د روسې او شمالي‌کوریا د دفاع وزیرانو د پوځي همکاریو د پراخولو په موخه سره لیدلي

د ۲۰۲۰ په جون کې د پیلوټانو د جعلي اسناد له امله اروپايي ټولنې ته د پاکستان نړیوالې هوايي کرښې پر الوتنو بندیز ولګېد.

خو د پاکستان د دفاع وزیر وايي، اروپايي ټولنې بیا دغه شریکت ته اجازه ور کړې، چې دې وچې ته الوتنې وکړي.

خواجه اصف نن په خپل ټوېټر کې لیکلي، چې د پاکستان د هوايي چلن وزارت د څو کلنو هڅو په نتجه کې نن دې شریکت د اروپايي ټولنې له ټولو شرایطو سره ځان برابر او بېرته یې د الوت اجازه ترلاسه کړه.

ښاغلی اصف دا هم وايي، چې پر دولتي هوايي شرکت سربېره د ایر بلو په نوم د پاکستان یوه بل خصوصي شرکت ته هم د دې ټولنې غړو هېوادونو ته د الوتنو اجازه ور کړل شوې ده.

د اروپايي ټولنې د هوايي خوندیتوب ادارې د ۲۰۲۰ جون پر ۳۰ د پاکستان نړیوالې هوايي کرښې د پیلوټانو د جعلي سندونو د خبر خپرېدو پسې دغې ټولنې ته د دې شریکت پر الوتنو بندیز ولګاوه.

هغه وخت د حکومت په هڅو پسې د همغه کال د جولای تر ۳ د لنډمهال لپاره التونو ته اجازه ور کړل شوه، خو بیا تر اوسه پرې بندیز و.

هغه مهال د پاکستان د هوايي چلن وزیر د خپل هېواد پارلمان ته خبرو کې منلې وه، چې تر ۱۵۰ پیلوټان سندونه نه لري.

ځايي سرچینو نن جعمې په ورځ «د لیندۍ۹مه» وویل چې دغه پېښه تېره شپه د مومندو ولسوالۍ امبار کې د اتمان خېل په نوم کلي کې شوې ده.

د معلوماتو پر بنسټ د دې پېښې په ژوبلو کسانو کې پنځه ماشومان او یوه ښځه شامله ده.

په یوه ویډیویي وینا چې په هدایره کې د ژول شوي ماشوم د جنازې ادا کولو پرمهال ثبت شوې ده، پښتون شاعر انورشاه بورا وايي چې د ده پر کور ډرون الوتکې برید کړی دی.

انور شاه بورا په دې ویډیويي پېغام کې وویل:« د ماخستن لمانځه باندې ولاړ وم، ډرون د کور پر سر ولاړه وه، کله چې راښکته شوه ټول ښځې او ماشومان یې په تماشه ول چې برید پرې وشو.»

تر دې پيښې وروسته په ټولنیزو رسنیو کې د پاکستان د څارګرو ادارو اړوند په تبلغاتي اکونټونو کې دا یو لاسي بم برید ښودلی شوی دی هغه څه چې انور شاه بورا یې ردوي او له خلکو غواړي چې حققت بیان کړي.

تر دې دمه د پاکستان امنیتي ادارو ددې برید په اړه په رسمي ډول څه نه ډی ویلي.

په وروستیو کې د جګړې له زیاتېدو سره د پاکستان پوځ د پښتونخوا په بېلابیلو سیمو کې ډرون بریدونو ته زور ورکړی دی.

له ډیورنډ کرښې ته څیرمه یوه سیمه یز خبریال لال وزیر وايي چې په دې وروستیو کې د پاکستان پوځ په بېلابېلو سیمو کې دوولس ډرون بریدونه کړي دي.

لال وزیر:« په قبایلي سیمو کې ترسره شوي وروستي ډرون بریدونو کې زیاتره عام خلک په نښه شوي دي او قربانیان هم عام ولس دی.»

وزیر په دې باور دی چې که حالت په داسې ادامه پیدا کړي نو په راتلونکي کې به د سیمې خلک ملي پاڅون وکړي.

مطیع الله خان د پاکستان په سیاست کې د هغه هېواد د پوځ د لاسوهنو په تړاو له سختو نیوکه کوونکو څخه دی.

