د دې محکمې لوى څارنوال د دې قضيې د هرکلي په ترڅ کې وويل، چې په افغانستان کې د ښځو له حقونو څخه د سرغړونو په اړه د دوى د دفتر په څېړنو کې د پام وړ پرمختګ شوى، چې پايلې به يې ډېر ژر اعلان شي.
پرون د چیلي، کوسټاریکا، هسپانیا، فرانسې، لوګزامبورګ او مکسیکو په ګډون شپږو هېوادونو د افغانستان وضعیت او په ځانګړې توګه په افغانستان کې د ښځو له حقونو څخه د سرغړونو په اړه د جرمونو نړۍوالې محکمې ته مراجعه وکړه.
د دې محکمې د لوی څارنوال دفتر د جمعې په ورځ په یوه اعلامیه کې لیکلي، چې دغو هېوادونو د افغانستان قضیې ته په اشارې سره په افغانستان کې د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو د وضعیت د خرابېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
کریم خان وویل، چې دغو هیوادونو له هغه څخه وغوښتل چې د افغانستان د وضعیت په اړه په روانو څیړنو کې په ۲۰۲۱ کې د طالبانو له واک ته رسیدو وروسته د ښځو او انجونو په وړاندې شوي جرمونو ته پام وکړي.
د جرمونو د نړیوالې محکمې لوی څارنوال وايي، چې د افغانستان د وضعیت په اړه یې فعاله څېړنه کړې او دې کار ته به دوام ورکړي. هغه زياته کړه، چې په افغانستان کې د يادو شويو جرمونو په اړه څیړنو کې د ښځو له بشري حقونو څخه د سرغړونې موضوع هم شامله ده.
په دغه اعلامیه کې راغلي چې د ۲۰۱۷ کال د نومبر په ۲۰مه د څارنوالۍ دفتر د ۲۰۰۳ کال د مې له لومړۍ نیټې راهیسې په افغانستان کې د ادعا شویو جرمونو په اړه د څېړنو د پیلولو لپاره د قضايي واک غوښتنه وکړه. په اعلامیه کې ویل شوي، چې په دې غوښتنه کې هغه نور جرمونه هم شامل دي چې په افغانستان کې له وسله والو شخړو سره تړاو لري او د ۲۰۰۲ کال د جولای له لومړۍ نیټې راهیسې د روم د اساسنامې د نورو غړو هېوادونو په خاوره کې شوي دي.
کریم خان وویل، چې د ۲۰۲۰ کال د مارچ په ۵مه د نړیوالې جنایي محکمې د استیناف محکمې په متفقه توګه د هغه دفتر ته واک ورکړ چې په دې برخه کې څیړنې پیل کړي.
په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه د څېړنو پیل
کریم خان وویل، چې د ۲۰۲۲ کال د اکټوبر په ۳۱مه، دویمې محکمې د هغه دفتر ته اجازه ورکړه چې د افغانستان د پخواني حکومت د اعتراض له امله تر یوې مودې ځنډ وروسته په افغانستان کې څیړنې بیا پیل کړي. څارنوالې ټینګار کړی، چې د ۲۰۲۲ کال له اکتوبر راهیسې د هغې دفتر د افغانستان د وضعیت په اړه یوه خپلواکه، بې پرې او پیاوړې څېړنه کړې چې په کې د ښځو او نجونو پر وړاندې د سیستماتیک تبعیض او ځورونې تورونه هم شامل دي.
په اعلامیه کې ویل شوي، چې څیړنې د جنسیت پر بنسټ د جرمونو تعقیب او حساب ورکولو لپاره دجرمونو نړۍوالې محکمېپراخه ژمنتیا ښيي. په دغو څیړنو کې د انسانیت ضد جرمونه، د جنسیت پر بنسټ تبعیض، او د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالی شامل دي.
د جرمونو نړیوالې محکمې د دې محکمې د غړو هېوادونو د دې پرېکړې هرکلی کړی، چې دغو جرمونو او څېړنو ته دې پاملرنه وشي.
کریم خان وویل: "په داسې حال کې چې زه باید د خپل دفتر د څیړنو د جزیاتو په اړه د محرمیت په اهمیت ټینګار وکړم، زه کولی شم راپور ورکړم چې د افغانستان په وضعیت کې د جنسیت پر بنسټ د ځورونې د تورونو په څیړلو کې خورا مهم پرمختګ شوی، او زه ډاډه یم چې زه به ډیر ژر په دې موقف کې اوسم چې د څیړنو پایلې اعلان کړم. "
د جرمونو د نړۍوالې محکمې لوی څارنوال د ټولو هغو کسانو زړورتیا او هوډ وستایه چې له دغې محکمې څخه یې ملاتړ کړی او ویلي یې دي، چې د دې څېړنې د پرمخ بیولو لپاره به له ټولو اړوندو بنسټونو سره همکارۍ او تعامل ته دوام ورکړي او د افغانستان اړوند پرمختګونه له نږدې څاري.
لوی څارنوال زیاته کړه، چې راتلونکې اونۍ به د دې محکمې د غړو هېوادونو بله غونډه جوړه شي او یو ځل بیا به د بشري حقونو د سرغړونو په برخه کې د افغانستان د قضیې د راجع کولو پر غوښتنې ټینګار وکړي.
هغه، په ځانګړې توګه د روم د اساسنامې غړي هېوادونه وهڅول چې همکارۍ ته دوام ورکړي او د څیړنو لپاره اړینې سرچینې چمتو کړي ترڅو په افغانستان کې د ترسره شویو جرمونو حساب ورکونه یقیني کړي.
