روسیې کابل ته د بشري مرستو بار الوتکه واستوله

دغه اژانس پر اېکس پاڼه لیکلي، چې دغه کورنۍ د افغانستان له څلورو لارو تورخم، سپین بولدک، اسلام کلا او ورېښمو پله راستنې شوې دي.
د دغه خبر له مخې، د دغو راستنو شویو کورنیو له ډلې ۳۲ یې د تورخم له لارې، ۳۲ یې د سپین بولدک له لارې، ۳۵ یې د نيمروز د ورېښمو پله له لارې او ۹۷ یې د هرات د اسلام کلا له لارې هېواد ته راستنې شوې دي.
خو د دغو راستنو شویو د ټولټال شمېر په اړه څه نه دي ویل شوي او دا هم نه دي ویل شوي، چې دغه کورنۍ په زور راستنې شوې او که په خپله خوښه.
دغه اژانس لیکلي، چې له دغې ډلې ۲۱ کورنۍ خپلو سیمو ته لېږدول شوې او پر سلګونو کورنيو اړینې مرستې هم وېشل شوې دي.
له بل پلوه ایراني چارواکي وایي، چې د روان کال ترپایه به له دغه هېواده له دوو څخه تر دوه نیم مېلیونو پورې بې اسناده افغان کډوال واېستل شي.
تازه په پېښور کې سرچېنې وایي، چې په پېښور او شاوخوا سیمو کې یې له ۱۰۰ زیات افغانان نیولي دي.

د پېښور پولیس وایي، دغه افغانان وروسته له هغې ونیول شول چې پولیسو د امنیت او ټیکاو راوستو په موخه پراخ عملیات پیل کړل.

دوی دا رنګه ادعا کړې، چې د نیول شویو افغانانو سره یې وسلې او نشه‌یي توکي هم نیولي دي، خو افغان کډوال دا خبره نه مني.
هغوی وایي، هر کله چې په پاکستان سیاسي کړکېچ زیاتیږي ورسره پر افغان کډوالو فشار راوړل کېږي او دوی د تاریخ په اوږدو کې د سیاسي لانجو ګونجو قربانیان دي.

د ایران دغه چارواکي اېسنا خبري اژانس ته ویلي، چې افغانستان ته د بندیانو د لېږلو په لومړي پړاو کې به ۵۰۰ افغان بندیان ستانه کړای شي.

ښاغلی جلالیان وايي، چې د دغو بندیانو نوملړ یې طالبانو ته سپارلی او ایران دې ته په تمه دی چې طالبان دغه نوملړ تایید کړي چې دغه کسان افغانان دي او که نه.

نوموړی وايي، د دغو بندیانو په ډله کې یو شمېر یې په نغدي جریمو هم محکوم شوي او طالبان یې باید په اړه خپل دریځ څرګند کړي، چې د هغوی په اړه به څه پرېکړه کوي.

ښاغلی جلالیان وايي، په ایران کې افغانان تر ډېره «د نشه‌يي توکو په قاچاق، غلاغدیو، قتلونو او درغلیو» په تورونو تورن دي چې تر ټولو سخت یې «د نشه‌يي توکو قاچاق دی، چې په ایران کې ورته سخته سزا هم ټاکل شوې ده.»

عسکر جلالیان وايي، دوی په دې برخه کې د طالبانو غبرګون ته په تمه دي، کله چې هغوی ځواب ورکړ، دوی به د دغو بندیانو د لېږد پړاو هم پیل کړي.

نوموړي دا رنګه وویل، چې د افغان بندیانو د لېږد پر سر په کال ۱۳۸۵ کال کې د دواړو هېوادونو تر منځ هوکړه شوې وه.

د دغه سازمان بېړنۍ کمېټې په خپله څلوېښتمه غونډه کې په افغانستان کې د طالبانو په هغه دریځ اندېښنه وښوده، چې له مخې یې په دغه هېواد کې د پولیو واکسین کمپاین کوراکور بند شوی او یوازې د جوماتونو له لارې ماشومانو ته د دغه واکیسن څاڅکې څڅول کېږي.

دغې کمېټې ویلي، چې د ګوزڼ ناروغۍ پېښې د افغانستان په سویلي سیمو کې د ۲۰۲۳ کال راوروسته ډېرې شوې دي.

د پولیو د ویروس په اړه بېړنۍ کمېټې د ۲۰۲۴ کال د نومبر په شپږمه نېټه د روغتیا د نړۍوال سازمان د مشر په مشرۍ کې ناسته وکړه.

د روغتیا د نړۍوال سازمان د بیان له مخې چې د سې شنبې په ورځ خپور شو، د پولیو ویروس د مثبتو نمونو له مخې په ۲۰۲۴ کال په افغانستان کې په دغه ویروس د اخته ماشومانو شمېر ۸۴ ته رسېدلی، چې دغه شمېر په ۲۰۲۳ کال کې ۶۲ پېښې ثبتې شوې وې.

دغه سازمان دا رنګه ویلي:« پخوا چې د پولیو پر ضد د واکسین کمپاین کوراکور تطبیقېده؛ نو پام وړ پرمختګونه یې لرل، خو د ۲۰۲۴ کال راهیسې په افغانستان دغه کمپاین په سیمه‌ییز کمپاین بدل شوی دی.»

د روغتیا نړۍوال سازمان د بېړنۍ کمېټې کورا کور د پولیو کمپاین په بندولو اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې «سیمه‌ییز کمپاینونه په افغانستان کې ټول ماشومان تر پوښښ لاندې نه شي راوستلای، په تېره بیا ماشومې نجونې، چې دا کار کولای شي د پولیو پېښو په ډېروالي کې ناوړه اغېز پرې باسي.»

