په فلوریډا کې یو ۱۸ کلن ځوان پر یوې ښځې د چاقو د پورته کولو په تور ونیول شو

بل خوا، اسراییلي ځواکونو د سې شنبه په ورځ (د لړم ۸مه) په بیت لاهیا کې له ۱۱۰څخه زیات فلسطینیان په یوه برید کې ووژل.

متحده ایالاتو دغه برید «وحشتناک» بللی دی.

د غزې په شمال کې بیت لاهیا د څو اونیو پرله پسې بمباریو او پوځي محاصرې وروسته په نږدې ختیځ کې د فلسطیني کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د مرستې او کار اداره یا (UNRWA) د لوړ پوړي چارواکي له خوا بیت لاهیا د "ناورین" سیمه اعلان شوې ده.

په غزه کې د ۲۰۲۳ کال د اکټوبر له ۷مې راهیسې د اسراییل په بریدونو کې لږ تر لږه ۴۳ زره او ۱۶۳ کسان وژل شوي او ۱۰۱ زره او ۵۱۰ نور ټپیان دي.

په لبنان کې د غزې د جګړې له پیل راهیسې د اسراییل په بریدونو کې لږ تر لږه ۲ زره او ۷۸۷ کسان وژل شوي او ۱۲ زره او ۷۷۲ نور ټپیان شوي دي.

د دواړو خواوو ترمنځ دغه نښته له تېرې شپې ناوخته راهیسې روانه ده، چې چورلکې، سپکې او درندې وسلې پکې کارول کیږي.
د سیمې خلک وايي، پاکستاني چورلکو د دوی د استوګنې په سیمه کې پر جنګیالیو بمباري کړې، چې له امله یې ملکي خلکو ته مرګ ژوبله اوښتې ده.
د پاکستان پوځ او حکومت د ملکي مرګ ژوبلې ادعاوې نه دي تایید کړې، خو د پوځ اړوند سرچینو په دې نښته کې د عاطف په نامه د یوه تورن او دوو نورو سرتېرو وژل کېدل تایید کړي.
یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې «سهار ته نږدې وخت کې د پاکستان امنیتي ځواکونو په غوړه بکاخېل سردي خېلو کې د پاکستاني طالبانو د حافظ ګل بهادر ډلې محاصره کول غوښتل، خو په دې ترڅ کې یو پوځي افسر تورن عاطف او د هغه سرتیري د طالبانو تر محاصرې لاندې راغلل او پر موټرو یې بریدونه وشول، چې وروسته چورلکو د محاصرې ماتولو لپاره هوايي بریدونه پیل کړل».
سرچینه وايي، په پېښه کې ملکي خلکو ته مرګ ژوبله اوښتې او ځینو کورونو ته مالي زیان هم اوښتی، خو د ملکي مرګ ژوبلې کره شمېر لا څرګند نه دی.
په نښتو کې تر دې دمه د دوو طالبانو د وژل کېدو پخلی هم شوی.
د شمالي وزیرستان اوسیدونکي او د ملي ولسواک ګوند مشر محسن داوړ وايي، چې په غوړه بکاخېل کې خلک د پوځ او جنګیالیو ترمنځ په جګړه کې ایسار دي او له سیمې د وتلو لارې بندې دي.
داوړ وايي، چې « د خلکو د مرګ ژوبلې په اړه اندېښنې شته دي».

د سیمې خلک وايي، چې د پوځي افسر او سرتېرو له وژل کېدو وروسته له چورلکو پر کورونو سپکې او درندې وسلې کاریږي.
د پېښې عیني شاهدان وايي، چې د جګړې له امله سیمې ته د امبولانسونو خدمات نه دي رسېدلي او خلکو په زرنجو کې روغتونونو ته خپل ټپیان لیږدولي دي.

د بنو بکاخېل سیمه چې یو وخت د پاکستان تر ملاتړ لاندې طالبانو ارام ځای و او د وزیرستان ګڼ بېځایه شوي هم دلته اوسیږي، په دې وروستیو کې د پاکستان د طالبانو تحریک او حافظ ګل بهادر ډلې پکې نفوذ کړی.
دغه ولسوالي چې د امن پاڅونونو او پښتون ژغورنې د ملاتړ مهمه سیمه ګڼل کیږي، په وروستیو میاشتو کې د ناکراریو او امنیتي پېښو شاهده ده.

په ورته وخت کې ۱۴.۶ سلنه د نظرپوښتنې ګډونوال د امریکا د ټاکنو په تړاو کوم ځانګړی نظر نه لري.

د اکټوبر له ۲۷مې تر ۳۰مې نېټې پورې افغانستان انټرنشنل - پښتو د امریکا د ټاکنو په تړاو یوه پرلیکه نظرپوښتنه ترسره کړه، چې څلور اساسي پوښتنې یې لرلې.

