د جرمونو نړۍواله محکمه: د ښځو د حقونو د سرغړونو په اړه څېړنو کې د پام وړ پرمختګ شوی

نوموړې ویلي، امریکا په دوحه کې له طالبانو سره د سولې تړون له مخې له افغان ولس او پښتنو سره لوی خیانت کړی دی.

هغې وویل چې د دې وخت رارسېدلی چې د دوحې تړون لغوه شي او افغانستان ته رښتینې رهبري ورکړل شي.

د بشرا ګوهر په خبره چې پاکستان د نړۍوالو نیابتي جګړو ټېکه دار دي او په لوی لاس کوښښ کوي چې پښتانه وځپي.

نوموړې وايي، تر هغې چې د پاکستان ریاست په خپل سیاست کې تغیر رانه ولي تر هغې به په افغانستان او پښتونخوا کې وضعیت خراب وي.

د ملي جمهوري ګوند د پښتونخوا مشره په پاکستان کې له افغان کډوالو سره روان چلند غندلی او زیاته کړې ده، چې د پاکستان د حکومت چلند د ټولو بشري قوانینو خلاف دی.

په اسلام اباد کې تر وروستیو لاریونونو وروسته د پاکستان د کورنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې له اسلام اباد څخه دې افغان کډوال ووځي او یا هغه افغانان چې غواړي اسلام اباد کې پاتې شي باید د این او سي سند له ځان سره ولري.

افغان لوبډلې د سیالې لوبډلې د ۲۲۹ منډو هدف په ځواب کې د ټولو لوبغاړو په سوځېدو سره ۱۸۳ منډې جوړې کړې او د ۴۵ منډو په توپیر له ماتې سره مخ شوه.

افغان لوبډلې د پچې ګټلو سره د توپ اچولو پرېکړه وکړه.

سیالې لوبډلې د نهو لوبغاړو سوځېدو سره په پنځوسو اورونو کې ۲۲۸ منډې جوړې کړې.

د بنګلدېش لوبډله کې عزیز ول حکیم د ۱۰۸ منډو جوړولو سره تر نورو ملګرو ډېرې منډې وکړې.

افغان لوبډلې د ټولو لوبغاړو سوځېدو سره تر ۷۸ اور ۱۸۳ منډې جوړې کړې او لوبه یې وبایلله.

په افغان لوبډله کې فیصل خان د ۵۸ منډو جوړولو سره تر نورو ملګرو ډېرې منډې وکړې.

د افغانستان د کرېکټ بورډ د اعلامیې له مخې، افغان لوبډله د راتلونکې یکشنبې په ورځ په دې سیالیو کې خپله دویمه لوبه له سریلانکا سره لري.

له نولس کلونو کمعره کرېکټ لوبډلو اسیا جام د متحده عربي اماراتو په کوربتوب روان دی.

سږ کال د دې جام ۱۱ پړاو دی، چې افغانستان، پاکستان، هند، بنګلدېش، سریلانکا، متحده عربي امارات، جاپان او نېپال پکې په دوو ګروپنو کې لوبېږي.

دا جام چې نن پیل شوې، پایلوبه یې د ډيسمبر پر اتمه کېږي.

تېر کال د دې جام پایلوبه کې بنګلدېش متحده عربي اماراتو ته په ماتې ور کولو دا اتلولي خپله کړې وه.

پاکستانۍ ورځپاڼې "بزنس ریکارډر" د جمعې په ورځ د لیندۍ د میاشتې په نهمه د ملګرو ملتونو د کډوالو د ادارې په حواله لیکلي دي چې د طالبانو له خوا د افغانستان د واک تر نیولو وروسته ۷۰۰ زره افغانان چې پاکستان ته داخل شوي، په پام کې لري چې له پاکستانه بل هېواد ته ولاړ شي.

د ۲۰۲۳ کال په نومبر میاشت کې د پاکستان حکومت د استوګنې له اسنادو پرته د کډوالو جبري ایستل پیل کړل، چې له امله یې د افغان ستنېدونکو لپاره اقتصادي ستونزې او سخت رواني فشارونه زیات شوي دي.

ډیری ستنېدونکو دا چلند د "توهین وړ" وباله او د دوی د شخصي ملکیتونو د ضبط کولو خبرونه یې تایید کړل.

له بلې خوا د نړیوالو سازمانونو د راپور له مخې، په افغانستان کې له شلو میلیونو ډېر خلک له بې وزلۍ سره مخ دي.

