د سالنګ لویه لاره بېرته د تګ راتګ لپاره پرانیستل شوه

د جمعې په ورځ، د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې په برازیل کې د کډوالو د وضعیت او شمیر په اړه یو راپور خپور کړی دی.

د دغه راپور له مخې، برازیل د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو په تېره بیا د وینزویلا، افغانستان، هایتي، سوریې او اوکراین د ۷۹۰ زره کډوالو کوربه دی.

په راپور کې راغلي، چې د برازیل ساو پاولو ښار کې د افغانانو په ګډون د بېلابېلو هېوادونو د کډوالو په شمېر کې زیاتوالی راغلی او له ۲۰۲۱ کال څخه تر ۲۰۲۴ کال پورې افغانانو ته د بشري ویزې د تګلارې له پلي کېدو راهیسې له ۱۳۰۰۰څخه زیاتې بشري ویزې ورکړل شوې دي.

د دغه راپور له مخې، په دې موده کې تر ۱۲۰۰۰ډېر افغان کډوال برازیل ته داخل شوي دي.

ملګرو ملتونو برازیل ته د کډوالو د راتګ او د هغوی د اړتیاوو د تدریجي زیاتوالي له امله د سیمه ایز هرکلي او ادغام د سیستم د تطبیق لپاره د لا زیاتو مرستو پر اړتیا ټینګار کړی دی.

په داسې حال کې چې د ملګرو ملتونو د کډوالو اداره په برازیل کې د کډوالو پر ملاتړ ټینګار کوي، په دغه هیواد کې د افغان کډوالو د ستونزمن وضعیت په اړه نور راپورونه خپاره شوي دي.

هبت الله د مخابرې له لارې د څو بیلابیلو طالب امنیتي چارواکو پوښتنه هم کوي، او دغه خبرې چې ظاهرا د شپې پر مهال شوي، نومړي دا څاري چې د ښار امنیتي کسان ویښ دي او که نه.

په دغه پیغام کې د کندهار د امنيت امر محمدولي شاه اغا هبت الله ته ډاډ ورکوي‌، چې په دغه ښار کې امنيتي ګزمې په منظمه توګه روانې دي او دا چې کومه امنیتي‌ ستونزه نه شته.

په کندهار کې د طالبانو د امنيه قوماندانۍ د ټولي قرارګاه قوماندان ذوالفقار هم هبت الله ته د امنیت په اړه د اطمینان ورکولو وروسته وايي، چې ځینې کسان په مخابرې کې ځکه غږ نه کوي، چې د هغه غږ یې اوریدلی او خبرو ته یې غوږ نیولی دی.‌

په دې وروستیو کې یو شمیر رسنیو د کندهار د امنیتي‌ وضعیت د خرابیدو په اړه یو لړ راپورونه خپاره کړي و او دغه پیغام د همدې اندیښنو وروسته خپور شوی.

د اندونیزیا له طبیعي پېښو سره د مبارزې ادارې ویلي، چې په سوماترا ولایت کې د تېرې اونۍ سخت بارانونه په څلورو بېلابېلو ولسوالیو کې د سیلابونو او ځمکې ښویدنې لامل شوي دي.

د شمالي سوماترا د پولیسو ویاند هادي وحیدي د جمعې په ورځ رویټرز ته وویل، چې د چهارشنبې په ورځ په یوه غرنۍ سیمه کې په یو سړک د ځمکې ښویدنې له امله د مړو شمېر له اوو څخه نهو ته لوړ شوی دی.

لږ تر لږه پنځه موټر، یو بس او یوه لارۍ د ځمکې ښویدنې وروسته د یوې غونډۍ په څنډه بند پاتې دي.

هادي وویل: "موږ لا هم نه پوهیږو چې څومره کسان لا هم بند پاتې دي."

په نورو ولسوالیو کې، د اونۍ په پای کې د ځمکې ښویدنې له امله ۲۰ کسان مړه شوي او ژغورونکي به د شنبې تر ورځې پورې د دوو ورک شویو کسانو لټون کوي.

د اندونیزیا د هوا پیژندنې ادارې خبرداری ورکړي، چې د ۲۰۲۴ کال په پای کې د شدیدو بارانونو اټکل کیږي.