پر اېکس ټولنیزه شبکه په دغې نظرپوښتنه کې ۳۲۵ کسانو برخه اخیستې ده، چې ۲۹.۹ سلنه ګډونوال باور لري چې که ټرمپ ولسمشر شي د افغانانو په ګټه دی.

بل خوا هرېس د دغې نظرپوښتنې په ګډونوالو کې ۶.۵ سلنه پلویان لري او دوی فکر کوي، چې که چېرې کمالا هرېس کامیابه شي ښايي د ټرمپ په پرتله یې افغانستان او افغانانو ته ډېره ګټه ورسیږي.

ځینې ګډونوالو په تبصرو کې استدلال کړی چې که ټرمپ ولسمشر شي نو ښايي له افغانستان سره د امریکا روانې مرستې په ټپه ودریږي؛ خو دا خطر بیا د کمالا په وجود کې کم بریښي.

د نظرپوښتنې یوه لویه برخه ۴۹.۵ سلنه ګډونوال بیا په دې باوري دي چې د امریکا په ټاکنو کې که د جمهوري غوښتونکو نوماند ټرمپ او یا د ډېموکراټانو نومانده هرېس کامیابه شي د امریکا پر بهرنۍ پالیسۍ کوم ځانګړی اغېز نه ښیندل کیږي.

د نظرپوښتنې د ګډونوالو دا برخه بیا باور لري چې افغانانو ته ټرمپ او یا هرېس بریا کومه ځانګړې ګټه یا تاوان نه لري.

په تبصرو کې ځینو ګډونوالو استدلال کړی چې د امریکا بهرنۍ پالیسي د ځانګړو بنسټونو له خوا د لنډ، منځ او اوږدمهال لپاره جوړیږي چې د ولسمشرانو بدلون پرې کومه ځانګړې اغېزه نه لري.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو د نظرپوښتنې ۱۴.۲ سلنه خلکو بیا ویلي چې دوی د امریکا د ټاکنو په تړاو هېڅ کوم نظر نه لري.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو پر فیسبوک د دغې نظرپوښتنې ګډونوال ۸۷۰ کسان وو او تر ټولو لویې برخې ګډونوالو ویلي چې د امریکا ټاکنې د افغانستان پر وضعیت او له افغانستان سره د امریکا پر تعاملاتو کوم ځانګړی اغېز نه لري.

د نظرپوښتنې ۵۷ سلنه خلک په دې باور دي چې د امریکا ټاکنې یوازې د امریکا په داخلي مسایلو پورې اړه لري او پر افغانستان کوم ځانګړی اغېز نه لري.

د دغې نظرپوښتنې ۲۴ سلنه ګډونوال ټرمپ او ۴ سلنه ګډونوال هرېس د افغانستان او افغانانو په ګټه بولي.

۱۵ سلنه ګډونوال بیا د امریکا د ټاکنو په تړاو هېڅ نظر نه لري.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو پر فیسبوک او اېکس په یادې نظرپوښتنې کې ۱۱۹۵ کسانو برخه اخیستې وه.

ټاکل شوې د روان میلادي کال د نومبر په پنځمه نېټه د امریکا د ولسمشرۍ ټاکنې ترسره شي چې په دې ټاکنو کې د جمهوري غوښتونکو نوماند او پخوانی ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د ډېموکراټانو د نومانده او د اوسني ولسمشر مرستیاله کمالا هرېس د یو بل سیالان دي.

په پاکستان کې پر چینایي وګړو او انجنیرانو هدفي بریدونو چین دې ته هڅولی چې له ترهګرۍ سره مبارزه او د خپلو وګړو د امنیت خوندیتوب لپاره له پاکستان سره د ترهګرۍ ضد ګډو همکاریو اډانې ته داخل شي.

په اسلام اباد کې د چین سفیر ژیانګ زدونګ په "چین په ۷۵ کال کې: د پرمختګ، بدلون او مشرتابه مزل" نړیواله غونډه کې چې د چین او پاکستان انسټیټیوټ په نوښت جوړ شوې وه، وویل چې له ترهګرۍ سره مبارزه ګډو همکاریو ته اړتیا لري.

زدونک وویل" موږ کولای شو پر دې ننګونو په ګډه برلاسي شو او دا ډاډ ترلاسه کړو چې د ترهګریزو پېښو عاملان او په پېښو کې ښکیل کسان د عدالت منګولو ته سپارل کیږي".

هغه په دې اړه د چین د دریځ روښانولو کې وویل، بیجنګ تمه لري پاکستان پر چینایي وګړو د بریدکوونو خلاف بیړني ګامونه واخلي، ځکه د نوموړي په وینا، دا ډول پېښې چین ته د منلو وړ نه دي.

دا په کراچۍ کې پر چینایي انجنیرانو د بلوڅ بېلتون پالو له برید وروسته له پاکستان نه د چین جدي او پرېکنده غوښتنه ده.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار له دې غوښتنې سملاسي وروسته وویل چې اسلام اباد د چینایي وګړو د امنیت ساتنې ته ژمن دی. ډار زیاته کړه چې ډېر زر به د پاکستان د ولسمشر اصف علي زرداري په ملتیا د بیجنګ په سفر کې پر دې مساله او د بریدونو له عاملانو سره د چلند په تړاو له چینایي لوري سره وغږیږي.

