د طالبانو مشر ملا هبت الله خپله کابینه کندهار ته غوښتې ده

د طالبانو د عامي روغتیا وزارت د دوشنبې په ورځ د (لړم ۱۴مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې د دغې ډلې د روغتیا وزیر نور جلال جلالي د ملګرو ملتونو د وګړو صندوق د حوزي مشر پیو سمیت سره لیدلي او په افغانستان کې یې د روغتايي مرکزونو پر زیاتولو، په سپینو سیمو کې د نویو روغتايي مرکزونو جوړېدو، د ګرځنده روغتايي خدمتونو د کیفیت ارزونې او باثباته مرکزونو ته د بدلولو، د مور او ماشوم برخې خدمتونو کې د اسانتیاوو رامنځته کېدو او د نړۍوالو مرستو د جلب په اړه ورسره خبرې کړې دي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د دغې ډلې د روغتیا وزیر له قوله لیکلي: «د افغانستان د روغتیايي سیسټم د پیاوړتیا لپاره د نړۍوالو روغتیايي ادارو مرستې اړینې دي او غوښتنه کوو، چې د روغتیا وزارت سره په همغږۍ په هغو برخو کار وکړو، چې د وزارت له لومړیتوبونو څخه وي.»

همدارنګه د دغه وزارت په اېکس پاڼه د ملګرو ملتونو د وګړو د صندوق د حوزوي مشر پيو سمیت له قوله لیکل شوي، چې د افغانستان د روغتیايي سیسټم د پیاوړتیا په برخه کې به نړۍوالي مرستې راجلب کړي: «موږ هڅه کوو، چې په افغانستان کې د خدمتونو د پراختیا په موخه روغتیايي ځالې زیاتې او په دې برخه کې خپلو چارو ته لا دوام ورکړو.»

د ملګرو ملتونو د وګړو د صندوق حوزي مشر په داسې حال کې د طالبانو د عامې روغتیا له وزیر سره لیدلي، چې د دغه ډلې د روغتیا وزارت ویاند شرافت زمان په یوه ويډیويي کليپ کې تېره ورځ یکشنبه د (لړم ۱۳مه) ناوخته ويلي، چې په شري ناروغۍ د اخته کسانو شمېر زيات شوی او يوازې له دوی سره د ثبتو شويو ناروغانو شمېر شپږ زرو ته رسېدلی چې له پخوا ډیر دی.

که څه هم روغتيايي نړۍوالو سازمانونو په ۲۰۲۴ کال کې په افغانستان کې د مور او ماشوم د وضعت په اړه خپل وروستي معلومات نه دي شريک کړي؛ خو تېر ۲۰۲۳ کال کې د ملګرو ملتونو سازمان ویاند سټېفن ډوچارېک ويلي و، چې افغانستان د زېږون پر مهال د میندو د مړینې له پلوه د نړۍ تر ټولو بد هېواد دی.

همدا راز، د روغتیا نړۍوال سازمان هم د ۲۰۲۳ کال په خپل راپور کې ویلي و، چې افغانستان کې د میندو د مړینې کچه د دغه هېواد تر شپږو ګاونډیو هیوادونو لوړه ده او د میندو د روغتیا د لا خرابیدو ویره شته.

د طالبانو سترې محکمې له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې لیکل شوي، چې یاده ښځه یې تېره ورځ د ننګرهار ولایت د ښېوې ولسوالۍ لومړۍ محکمې د پرېکړې له مخې په عام محضر کې ۳۹ دورې وهلې ده.

د طالبانو د سترې محکمې په خبرپاڼه کې د یادې ښځې د عمر او هویت په اړه یادونه نه ده شوې، خو لیکلي یې دي، چې په عام محضر کې دغې ښځې ته د تعزیرې سزا ورکولو حکم د دغې ډلې د سترې محکمې تر تایید وروسته پلی کړی.

د بشري حقونو د ملاتړو سازمانونو او یو شمیر هېوادونو له سختو نیوکو سره هم طالبان نږدې هره ورځ یو یا دوه کسانو ته په عام مضر کې بندنې سزاګانې ورکوي.

دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو ماموریت (یوناما) د تیرې پنجشنبې په ورځ د لړم په ۱۰ مه خبر ورکړ، چې په تېرو درېیو میاشتو کې په افغانستان کې د ۱۶ ښځو په ګډون ۱۱۱ تنه په فزیکي توګه مجازات شوي دي.

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت نن دوشنبه د (لړم ۱۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغې ډلې د قبایلو چارو وزارت د سرحدونو د پلټنې ادارې مشر غلام صدیق سباوون د یوه پلاوي په مشرۍ په کونړ کې ډیورنډ فرضي کرښې ته څېرمه د شپږو ولسوالیو ارزونه کړې ده.

دوه میاشتې وړاندې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اړوند ادارو ته سپارښتنه کړې وه چې د افغانستان پر سرحدونو پرتو ولایتونو او ډیورنډ کرښې په اوږدو کې دې ولسونو ته په بیلابیلو برخو کې لومړنۍ اسانتیاوې او خدمتونه وړاندې کړي خو لا هم نه ده څرګنده چې طالبان په دغې ارزونه کې نور کوم هدفونه څاري.

