیښنې ښودلې دي.

دغه سازمان ویلي، چې د افغانستان د بشري مرستو د صندوق له لارې له ۸۶ میلیونو زیاتو خلکو سره مرسته شوې ده.

د افغانستان د بشري مرستو صندوق (اې اېج اېف) په ۲۰۱۴ کال کې د په هېواد کې د چټکو او ستراتیژیکو بشردوستانه هڅو د ملاتړ لپاره جوړ شو.

د دغه صندوق د لسمې کلیزې په مناسبت د یکشنبې په ورځ د (لړم شپږمه) د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکي یو راپور خپور کړ او په افغانستان کې یې د بشري مرستو د دوام پر اهمیت ټینګار کړی.

دغه سازمان په خپل راپور کې لیکلي، چې په تېرو لسو کلونو کې افغانستان له پرله پسې ننګونو سره مخ و، چې په کې جګړې، سیاسي بې ثباتي، وچکالي، زلزله، د خوراکي توکو نه خوندیتوب، د کوویډ - ۱۹ ناروغۍ خپرېدل، بې وزلي او د ښځو او نجونو پر وړاندې ډېریدونکي زیانونه شامل دي.

د اوچا د راپور له مخې، د افغانستان د بشري مرستو د صندوق له جوړېدو لس کاله وروسته هم د هغو کسانو شمېر چې بشري مرستو ته اړتیا لري له ۲۳ میلیونو څخه ډېرو کسانو ته رسېږي.

په بشري چارو کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیال جویس میسویا له نړیوالې ټولنې وغوښتل، چې په افغانستان کې د اړتیا وړ ځواب ویلو لپاره د دغه هېواد له بشري صندوق سره مرسته وکړي.