د ایران د حکومت ویانده: د ټرمپ د بریا په اړه اندېښنه نه لرو

د پنسلوانیا والي دا هم وویل، چې د تېر ځل په پرتله چې د کرونا وخت و، سږکال په دغه ایالت کې پوستي رای پاڼې شاو خوا یو میلیون کمې وغوښتل شوې.

تر دې مخکې د فلادلفیا د ښار کمېشنر ویلي و، چې په اوسنیو ټاکنو کې به د رایو بیا شمېرنه د تېرې دورې په پرتله ډېره چټکه وي.

هغه د رایو د شمېرنې د وسایلو او د رایو د شمېرنې پروسو ښه والی د امریکا د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د رایو د پایلو د سرعت یو له عمده لاملونو څخه بللي دي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د ۲۰۲۰کال له ټاکنو وروسته د ټرمپ د پلویانو له خوا د تاوتریخوالو د بیا تکرار احتمال په اړه اندېښنې ډېرې شوې دي.

له ټرمپ څخه وپوښتل شول، چې د ټاکنو د نه ګټلو په صورت کې به ایا هغه په خپلو پلویانو غږ وکړي، چې ارامه شي؟

هغه ځواب ورکړ: «زه قطعا هېڅ ډول تاوتریخوالی نه غواړم." هغه زیاته کړه: «بې له شکه چې هېڅ تاوتریخوالی به نه وي. زما ملاتړي د تاوتریخوالي غوښتونکي نه دي.»

د ټرمپ پخواني وکیل روډي جولیاني هم ډیلي ټېلګراف ته وویل، چې هغه د درغلۍ نښې نه دي لیدلي، خو دغه راز یې زیاته کړه: "زه پوهېږم چې له فاسدو ډېموکراتانو هر څه ممکن دي."

صاحب زاده جهانګیر پر خپلې اېکس پاڼې کاږلي: «د نومبر په پڼځمه د متحده ایالاتو ولسمشرۍ ټاکنو کې زه له ټولو پاکستاني الاصله امریکایانو، د تحریک انصاف له پلویانو او د عمران خان له خواخوږو څخه غواړم، چې د جمهوري غوښتونکو نوماند ډونالډ ټرمپ ته رایه ورکړي.»

ښاغلي جهانګیر ویلي، چې ټرمپ په خپلې تېره دوره کې له پاکستان سره په «عزت او وقار» چلند کړی دی.

جهانګیر د ټرمپ د بریا په اړه وویل: «د هغه بریا د سوله ییزې نړۍ لپاره مهمه ده.»

د جمهوري غوښتونکو نوماند ډونالډ ټرمپ د پنسلوانیا په پیتسبرګ کې د خپلې ټاکنیزې غونډې په ترڅ کې مکسیکو ته خبرداری ورکړ، چې که ټاکنې وګټي دغه هېواد به پر ګمرکي تعرفو مجازات کړي. مګر دا چې د مکسیکو دولت متحده ایالاتو ته د فنټانیل مادې بهیر د مخنیوي لپاره اقدام وکړي.

خو د مکسیکو کیڼ اړخې ولسمشرې وویل: «دوی به ښې اړیکي ولري.»

هغې زیاته کړه: «کله چې پوه شول ګټونکی څوک دی باید غونډې ترسره شي او د هر هغه څه په اړه چې په مکسیکو کې ترسره کېږي د اطلاع رسونې لپاره باید په لوړه کچه بحثونه وشي، دا بحثونه باید هم له نشه یي توکو سره د مبارزې په برخه کې او هم متحده ایالاتو ته د فنټانیل د ننوتلو په اړه وي، ځکه دا باید د کډوالۍ له لید څخه هم ترسره شي.»

۱. د ۱۸۰۰ کال ټاکنې - توماس جیفرسن او جان اډمز

د امریکا د ولسمشرۍ لومړنۍ کړکېچنې ټاکنې د ۱۸۰۰ کال وې، چې په دې کې توماس جیفرسن او جان اډمز یو د بل پر وړاندې ودرېدل.

په دې ټاکنو کې جیفرسن او د هغه مرستیال ارون بر دواړو یو شمېر برابر الېکټورل رایې ترلاسه کړې او د امریکا د ټاکنو د قوانینو له مخې دا مساله کانګرس ته وړاندې شوه.

د کانګرس غړو له څو ورځو بحثونو وروسته په ۳۶مه دور کې جیفرسن د امریکا د ولسمشر په توګه بریالی اعلان کړ.

دغه ټاکنې د ولسمشر د ټاکلو په پروسه کې لومړۍ لویه کړکېچنه ازموینه وه.