تر دې مخکې هم د طالبانو دغه پلاوي د پکتیکا، لوګر، خوست او بدخشان ولایتونو سرحدي پولې او د ډیورنډ فرضي کرښې څارنه او ارزونه کړې وه چې تازه یې د کونړ د ناړۍ، شیګل، دانګام، مرورې، سرګاڼو او خاص کونړ ولسوالیو په اوږدو کې له ډیورنډ فرضي کرښې (۱۵۹.۷۷۹) کیلومتره سیمې لیدنه کړې.

واک ته د طالبانو له رسیدو وروسته د تېرو څه باندې درېیو کلونو په اوږدو کې د طالبانو او پاکستاني پوله ساتو تر منځ څو ځله پر ډیورنډ کرښه نښتې شوې چې ځینې ورته د شک په سترګه ګوري او وايي داسې نښتې د پام اړولو په نیت نمایشي جګړې دي.

پاکستاني چارواکي ادعا کوي چې د ټي ټي پي تر ټولو ډېر جنګیالي د کونړ ولایت ډیورنډ کرښې ته څیرمه په ولسوالیو کې مېشت دي او له هغه ځایه د پښتونخوا باجوړ ته اوړي او بیا پر پاکستاني امنیتي ځواکونو بریدونه کوي.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت مسلکي مرستیال عبدالرحمان راشد د یادې ډلې د ریاست الوزرا د اداري مرستیال عبدالسلام حنفي سره په لیدنې کې ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه په جبري ډول د کډوالو راستنېدل ډیر شوي.

خو د طالبانو له لوري د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې کمېسیون د موقتي مېشتېدنې کمېټه وايي چې، دوی توانیدلي چې د راستنو شویو هېوادوالو د مېشتېدنې موضوع په ښه ډول مدیریت کړي.

دغه طالب چارواکي دا نه ده په ډاګه کړې، چې له تېر یوه کال راهیسې له ایران او پاکستان هېوادونو څخه څومره افغانان په زور افغانستان ته ستانه شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې ارګ په اېکس پاڼه لیکلي، چې د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي د دغې ډلې د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ته د ژمي په راسیدو د کډوالو ستونزو ته د رسېدو سپارښتنې کړې دي.

له څه باندې یو کال راهیسې ایران او پاکستان په جبري ډول د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ پیل کړې ده.

له دغو ګاونډیو هېوادونو څخه د افغان کډوالو د ستنېدو په دوام نږدې هره ورځ سلګونه کورنۍ له ایران او لسګونه کورنۍ له پاکستانه راستنیږي.

بل خوا ایراني چارواکو په دغه هېواد کې پر افغان کډوالو، د کار بندیز، ښوونځیو کې د ماشومانو نه شاملول، د کورونو په کرایه نه ورکولو تر څنګ بېلابېل فشارونه زیات کړي دي.

د دغه هېواد چارواکو ویلي، چې د روان کال تر پایه به نږدې دوه میلیونه افغانان له خپل هېواده وشړي.

اوچا خبرداری ورکړی، چې د مرستو کمول به شته لاسته راوړنې له خطر سره مخامخ کړي او د خوراکي توکو ناامني او غربت به زیات کړي.

د اوچا له لوري د یکشنبې په ورځ په خپاره شوي راپور کې څرګنده شوې، چې د دغو مرستو ډیره برخه په ۲۰۲۲ کال کې شوې ده.

په دغه کال کې ۳،۳ میلیاډه ډالره بشردوستانه مرستې افغانستان ته لېږل شوې دي.

دغه مرستې د بې وزلۍ، اقتصادي ناورین، سیاسي سقوط او د روغتیايي سیستم د پرځېدو له خطر سره هم همهاله شوې دي.

دغه سازمان د بې وزلۍ او بشري ناورین د کمولو په برخه کې د نړۍوالو مرستو د مثبتو اغېزو په اړه ویلي، چې «افغانستان لا هم د طبیعي پیښو، د اقلیم د بدلون او جیو پولیټیکي بدلونو له امله ډیر زیانمن دی.»

اوچا د طالبانو امربالمعروف قانون ته په اشارې سره، د افغانو ښځو او نجونو پر مخ په زیاتیدونکو بندیزونو په اړه اندیښنه څرګنده کړې او دا یې په هیواد کې د بشري حقونو د ناورین او امنیتي خطرونو نښه وبلله.

دغې ادارې ټینګار کړی چې نړۍوالو هڅو د قحطۍ د پېښېدو مخه نیولې او د زیانمنو شویو کسانو شمېر کم شوی دی.

اوچا وايي، چې په افغانستان کې د جګړې نشتوالي هم په لرو پرتو سيمو کې د اړتياوو د پېژندنې لپاره ښه لاسرسي او پېژندنې ته لاره هواره کړې ده.

دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې که د بودیجې کچه راټیټه شي، بشري لاسته راوړنې به په چټکۍ سره له لاسه ورکړي او د افغانستان زیانمن شوي خلک به یو ځل بیا له زیاتو کړاونو او زیانونو سره مخ شي.

ځینو کتونکو ویلي، چې طالبان له نړۍوالو بشري مرستو ناوړه ګټه پورته کوي او د مرستو په وېش کې لاسوهنه کوي.