دغه خبریال له نیول کېدو ساعت وړاندې په یوې ټلویزیوني خپرونه کې د یو روغتون څخه هغه تر لاسه شوي اسناد او شواهد وښودل، چې د پاکستان د حکومت هغه ادعا یې دروغ ثابتوله چې ویل یې د لاریونوالو د خورولو لپاره یې له جنګی مرمیو او ګولیو څخه کار نه دی اخیستی.

د مطیع الله جان همکار ثاقب بشیر وویل، چې د چهارشنبې په شپه هغه او یو همکار یې د پاکستان د طبي علومو د انسټیټیوت د موټرو له پارکېنګ څخه په یو موټر کې سپاره شول.

دغه خبریال وايي، چې هغه له خپل همکار سره په لاریون کې د وژل شویو کسانو د شمېرو په راټولولو بوخت وو، چې امنیتي ځواکونو سترګې پرې وتړلې او موټر کې یې سپاره کړل.

ښاغلی بشیر وايي هغه درې ساعته وروسته په یو بل واټ کې له موټره ښکته او خوشې کړای شو.

د مطیع الله جان وکیل ایمان مزاري بیا وايي، چې د هغه موکل د ترهګرۍ، د نشه‌يي توکو د قاچاقو او پر پولیسو د برید په تورونو نیول شوی دی.

د پاکستان امنیتي ځواکونو ښاغلی جان تورن کړی، چې د نیولو پر مهال یې نشه‌یي توکي کارولي و.

مطیع‌الله جان د محکمې په یوې غونډه کې پر هغه لګېدلي ټول تورونه «دروغ، بې بنسټه او خندونکي» بللي او ویلي یې دي، چې هغه په اعتراضونو کې د وژل شویو کسانو په اړه په تحقیق لګیا و.

په تېرو ورځو کې، د عمران خان ملاتړي او د پاکستان د تحریک انصاف ګوند پلویان په یو ستر لاریون کې اسلام اباد ته وردننه شول.

د پاکستان حکومت دغه لاریون کوونکي د څلورو پولیسو په وژلو تورن کړي دي.

د تحریک انصاف ګوند هم ویلي، چې د دغه ګوند پر زرګونو غړو مرمۍ ورول شوي او د هغوی لسګونه پلویان وژل شوي دي.

له خبریالانو د ملاتړ کمېټې د مطیع الله جان په «نیول کېدو» اندېښنه ښودلې او د هغه د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه یې کړې.

ولادیمیر پوتین وویل، چې امریکا سره خبرو اترو ته چمتو دی او ښاغلی ټرمپ به د اوکراین جګړې ته د حل یوه لاره بیامومي.

پوتین د امریکا پر اوسني ولسمشر جو بایدن نیوکه وکړه، چې د ټرمپ حکومت ته یې یو لړ «اضافي ستونزې پیدا» کړې او دا یې هم وویل چې، ښايي د ټرمپ په راتګ سره د مسکو او واشنګټڼ اړیکي ښه شي.

ټرمپ ژمنه کړې، چې د اوکراین جګړه به « په ۲۴ ساعتونو» کې پای ته ورسوي.

هغه د خپلو ټاکنیزو سیالیو په ترڅ کې څو ځلې له دې پوښتنې له ځوابولو ډډه وکړه، چې ایا اوکراین به په جګړه کې بریالی شي او که څنګه.

پوتین د ټولیز امنیت د غړو هېوادونو د سرمشریزې په څنډو کې چې د قزاقستان په پلازمېنه استانه کې جوړه شوې وه د انتخاباتي مبارزې په ترڅ کې پر ډونالد ټرمپ شویو دوو بریدونو ته په اشارې سره وویل، چې ټرمپ سپینې ماڼۍ ته د ستنېدو لپاره دوه ډېرې «سختې ازموېنې» تېرې کړې.

پوتین وویل، چې «د ټاکنیزو منډو ترړو په ترڅ کې د ټرمپ پر ضد له غیر متمدنه لارو چارو» څخه کار واخیستل شو او دا یې وښوده چې د منتخب ولسمشر سر او ژوند په امن کې نه دی.

داسې ښکاري چې پوتین په دغو بې پایه ستاینو سره غواړي د ټرمپ سره د تودو اړیکو یو نوی باب پرانیزي.

کرملین داسې فکر کوي، چې جمهوري غوښتونکي او د ټرمپ پلویان د اوکراین د خاورې په یوې برخې د روسیې د ولکې پلویان دي او د روسیې د سټراتیژۍ سره همغږي دي چې وايي په اوکراین کې دې جګړه ژر تر ژره پای ته ورسېږي.