په ورته وخت کې، د طالبانو واکمنۍ د دې لامل شوې چې ډیری مرستندویه سازمانونو د "بشري حقونو او د ښځو او نجونو د حقونو ضد" پالیسیو له امله خپل فعالیتونه ودروي یا د پام وړ کم کړي دي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د چهارشنبې په ورځ د لیندۍ په ۷ مه اعلان وکړ چې د ډیسمبر له ۳۱ وروسته به افغان وګړو ته له رسمي اجازې پرته په اسلام اباد کې د اوسېدو اجازه ور نه کړل شي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د حکومت ضد لاریونونو کې د افغان کډوالو د ګډون ادعا شوې ده.

په کابل کې د پاکستان پخواني سفیر رستم شاه مومند له اسلام اباده د افغانانو د ایستلو په اړه د پاکستان د کورنیو چارو وزارت پر نوې پرېکړې نیوکه وکړه او هغه یې غیر عادلانه وبلله.

نوموړي ویلي چې افغانان په پاکستان کې د داخلي سیاسي اختلافاتو له امله په نښه شوي دي.

سالنګ تونل د افغانستان شمالي او شمال ختیځ ولایتونه له مرکز کابل او سوېلي او ختیځو ولایتونو سره تړي، چې له سختو لوړو غرنیو لارو تېرېږي.

خو له پرون راهیسې پر سالنګ سربېره د افغانستان مختلفو ولایتونو کې واوره پیل شوې ده.

د طالبانو د تولګټو چارو وزارت ویاند محمد اشرف حق‌شناس ملي رادیو تلوېزون ته ویلي، چې د همدې واورې له امله به دا لار تړلې وي.

د نوموړي په وینا؛ د سالنګونو د ساتنې ریاست کارکوونکي هڅه کوي د هوا ښه کېدو سره دغه لویه لار بېرته پرانیځي.

نږدې پنځلس ورځې مخکې هم دا لار د واورې ورېدو له امله تړل شوې وه.

حسن کاظمي قمي له ایسنا خبری اژانس سره په مرکه کې ټینګار وکړ، چې تخنیکي او تخصصي مسایل باید له سیاسي مسایلو جلا شي او باید اجازه ورنه کړل شي چې له نشه یي توکو سره د مبارزې موضوع د سیاسي فشار یوه وسیله وګرځي.

د دغه رپوټ له مخې هغه دغه څرګندونې د لويديځ د ځينو استازو په تېره بيا د امريکا او اروپايي ټولنې د هغو نيوکو په ځواب کې وکړې چې په دغو غونډو کې يې د افغانستان د سياسي او مدني بنسټونو د پراخ ګډون پر اړتيا ټينګار وکړ.

حسن کاظمي قمي د روسيې د استازي له قوله وويل چې د لويديځ له خوا د تخنيكي مسايلو د سياسي کولو له هڅې سره سخت مخالفت كوي او خبردارى يې وركړ چې كه دا لړۍ همداسې دوام وكړي، نو مسکو به په راتلونكو خبرو اترو كې ګډون ونه كړي.

هغه زیاته کړه چې روسیې ټینګار کړی چې امریکا ته به اجازه ورنه کړي چې د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې کاري ډله د خپلو سیاسي موخو لپاره وکاروي او استدلال یې وکړ چې دا یو تخنیکي او تخصصي کاري ډله ده او باید سیاسي نه شي.

د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې کاري ډلې لومړنۍ غونډه چې د دوحې د پروسې یوه برخه ده، د پنجشنبې په ورځ د لیندۍ په ۸ مه په انلاین ډول جوړه شوه.

یوناما اعلان وکړ، چې دغه کاري ډله له طالبانو سره د همغږو اړیکو بنسټ جوړوي.

تر اوسه معلومه نه ده چې په دې کاري ډله کې ښځې، افغان مدني ټولنې او د طالبانو مخالفين شتون لري او که نه.

د دوحې دریمه ناسته د جون په ۳۰ او د جولای په لومړۍ (د جنګاښ په ۱۰ او ۱۱) د افغانستان لپاره د هېوادونو د ځانګړو استازو په حضور کې جوړه شوه.

د دوحې په دریمه ناسته کې د طالبانو استازو ته بلنه ورکړل شوې وه، خو په دې ناسته کې ښځې، مدني ټولنې او د طالبانو سیاسي مخالفینو ګډون نه درلود.

ایراني رسنیو مخکې ویلي وو چې د ایران د اسلامي جمهوریت د بهرنیو چارو وزیر حسن کاظمي قمي د افغانستان لپاره د ایران د ځانګړي استازي له دندې ګوښه کړی دی.

د راپورونو له مخې، علی رضا بیکدلي د افغانستان د اسلامي جمهوریت د بهرنیو چارو وزارت د استازي په توګه ټاکل شوی او ډېر ژر به خپله دنده پیل کړي.