یوې پخوانۍ امریکايي زندانۍ د متحده ایالاتو په یوه محکمه کې د طالبانو پر ضد شکایت کړې

خیبر، د شنبې په ورځ (د لړم ۱۹ مه) نېته فرانس پريس خبري اژانس ته ويلي: «یوه ښځه له بلې ښځې سره خبرې کولی شي، ښځې باید په ټولنه کې یو له بل سره تعامل وکړي او دوی خپلې خاصي اړتیاوې لري.»

په دې وروستیو اونیو کې ځینو رسنیو د طالبانو د امربالمعروف وزیر محمد خالد حنفي ته منسوب یو ږغیز پیغام خپور کړی، چې هغه ښځې له یو بل سره له خبرو منع کړي دي.

دغه ږغ، چې د اېکس پر خواله رسنۍ خپور شوی، په کې ویل شوي: « ښځې نشي کولی په لوړ غږ تلاوت وکړي او سندرې ووايي. کله، چې بالغه ښځه لمونځ کوي، بله بالغه خور د هغې مخې ته تیریږي، هغې ته اجازه نشته، چې سبحان الله او الحمدلله ووایي. کله چې د تکبیر ویلو اجازه نه وي، نو څنګه سندرې ویلای شي؟.»

خو د محمد خالد حنفي ویاند د فرانسې خبري اژانس ته وویل، چې د ښاغلي حنفي دا څرګندونې د «استثنايي قضیو» سره تړاو لري او هغه دا خبرې د ځانګړو شرایطو لکه د عبادت د وخت او د ښځو د لمانځه په اړه کړې دي.

د خیبر په وینا خالد حنفي له ښځو غوښتي، چې د لمانځه پر مهال په لوړ غږ خبرې ونه کړي او له نورو ښځو سره د خبرو لپاره د لاس له اشارو څخه کار واخلي.

طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې واک ته له ستنېدو را وروسته د هرې ورځې په تیریدو سره، د ښځو پر کار، ژوند او زده کړو محدودیتونه زیات کړي دي.

ډیری سازمانونو او د بشري حقونو فعالانو طالبان له ټولنې څخه د ښځو د ګوښه کولو له امله دوی په «جنسيتي توپیر» تورن کړي او په افغانستان کې یې د جنسیتي توپیر په رسمیت پیژندلو غوښتنه کړې.

د طالبانو د ښځو ضد تګلارې له مخې له شپږم ټولګي څخه پورته ښځې او نجونې له زده کړو منع دي او په ورته وخت کې په نادولتي موسسو او ګڼو دولتي ادارو او ټولنيزو ډګرونو کې د کار کولو له حقه هم بې برخې دي.

ښځو ته له محرم پرته د کوره له وتلو او پارکونو ته د تللو اجازه هم نه ورکول کیږي.

طالبانو د هوټلونو له کارکوونکو هم غوښتي، چې «ظاهرې بڼه یې بايد پر شریعت» برابره وي.

د کندهار له ښار څخه د بيلابیلو هوټلونو مسولينو افغانستان انټرنشنل ته ويلي، چې د طالبانو امربالمعروف ریاست کارکوونکو په همدې اونۍ کې څو ځله هوټلونو ته ورغلي او له هغوی يې غوښتي، چې « کارکوونکي یې باید کالي واغوندي.»

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو د همدې موضوع د تعقيب لپاره د بيلابیلو هوټلونو له مسولنیو سره خبري کړي او هغوی هم دغه خبره تایيد کړې ده.

طالبان د کندهار ښار د ټولو رسټورانټونو او د ودونو هوټلونو له مسولينو څخه ژمنه اخیستې چې کارکوونکې به یې د دریشي له اغوستو ډډه کوي.‌

د هوټلونو مسوولين او کارکوونکي، چې نه غواړي نومونه او ادرسونه يې خپاره شي وايي، چې د امربالمعروف محتسبانو له دوی غوښتي، چې «لمونځ ته پر وخت حاضر شي او ټول ږيري پریږدي.»

د ډېرو رسټورانټونو او هوټلونو کارکوونکي یو ډول دريشي په دې خاطر اغوندي، چې د دوی په خبره د مشتري او کارکوونکي توپير وشي.

د کندهار د یو رسټورانټ یو کارکوونکي په یو پیغام کې ويلي: «حيران يو څه وکړو، یو څه نه یو څه ته یې پام شي، دا خو هيڅ جدي موضوع نه ده، چې طالبان پرې ټينګار کوي.»