پوتین یو ځلې بیا اوکراین ته ګواښ وکړ، چې پوځ به یې د بالیستیک نوي توغندي وکاروي چې تېره اونۍ یې پر اوکراین توغولي و.

هغه خبرداری ورکړ، چې پوځ به یې د دغو توغندیو په توغولو سره به د اوکراین پوځي تاسیسات او مهم وزارتونه په نښه کړي.

پوتین خپلو تېرو شرطونو ته په اشارې سره وویل، که اوکراین له ناټو ټلوالې سره له غړیتوبه تېر شي او د اوکراین په څلورو ختیځو ولایتونو کې د روسیې واکمني ومني؛ نو جګړه به ختمه شي.

دغه شرطونه په تېر کې کي‌یف رد کړي وو؛ خو ځیني لویدیځ چارواکي له هغې ډلې د ټرمپ استازي اوکراین ته ویلي، چې د زلینسکي حکومت د سولې لپاره بله هېڅ لاره نه لري، پرته له دې چې له ځینو نیول شویو سیمو تېر شوی نه وي.

د رویټرز خبري اژانس د راپول له مخې، درېیو لبناني سرچینو د مخکینیو نا راپور شویو داخلي اټکلونو له مخې لیکلي چې حزب الله په دې باور دی چې په ۱۴ میاشتنۍ جګړې کې ښایي د وژل شویو وسله والو شمېر څو زرو ته ورسیږي، چې ډېری یې د سپټمبر په میاشت کې د اسراییل په عملیاتو کې وژل شوي دي.

یوې سرچینې وویل، چې د ایران له ملاتړه برخمنې دغې ډلې ښايي تر ۴ زره کسان له لاسه ورکړي وي. لبناني چارواکو ويلي، چې تر اوسه په دغو جګړو کې ۳ زره او ۸۰۰ کسان وژل شوي، مګر په دې شمېر کې د ملګي او پوځي کسانو توپیر نه دی شوی.

د حزب الله پر وړاندې د ننګونو په اړه رویټرز له ځینو کسانو سره خبرې کړي چې ځینو یې د دغو حساسو مسلو په اړه د خبرو کولو له امله له نوم اخیستلو څخه ډډه کړې.

د حزب الله یو جګپوړي سیاستوال حسن فدا الله رویټرز ته ویلي، چې لومړیټوب به یې خلک وي.

هغه وویل: «بې پناه خلکو ته پناه ورکول، د نړیدلو ودانیو پاکول، د شهیدانو تدفین مو لومړیتوب دی او په بل پړاو کې د بیارغونې لپاره پلان موجود دی.»

د اسراییل پوځي عملیاتو تر ډېره حده د حزب الله په شیعه میشتو سیمو راټول وو، چیرې چې د دوی ملاتړي سخت ځپل شوي دي.

له سویلي لبنان څخه یوه مېرمن حوا له خپلې کورنې سره چې د حزب الله لپاره جنګیږي وویل: «یو ورور مې لرلو چې شهید شوی، لیور مې په پیجر برید کې ټپي شو او زما ګاونډیان او خپلوان ټول یا شهیدان دي یا ټپیان او یا هم ورک دي.»

حوا زیاته کړه: «غواړو شهیدان مو راټول او ښخ کړو. موږ غواړو خپل کورونه بیا جوړ کړو.» حوا تر هغې خپل کلي کې پاتې شوې وه، چې اسراییل د سپټمبر په میاشت کې مجبوره کړه چې کلی پریږدي.

د اسراییل بریدونو له یو میلیون څخه ډېر خلک بې ځایه کړي، چې ډېری یې د هغو سیمو دي چیرې چې حزب الله واک لري.

د لبنان یو لوړ پوړی چارواکی چې د حزب الله له فکر سره اشنا دی وایي، چې دوی به د خلکو د بیرته رستنولو او د خپلو کورونو په بیا رغولو باندې متمرکز وي. هغه وویل: "چې حزب الله د یو ټپي انسان په څیر دی. ایا یو ټپي اسنان راپورته کیدلی او جنګیدلی شي؟ زخمي انسان جوړیدلو ته لېواله وي."

دغه چارواکي تمه درلوده چې حزب الله به له جګړې وروسته د یوې پراخې پالیسۍ بیاکتنه وکړي او د ټولو لویو مسلو لکه اسراییل، د هغه وسلې او د لبنان داخلي سیاست په اړه به له سره غور وکړي.