د رویټرز او اېپسوس نظرپوښتنه: د ټرمپ پر وړاندې د هرېس مخکښتوب یو سلنه کم شوی دی

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع په اېکس پاڼه لیکلي چې، د دغې ډلې « د مسوولینو، مجاهدینو، منسوبینو او عامو هېوادوالو» ته خبر ورکول کېږي چې؛ د ملاهبت الله د (۵۱۹) ګڼه حکم له مخې مکلف دي چې د دغې ډلې د کورنیو چارو وزارت له اجازې پرته د سپکو او درنو وسلو او مهماتو له ساتنې او لېږد رالېږد څخه ډډه وکړي.
‏د طالبانو د کورنیو چارو وزارت دا رنګه د وسلو په برخه کې ټول پخواني وېشل شوي جوازونه، لیکونه، استعلامونه او مکتوبونه هم بې اعتباره اعلان کړل.
دغه وزارت زیاته کړې، چې د دغه حکم له مخې د هېواد په کچه واحد جواز د دغه وزارت د جرمونو د کشف او په وړاندې یې د مبارزې ریاست اړوند د ډایاک مدیریت له‌خوا وېشل کېږي.
‏خبرپاڼه وړاندې کاږي، چې د ملاهبت الله د حکم له مخې د تورو ښېښو لرونکو موټرونو د ګرځولو د جواز کړنلاره تایید او منظور شوې ده.
د دغه حکم له مخې، د طالبانو د ټولو ادارو چارواکي، منسوبین او عام هېوادوال مکلف دي چې د کورنیو چارو وزارت د جرمونو د کشف او په وړاندې یې د مبارزې ریاست د اجازه لیک پرته د پوځي او ملکي موټرونو په ښېښو د پردو له لګولو څخه ډډه وکړي.
‏د خبرپاڼې په وروستۍ برخه کې راغلي، چې د طالبانو د ملي دفاع وزارت او د استخباراتو ریاست منسوبین چې د دغو حکمونو له مخې په شرایطو برابر وي د خپلو ادارو له لوري ورته جوازونه چاپ او وېشل کېږي.
په افغانستان کې د ناقانونه وسلو ساتل او لېږد رالېږد او د تورو ښېښو لرونکو موټرو کارونه له پخوا راهیسې د حکومتونو لپاره یو ستر سرخوږی و؛ خو لا هم دغه ستونزه په خپل حال پاتې ده.

د ولسي خلکو په وینا، ګڼ طالبان اوس هم د درنو او سپکو وسلو په زور او د تورو ښېښو لرونکو موټرو په کارولو سره بشري ضد جنایتونه ترسره کوي او طالبان مشران او د کورنیو چارو وزارت اړوند ادارې یې هم په کابو کولو کې پاتې راغلي.

ځیني شنونکي بیا پر دې باور دي، چې نن سبا د طالبانو په لیکو کې بې باوري زیاته شوې او داسې هم ویل کېږي چې ځیني نامسووله وسله‌وال د دغې ډلې په لیکو کې ځای پر ځای شوي دي.
دغه شنونکي وایي، د ملا هبت الله دغه نوي فرمان موخه هم ښايي د طالبانو له لیکو څخه د دغو نامسوله وسله‌والو لرې کول وي.

د پښتون قومي جرګې تېره شپه سې شنبه د (لړم اتمه) ناوخته په خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې د پاکستان پوځ د هغې ژمنې خلاف چې یوه اونۍ وروسته به د تیرا د راجګال سیمې ۲۰۴۱ کورنۍ بیرته خپلو مېنو ته ستنوي، وايي اوس یې ۵۰ کورنیو ته د تلو اجازه ورکړې.
د خیبرپښتونخوا ایالتي حکومت یوه اونۍ وړاندې ویلي و، چې د تیرا درې د راجګال سیمې ۲۰۴۱ کډوالې کورنۍ به راتلونکې اونۍ د اکتوبر ۲۹مه خپلې سیمې ته بېرته ستانه کړي.