د روغتیا نړۍوال سازمان له پاکستانه افغانستان ته د کډوالو ستنېدو ته هم اشاره کړې او ویلي یې دي، چې د مېشتېدنو دغه نوې لړۍ هم کولای شي چې دغه ناروغي په کور د ننه او هم نورو هېوادونو ته پراخه کړي.

کمیټې ویلي، چې د خپلې وروستۍ غونډې وروسته یې په ګوزڼ د اخته ماشومانو ۵۱ تازه پېښې ثبتې کړي چې له ډلې یې ۱۷ په افغانستان او ۳۴ یې په پاکستان کې وې.

د روغتیا نړۍوال سازمان وايي، چې د دغو شمېرو له مخې ویلای شي چې په افغانستان کې پر دغې ناروغۍ ۲۸۳ سلنه زیاته شوې او په پاکستان کې بیا دغه سلنه په کال ۲۰۲۳ کې ۵۵۰ سلنې ته لوړه شوې ده.

ګڼ شمېر ماشومان د پاکستان په قبایلي سیمو کې د نا امنیو له امله له واکسینه بې برخې شوي.

دغه سازمان وايي، د همدغو نا امنیو له امله دوی خپلو هغو موخو ته نه دي رسېدلي چې په دغو سیمو کې یې د پولیو ویروس د لمنځه تلو لپاره یې ټاکلې وې.

ابراهیم زاده طالبان "د افغانستان اسلامي امارت" بللي او له دې ډلې یې غوښتي، چې د کورنیو پانګونو ملاتړ وکړي.

طالبانو تېر کال د دغو سوداګرو جایدادونه ضبط کړي وو.

هغه ټینګار وکړ، چې د ملي سوداګرو ملاتړ کولای شي د هېواد له اقتصادي ودې او د کارموندنې په برخه کې مرسته وکړي.

ابراهیم زاده د سې شنبه په ورځ پر فېسبوک پاڼې په یوه پیغام کې لیکلي، چې په ازبکستان کې یې له یو شمېر سوداګرو سره د رییس الوزرا مرستیال عبدالسلام حنفي په مشرۍ د طالبانو له یوه لوړ پوړي پلاوي سره لیدنه کړې.

د طالبانو د رییس الوزرا اداري مرستیال عبدالسلام حنفي په یوه رسمي سفر ازبکستان ته تللی دی.

د افغانستان د ولسي جرګې پخواني دویم مرستیال زیاته کړه، چې په دې ناسته کې د بلخ لپاره د طالبانو والي یوسف وفا، په ازبکستان کې د طالبانو سفیر عبدالغفار بحر او په تاشکند کې د افغانستان د سفارت او کونسلګرۍ یو شمېر مسوولینو هم حضور درلود.

هغه زیاته کړه، دوی د طالبانو له پلاوي وغوښتل، چې د افغانستان او ګاونډیو هېوادونو په ځانګړې توګه د ازبکستان جمهوریت تر منځ د سوداګرۍ او ګډې پانګونې خونه جوړه کړي چې په وارداتو او صادراتو کې اسانتیاوې رامنځته شي.

دغو افغان سوداګرو د طالبانو د ادارې له مرستیال څخه وغوښتل، چې "د کار پیدا کولو، د کورنیو تولیداتو د زیاتوالي، په بازار کې د بیو د راټیټولو او د هېواد د اقتصادي ودې لپاره د ملي سوداګرو او کورنیو پانګونو جدي ملاتړ وکړي."

طالبانو تېر کال په بلخ ولایت کې د عباس ابراهیم زاده ملکیتونه او کورونه غصب کړي وو.

عباس ابراهیم زاده د هېواد نامتو سوداګر دی، چې د طالبانو تر واکمنۍ وروسته له افغانستانه وتلی دی.

طالبانو د پخوانيو حکومتي چارواکو د راستنېدو لپاره له افغان شخصیتونو سره د اړیکې لپاره یو کمېسیون جوړ کړی دی، خو پیژندل شویو سياستوالو په دې ډله باور نه دی کړی او افغانستان ته نه دي راستانه شوي.

د افغانستان د حزب اسلامي تر نظر لاندې د شهادت وېبپاڼې له یو شمېر افغان ځوانانو سره د ګلبدین حکمتیار د ناستې انځورونه خپاره کړل.

د خپرو شويو معلوماتو له مخې، دغه غونډه د يکشنبې په ورځ (د لېندۍ ۱۱مه) جوړه شوې وه.

د دې غونډې د جزییاتو په اړه کره معلومات نه دي خپاره شوي.

د افغانستان د حزب اسلامي ګوند مشر په داسې حال کې له دغو ښځو سره کتلي، چې طالبانو په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر پوښښ پراخ بندیزونه لګولي دي.

ګلبدین حکمتیار تر دې مخکې هم په افغانستان کې د طالبانو له خوا پر ښځو د تحمیلي حجاب په لګولو نیوکه کړې وه.

هغه ویلي و: "د دې معلومولو لپاره چې کوم لباس حلال او کوم لباس حرام دي، موږ د قران کریم روښانه نصې ته اړتیا لرو."

په ۱۴۰۱ کال کې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته دغې ډلې یو شمېر فرمانونه صادر کړل، چې په دغه فرمانونو کې د ښځینه ویاندویانو لپاره د ماسک کارول جبري شو.

همدا راز، په همدې کال د طالبانو یو بل حکم هم صادر شو، چې له مخې یې ښځې باید له سترګو پرته خپل بدن او مخ پټ کړي.

طالبانو له دې مخکې چادري یا بورقه د افغان کلتور د یوې برخې په توګه او د حجاب غوره بېلګه ګڼلې وه.