دغه سازمان دا هم ویلي، چې د محدودیتونو زیاتوالي او کورني تاوتریخوالی د افغان میرمنو رواني روغتیا خرابه کړې ده.

د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو ادارې د جمعې په ورځ په یوې خبرپاڼه کې د هغو ښځو او نجونو پر وړاندې د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالی د زیاتوالي په اړه خبرداری ورکوي چې د جګړې په سیمو کې دي او یا له خپلو کورونو تېښتې ته اړې شوې دي.

د دې ادارې ویاندې شابیا مانتو وویل، چې په ۲۰۲۳ کال کې د جګړو له امله د جنسي تاوتریخوالي پېښې د تېر کال په پرتله ۵۰ سلنه زیاتې شوي او د دغه تاوتریخوالي د تایید شویو پېښو ۹۵ سلنه ښځې او نجونې جوړوي.

هغې وویل: "په افغانستان کې، په ښځو او نجونو باندې د محدودیتونو زیاتوالي، د کورني تاوتریخوالي لوړه کچه او خراب اقتصادي وضعیت د رواني روغتیا کړکیچ لا زیات کړی دی، او زموږ همکارانو د هغو ناروغانو په شمیر کې د زیاتوالي راپور ورکړی چې مرستې ته اړتیا لري."

په دې خبرپاڼه کې د کانګو او چاد په دیموکراتیک جمهوریت کې د ښځو او نجونو وضعیت ته هم اشاره شوې ده.

ملګري ملتونه وايي، چې په هېوادونو کې د ښځو او نجونو پر وړاندې د تاوتریخوالي ډېرې پېښې د خدمتونو د محدودیت او د غچ اخیستنې د وېرې له کبله نه ثبتېږي.

د دې ادارې د وياندې د څرګندونو له مخې، په بېلابېلو سيمو کې بې ځايه شوې ښځې او نجونې د جنسي تاوتريخوالي، او انساني قاچاق له خطرونو سره مخامخ دي.

ملګري ملتونه ټینګار کوي، چې د کافي مرستو پرته، په میلیونونو بې ځایه شوي میرمنې او نجونې ممکن حیاتي خدماتو ته لاسرسی ونلري.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو استازولي ټینګار کوي، چې د بې ځایه شویو ښځو او نجونو لپاره د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي مخنیوي او ځواب ویلو لپاره د پروګرامونو اړتیا د شته بودیجې څخه ډیره ده.

ولکر ترک پر طالبانو غږ وکړ چې ژر تر ژره د ښځو او نجونو پر وړاندې خپل تبعیضي سیاستونه پای ته ورسوي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر د جمعې په ورځ (د لېندۍ ۹م۹) د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د له منځه وړلو د ۱۶ورځني کمپاین په دوام وویل، چې په افغانستان کې ښځې په تېرو درېیو کلونو کې د خپلو بشري حقونو د سخت محدودیدو شاهدانې دي.

ولکر ترک د زده کړو او کار په برخه کې د ښځو پر وړاندې د طالبانو محدودیتونو ته په اشارې سره وویل: "دې کړنو ښځې او نجونې له عامه ژوند څخه ګوښه کړي او په خپلو کورونو کې یې په مجازي زندانیانو بدلې کړي دي."

هغه ټینګار وکړ، چې له ښځو سره د طالبانو چلند د جنسیت پر بنسټ د سیستماتیک ځورونې یوه بڼه ده. همدا راز ښاغلي ترک زیاته کړه، چې دا بندیزونه به د سولې او دوامدار پرمختګ په برخه کې د هېواد په راتلونکي نسل اغیزې ولري.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمېشنر له هرې ممکنې لارې د افغان ښځو او نجونو د غږ پر پیاوړي کولو ټینګار وکړ.

ولکر ترک وویل: "موږ باید د نړۍوالی جنایي محکمې د څېړنو له مخې د جنسیتي ځورونې او جنیستي تبعیض په اړه بحثونه زیات کړو او د هغوی غږ پیاوړی کړو.»

هغه په ​​ډاګه کړه، چې طالبان باید د ټولو افغانانو د بشري حقونو د بیا تامین لپاره معقول ګامونه پورته کړي.