۲. د ۱۸۲۴ کال ټاکنې - جان کوینسي اډمز او انډریو جکسن

په دې ټاکنو کې څلورو نوماندانو برخه لرله: جان کوینسي اډمز، انډریو جکسن، ویلیم کراوفورډ او هنري کلي.

جکسن ډېرې عامې رایې او الېکټورل رایې ترلاسه کړې، خو د بریا لپاره یې ټاکل شوی حد پوره نه کړ.

دا موضوع کانګرس ته وړاندې شوه او په کانګرس کې هنري کلي د جان کوینسي اډمز ملاتړ وکړ، چې په پایله کې اډمز ولسمشر شو.

جکسن دې ته د “توطیې” نوم ورکړ او دا ټاکنې یې خورا جنجالي وبللې.

۳. د ۱۸۷۶ کال ټاکنې - رترفورډ بی. هیز او سیمويل ټیلډن

د امریکا په تاریخ کې د ۱۸۷۶ کال ټاکنې تر ټولو جنجالي ټاکنې وې. په دې ټاکنو کې سیمویل ټیلډن ډېرې عامې رایې ترلاسه کړې، خو په څو ایالتونو کې د رایو د نتیجې په اړه شخړې راپورته شوې.

دواړو نوماندانو د جنوبي ایالتونو د الېکټورل رایو ادعا وکړه. په پای کې د دواړو ګوندونو تر منځ د یوې موافقې له مخې هیز د امریکا ولسمشر اعلان شو، په دې شرط چې له جنوبي ایالتونو څخه به فېدرالي ځواکونه باسي.

دې کار سره په امریکا کې د بیارغاونې پروسه یو څه خنډنه شوه، سیاسي بې ثباتي یو څه خړه پړه او د اوږدې مودې لپاره یې پر سیاسي او ټولنیز وضعیت اغېز وکړ.

۴. د ۱۹۶۰ کال ټاکنې - جان ایف کېنېډي او ریچارډ نیکسن

د ۱۹۶۰ کال ټاکنې هم جنجالي ټاکنې وې چې جان ایف کېنېډي او ریچارډ نیکسن پکې برخه لرله. کېنېډي یوازې د لږ توپیر په بنسټ بریالی شو او د ټاکنو په اړه ادعاوې وشوې چې په ځانګړي توګه په الینوی او ټېکساس کې درغلۍ شوې.

نیکسن سره له دې چې د شواهدو له مخې کولی شو قانوني اعتراض وکړي، خو هغه د هېواد د یووالي لپاره له دې چارې ډډه وکړه.

دغه ټاکنې د امریکا په تاریخ کې له نږدې پایلو څخه وې.

۵. د ۲۰۰۰ کال ټاکنې - جورج ډبلیو بوش او ال ګور

د ۲۰۰۰ کال ټاکنې هم کړکېچنې ټاکنې وې چې د فلوریډا د ایالت رایو پکې ټاکونکی نقش درلود.

ال ګور او جورج بوش دواړه په ډېر نږدې توپیر سره روان وو او د فلوریډا د رایو بیا شمېرنې پروسه پېل شوه.

دغه پروسه تر څو اونیو پورې وغځېده، چې بالاخره سترې محکمې پرېکړه وکړه چې د بیا شمېرنې پروسه باید پای ته ورسېږي او جورج بوش بریالی اعلان شو.

د دغه ټاکنو د پایلو د قانوني مبارزې پروسه د امریکا په تاریخ کې بې‌ سارې وه.

۶. د ۲۰۲۰ کال ټاکنې - جو بایډن او ډونالد ټرمپ

د ۲۰۲۰ کال ټاکنې د کرونا وبا له امله ځانګړې وې او ډېری خلکو د پوستې له لارې رایې ورکړې. ډونالد ټرمپ په مکرر ډول د ټاکنو په پروسه او په ځانګړي ډول د پوستې له لارې د رایو په اړه شکونه راپورته کړل.

ټرمپ ادعا وکړه چې په ټاکنو کې درغلۍ شوې او څو ایالتونو کې یې د پایلو پر وړاندې قانوني اعتراضونه هم ثبت کړل.

دا ټاکنې د امریکا لپاره کړکېچنې وې او د شخړو سره مل وې، خو په پای کې جو بایډن د امریکا ولسمشر وټاکل شو.

پایله

د امریکا په تاریخ کې څو ټاکنې جنجالي او له کړکېچونو ډکې وې او هر ځل یې پر مختلفو برخو اغېز کړی دی.

دا ټاکنې د امریکا د ولسواکۍ او د ټاکنو د سیستم لپاره جدي ازمېښتونه وو، چې هره یوه یې په یو ډول د امریکا د راتلونکو ټاکنیزو پر پروسه او د خلکو پر باور تاثیر درلود.