دغه کډوال په ۲۰۱۳ کال کې له تیرا څخه د جګړو له امله خیبر ته راکډه شوي وو.
د خیبرپښتونخوا حکومت او پوځ په خیبر کې د اکتوبر ۱۱ـ ۱۳ د پښتنو قومي جرګې له پرېکړې وروسته چې پښتانه کډوال به بیرته خپلو سیمو ته ستنیږي، د اکتوبر په ۲۲ مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وویل چې د اکتوبر په ۲۹ مه به د تیرا درې هغه ۲۰۱۴ کډوالې کورنۍ بیرته خپلو سیمو ته ستانه کړي چې په ۲۰۱۳ کال کې د جګړو له امله له خپلو مېنو بیځایه شوې دي.
خو اوس د پښتون قومي جرګې مشرتابه د پاکستان پر حکومت او پوځ نیوکه کوي او وايي، چې دوی ورسره په خپله کړې ژمنه نه دي دریدلي او پاتې کډوالو ته د تلو اجازه نه ورکوي.
په خیبر کې پراته له تیرا راکډه شوي دغه کډوال چې د راجګال سیمې د اتو کلیو اوسیدونکي دي، ټول شمېر یې نږدې ۱۱۵۰۰ تنه کیږي، چې په ۲۰۱۳ کال کې په تېرا کې د منګل باغ په نامه د یوه قوماندان د وسله والې ډلې (لشکر اسلام) د کړنو او هلته د جګړې له امله راکډه شوي وو.
دغو کډوالو د تورخم ـ پېښور تر منځ لویه لاره په بیګاړي سيمه کې د ۶۵ ورځو لپاره په اعتراضي ډول تړلې وه او پرلت یې په کې وهلی و، چې وروسته ورسره د خیبرپښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور تر خبرو اترو وروسته د وږي ۲۵ مه نېټه بیرته دغه لار خلاصه کړه.
په خیبرپښتونخوا کې له جګړو څخه کډه شوي کډوال یوازې د تیرا نه بلکې د نورو قبايلي سيمو لکه باجوړ، شمالي او سوېلي وزيرستان څخه هم په زرګونو کډوال بیځایه شوي چې دا مهال د پښتونخوا په يو شمير سيمو لکه پېښور، بنو، ډېره اسماعیل خان او د افعانستان کونړ، پکتیکا او خوست ولایتونو کې د کډوالۍ سختې شپې ورځې تیروي.

د نوموړې په وینا: «امریکا به د خپل ځان په دفاع کې دریغ ونه کړي. متحده ایالات د تاوتریخوالي زیاتېدل نه غواړي او موږ باور لرو، چې د ایران او اسراییل ترمنځ مستقیمه جګړه باید پای ته ورسېږي.»

څو ساعته مخکې د اسراییل لوی درستیز هرزي هالوي هم خبرداری ورکړ، چې که ایران یو ځل بیا پر اسراییل بالسټیک توغندي وتوغوي، د دغه هېواد پوځ به د هغو وړتیاوو په کارولو سره ځواب ورکړي، چې د ایران په وروستیو بریدونو کې یې نه دي کارولي.

بل خوا، د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په غونډه کې تېره ورځ د روسیې استازي د ایران پر پوځی مرکزونو باندې د اسراییل د وروستیو بریدونو د ملاتړ له امله پر امریکا نیوکه وکړه.

هغه له ټولو خواوو وغوښتل، چې د تاوتريخوالي د زياتېدو د مخنيوي لپاره له زغمه کار واخلي.

دا په داسې حال کې ده، چې د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د یکشنبې په ورځ وویل، چې د اسراییل بریدونو ایران ته سخت زیان اړولی او خپل ټول هدفونه یې په نښه کړي دي.

د «امارت اسلامي‌ اردو» پر خپلې اېکس پاڼې تایید کړې، چې پر موټرسایکل سپور کس د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي دی.

ځینو طالب پلوو پر اېکس همدا جمله لیکلې: «افغانستان اوس د امن څادر اغوستی، چې له وزیر تر فقیر هر څوک په کې ډاډه ژونداو کار و بار کولی شي.»

د متقي دا کړنه له ګڼو نیوکو سره هم مخ شوې ده.