د کندهار ترڅنګ په ډېرو ولایتونو کې عام خلک د طالبانو له پرپسې بنديزونو شکایت کوي او پر طالبانو نيوکه کوي، چې ټولنيز لومړيتوبونه يې هير کړي او پر کوچينو مسايلو خلک تنګوي.

که څه هم طالبانو په رسمي ډول د دې بنديز په اړه څه نه دي ویلي؛ خو د نورو ورته بنديزونو پر مهال يې ويلي، چې په ټولنه کې د «شريعت په عملي کولو سره اصلاح» راولي.

سمندر مشر راب باویر د چک جمهوریت په پلازمېنه کې پراګ کې له یوې دفاعي غونډې وروسته وویل « پوره ډاډه یم چې که روسیې اتومي وسلې نه درلودای، موږ به په اوکراین کې وای او هغوی به مو اېستلي وای».

روسیه تر متحده ایالتونو وروسته داتومي وسلو تر ټولو سترې زېرمې لري.

د امریکا او مسکو اتومي زیرمې د نړۍد اتومی وسلو شاوخوا ۹۰ سلنه برخه جوړوي.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د روان کال په مارچ میاشت کې وویل، چې مسکو له پوځي اړخه سمبال او اتومي جګړې لپاره چمتو دی.

د نیوزویک د رپوټ له مخې، باویر د افغانستان او اوکراین د جګړې پرتلنه وکړه او ویې ویل، چې افغانستان کې [د ناټو] جګړه له اوکراین [روسیې له جګړې] سره توپیر کوي، ځکه طالبانو هلته اتومي وسلې نه درلودې.

د ناټو دغه جګپوړي قوماندان په اوکراین کې د جګړې پای ته رسولو په تړاو د ډونالډ ټرمپ احتمالي پلانونو ته په اشارې وايي، « زه نه غواړم د ټرمپ د نوې ادارې د وړاندیزونو په اړه خبرې وکړم، مهمه داده چې د هغه د ویل شویو خبرو پر بنسټ نتیجه ګیري ونه کړو».

په پراګ کې دغه دفاعي درې ورځنۍ ناسته «د ستراتیژیکو څیړنو» د نړیوالې موسسې په کوربه توب جوړه شوې ده.

د سویس انفو راپور ورکړ، چې د شکنجې پر وړاندې د بشري حقونو همغږي کوونکې د اګست په پای کې افغانستان ته سفر وکړ او د اوونیز ماموریت په ترڅ کې یې د سیمه ییزو او نړیوالو نادولتي موسسو، ښځو او پخوانیو بندیانو سره وکتل.

د لیدنې موخه د بشري حقونو د اوسنیو ننګونو او د مدني فضا د وضعیت څېړل دي.

ماني رسنیو ته ویلي چې د طالبانو په زندانونو کې بندیان له هر ډول شکنجه او ناوړه چلند سره مخ دي.

هغې زیاته کړه، چې د طالبانو نوي مقررات چې د ښځو لپاره د اجباري مخ او بدن پټول په کې شامل دي، د دوی شخصي ازادي په کلکه محدودوي او ښځې نشي کولی یوازې سفر وکړي او پرته له حجابه دولتي دفترونو ته له ننوتلو منع دي.

سیبیل ماني همداراز ټینګار وکړ، چې د طالبانو د امربالمعروف قانون پر ښځو ډېر محدودیتونه لګولي او حتی نارینه یې اړ کړي چې خپلې مېرمنې "کنټرول" کړي.

هغې يادونه وکړه، سره له دې چې د طالبانو مشر د شکنجې د منع کولو ادعا کړې، پخواني بنديان د دې ډلې په زندانونو او د پوليسو په زندانونو کې د شکنجې تجربې راپور ورکوي.

یوې افغانې مېرمنې ماني ته وویل چې د یوه خصوصي کلینیک د خاوندې په توګه ښځو ته د روغتیايي کیټونه او د کورنۍ د پلان جوړولو د کورسونو له ورکړې منع شوي دي او اوس باید دا خدمتونه د روغتیايي دفتر له لارې خاوندانو ته وړاندې شي.

ماني د ښځې په حواله وویل، «ډیری نارینه د داسې کار په منلو کې شرم احساسوي، او له همدې کبله ډېرې ښځې دغو کیټونو ته لاس نه پیدا کوي»

هغې د طالبانو له خوا د افغان ښځو د توقیف د لاملونو په اړه وویل، «ډیری قضیې په اړیکو پورې اړه لري. دا د یوې ښځې لپاره جرم دی چې خپل میړه پریږدي او ښځه د دې لپاره نیول کیدی شي او په عامه توګه په وهل کیږي.