د پاکستان جیو نیوز وایي، اسحاق ډار د یی ایس یی د پخواني رییس ډګرجنرال فیض حمید له نوم اخستنې پرته وویل، چې "یو څوک کابل ته لاړ، د چایو پیالې له تصویر سره بېرته راغی او د پخلاینې په نوم یې ۱۰۲ سخت دریځي مجرمان خوشي کړل".

ډار دغه راز د مسوولیت ګوته د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د جنګیالیو حضور ته ونیوله او ویې ویل چې له افغانستان سره کرښه ناامنه ده، چې له امله یې له ۳۵ زرو څخه تر ۴۵ زرو پورې طالبان پاکستان ته ننونلي.

هغه وويل چې "چينايان اندېښمن دي او موږ بايد خپلې تېروتنې ومنو خو څوک چې په دا ډول کړنو کې ښکیل دي، هغوی ته به سزا څوک ور کوي".

پاکستان په دې وروستیو کې د چینایي پروژو او وګړو د خوندیتوب په برخه کې د چین تر شدید فشار لاندې دی او داسې اټکل کیږي چې د دغو فشارونو په پایله کې ښایي په قبایلي سیمو او بلوچستان کې پر وقفه یی عملیاتو لاس پورې کړي، خو د دې عملیاتو پر وړاندې لا دمخه په خیبر پښتونخوا کې پښتون ژغورنې غورځنګ، پښتون قومي جرګې او د سیمې ولسونو د مخالفت غږ پورته کړی.

د پښتون قومي جرګې تېره شپه سې شنبه د (لړم اتمه) ناوخته په خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې د پاکستان پوځ د هغې ژمنې خلاف چې یوه اونۍ وروسته به د تیرا د راجګال سیمې ۲۰۴۱ کورنۍ بیرته خپلو مېنو ته ستنوي، وايي اوس یې ۵۰ کورنیو ته د تلو اجازه ورکړې.
د خیبرپښتونخوا ایالتي حکومت یوه اونۍ وړاندې ویلي و، چې د تیرا درې د راجګال سیمې ۲۰۴۱ کډوالې کورنۍ به راتلونکې اونۍ د اکتوبر ۲۹مه خپلې سیمې ته بېرته ستانه کړي.

دغه کډوال په ۲۰۱۳ کال کې له تیرا څخه د جګړو له امله خیبر ته راکډه شوي وو.
د خیبرپښتونخوا حکومت او پوځ په خیبر کې د اکتوبر ۱۱ـ ۱۳ د پښتنو قومي جرګې له پرېکړې وروسته چې پښتانه کډوال به بیرته خپلو سیمو ته ستنیږي، د اکتوبر په ۲۲ مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وویل چې د اکتوبر په ۲۹ مه به د تیرا درې هغه ۲۰۱۴ کډوالې کورنۍ بیرته خپلو سیمو ته ستانه کړي چې په ۲۰۱۳ کال کې د جګړو له امله له خپلو مېنو بیځایه شوې دي.
خو اوس د پښتون قومي جرګې مشرتابه د پاکستان پر حکومت او پوځ نیوکه کوي او وايي، چې دوی ورسره په خپله کړې ژمنه نه دي دریدلي او پاتې کډوالو ته د تلو اجازه نه ورکوي.
په خیبر کې پراته له تیرا راکډه شوي دغه کډوال چې د راجګال سیمې د اتو کلیو اوسیدونکي دي، ټول شمېر یې نږدې ۱۱۵۰۰ تنه کیږي، چې په ۲۰۱۳ کال کې په تېرا کې د منګل باغ په نامه د یوه قوماندان د وسله والې ډلې (لشکر اسلام) د کړنو او هلته د جګړې له امله راکډه شوي وو.
دغو کډوالو د تورخم ـ پېښور تر منځ لویه لاره په بیګاړي سيمه کې د ۶۵ ورځو لپاره په اعتراضي ډول تړلې وه او پرلت یې په کې وهلی و، چې وروسته ورسره د خیبرپښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور تر خبرو اترو وروسته د وږي ۲۵ مه نېټه بیرته دغه لار خلاصه کړه.
په خیبرپښتونخوا کې له جګړو څخه کډه شوي کډوال یوازې د تیرا نه بلکې د نورو قبايلي سيمو لکه باجوړ، شمالي او سوېلي وزيرستان څخه هم په زرګونو کډوال بیځایه شوي چې دا مهال د پښتونخوا په يو شمير سيمو لکه پېښور، بنو، ډېره اسماعیل خان او د افعانستان کونړ، پکتیکا او خوست ولایتونو کې د کډوالۍ سختې شپې ورځې تیروي.