افغان خبریال بلال سروري د متقي ویډیو پر اېکس خپره کړې او ورسره لیکلي یې دي: «د جرمونو لوړ ګراف، وسله والې غلاوې، د طالبانو ضد ډلو لکه (اې اېف اېف) (اېن ار اېف) او (ای اېس کې پي) له خوا وژونکو بریدونو وروستۍ لړۍ په داسې یوه وضعیت کې ګورو، چې د طالبانو د بهرنیو چارو سرپرست وزیر د ښه امنیت انځور وړاندې کوي.»

د اېکس یوه بل کاروونکي لیکلي: «افرین دې د موټرسایکل پر ټایرونو وي چې دومره غټ بار زغمي.»

دغه راز یوه بل کاروونکي بیا لیکلي: «دا د تېر په یاد یې چلوي، چې په کویټه کې یې تر دې لوړ څه نه لرل.»

طالب چارواکو په وار - وار سره ادعا کړې ده، چې په ټول افغانستان کې امنیت ټینګ دی او د هېواد خاوره په بشپړه توګه د یادې ډلې په واک کې ده.

تر دې وړاندې یو شمېر لوړ پوړو طالب چارواکو ویلي و، چې په افغانستان کې د بهرنیو ځواکونو د شتون پر مهال هره ورځ په اوسط ډول له ۲۰۰ تر ۳۰۰ کسان وژل کېدل.

اخوا د طالبانو د کورنیو چارو وزير هم ویلی و، چې د دې ډلې حکومت منظم پوځ او پولیس نه لري، خو په افغانستان کې یې په کمو امکاناتو «داسې امنيت ټینګ کړی، چې مثال یې د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې نه شته.»

طالب چارواکي په داسې حال کې په افغانستان کې د جګړو د ختمېدو او د امنیت د ټینګښت ادعا کوي، چې دغې ډلې په تېرو څه باندې شلو کلونو کې له بهرنیو ځواکونو سره د جګړو په پلمه لسګونه زره افغانان په ځانمرګو بریدونو، هدفي وژنو، د ماین په چاودنو او ډله ییزو بریدونو کې وژلي دي.

مګر د نیویارک پوهنتون یوې څېړنې په خوله کې د ځینو باکتریاو د زیاتوالي او د سر او غاړې د سرطان د زیاتوالي تر منځ اړیکه موندلې ده.

څېړنې موندلې، چې د یوه درجن څخه زیاتو میکروبونو راټولېدل د دې وژونکي سرطان خطر ۵۰ سلنه ډېروي.

په دې څېړنه کې د څه باندې ۱۶۰زره کسانو معلومات څېړل شوي دي.

د دې کسانو د ژوند طریقه، د غذايي عادتونو او د نورو روغتیایي چارو په اړه معلومات لیدل شوي او د خولې د لعاب نمونې یې راټول شوي دي.

د دغو کسانو ۱۵ کلن روغتیایي وضعیت څېړل شوی، چې په ترڅ کې یې د ۲۳۶ کسانو په سر او غاړه کې د سرطان تشخیص شوی دی.

د دې ناروغانو د خولې ډي ان اې نمونې له ۴۵۸ کسانو نمونو سره پرتله شوي، چې له دې سرطان څخه پاک ول.

پایلو ښودلې، چې په خوله کې موندل شوي ۱۸ باکتریاوې د سرطان خطر ۵۰ سلنه ډېروي.

څېړونکو ویلي، چې د باکتریا او سرطان تر منځ مستقیمه اړیکه تر اوسه نه ده ثابته شوې، خو اشاره ورته شوې ده.

څېړونکو همداراز ویلي: «موږ ځانګړې باکتریاوې موندلي، چې د دې ډول سرطان خطر زیاتوي او اوس به د دې پټ لامل په موندلو کار وکړو.»

د څېړونکو په وینا، د څېړنې پایلې ثابتوي، چې د خولې د ښه حفظ الصحې اهمیت دا دی، چې په ورځ کې دوه ځله د غاښونو برس کول او خلال کول ډېر مهم دي.

څېړونکي وایي، چې د غاښونو برس او خلال کول نه یوازې د غاښونو د ناروغۍ مخنیوی کوي، بلکې دا عادت د سر او غاړې د سرطان څخه هم په بالقوه توګه ساتنه کولی شي.