د شکنجې پر وړاندې د بشري حقونو همغږي کوونکې نړیواله اداره ټینګار کوي چې نارینه په طالبانو د نیوکې او یا د دغې ډلې پر ضد د اعتراضونو په خاطر نیول کېږي او په زندانونو کې د شکنجې او د مرګ د ګواښونو راپورونه هم شته.

.

د سنډې ګارډین په یوه راپور کې چې د یکشنبې په ورځ خپور شو، ویل شوي چې نوی ډیلی په پام کې لري له طالبانو سره د ډېپلوماتیکو اړیکو د پراخولو په برخه کې د یوه مهم ګام په توګه په هند کې د دې ډلې استازی ومني.

د سنډې ګارډین ورځپاڼې د راپور له مخې، طالبانو اکرام الدین کامل ته په ممبی کې د افغانستان په کونسلګرۍ کې د دویم سکرتر دنده په پام کې نیولې ده.

په راپور کې ویل شوي چې د طالبانو د یوه ډېپلوماټ احتمالي منل له دې ډلې سره د هند د معاملې لپاره د نوي ډیلي "عملي چلند" څرګندوي. ورځپاڼه لیکي، چې بل ګام به د هند له خوا د طالبانو د ادارې په رسمیت پیژندل وي.

د طالبانو وړاندیز شوی استازی څوک دی؟

د سنډې ګارډین د راپور له مخې، اکرام الدین کامل، چې طالبانو په ممبی کې د افغانستان د دویمې کونسلګرۍ څوکۍ لپاره نومولی، د ډیلي د جنوبي اسیا له پوهنتون څخه دوکتورا اخستې ده.

د راپور له مخې، کامل د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته افغانستان ته راستون شو او د دې ډلې د بهرنیو چارو په وزارت کې یې کار پیل کړ.

سرچینې سنډی ګارډین ته ویلي چې کامل اوس په عادي پاسپورت هند ته راستون شوی او په ممبی کې د افغانستان په کونسلګرۍ کې مېشت دی.

د راپورونو له مخې، کامل به ډېپلوماتيک پاسپورټ ترلاسه کړي او په ممبی کې به د افغانستان د دويم جنرال کونسل په توګه وګومارل شي.

کامل او د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویاندویانو هند ته د دویم سکرتر د معرفي کېدو په اړه له څه ویلو ډډه کړې ده.

په کابل کې د طالبانو یوه جګپوړي چارواکي اکرام الدین کامل یو "هوښیار" سړی بللی.

د طالبانو او هند اړیکې مخ پر پراخېدو دي

په افغانستان کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته، نوي ډیلي هڅه وکړه چې له دې ډلې سره، چې د پاکستان دودیز متحد دی، خپلې اړیکې پراخې کړي.

کابل ته د هند د بهرنیو چارو وزارت د افغانستان، پاکستان او ایران د برخې د مشر جې پي سینګ وروستی سفر له طالبانو سره د نوي ډیلي د اړیکو د مخ پر ودې پرمختګونو ښکارندویي کوي.

په دې وروستیو ورځو کې جي پي سنګ او د طالبانو د دفاع او بهرنیو چارو وزیرانو په کابل کې جلا جلا کتنې وکړې چې د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا یې ټینګار کړی.

هند په ډيلي او ممبی کې د افغانستان سفارتونه او کونسلګرۍ هم هغو پخوانيو ډيپلوماټانو ته سپارلې چې له طالبانو سره يې همکاري کوله.

نوي ډیلي په کابل کې په خپل سفارت کې "تخنیکي" ټیم هم ساتلی دی.

د تېر کال په لیندۍ میاشت کې په حیدراباد کې د افغانستان کونسل جنرال سید محمد ابراهیم خېل اعلان وکړ، چې د هند د حکومت په غوښتنه یې په ممبی کې د افغانستان له پخوانۍ کونسلې ذکیې وردک سره په ډیلي کې د افغان سفارت کونسلي چارې پر غاړه اخستې دي.

ذکیه وردک د روان کال په غويي میاشت کې د ممبی په هوايي ډګر کې د څه باندې دوه میلیونه ډالرو په ارزښت د ۲۵ کیلو ګرامو سرو زرو د قاچاق په اړه د راپورونو له خپرېدو وروسته له دندې استعفا وکړه.