په سیمه ییز سیاست د ټرمپ د ولسمشرۍ امکاني اغیز

دغه خبریالان وایي، چې له پرون راهیسې ټولې تعلیمي ادارې هم پرانېستل شوي؛ خو د پاړه چنار او پېښور تر منځ لویه لاره او دا رنګه د خرلڅۍ دروازه هم د تګ راتګ لپاره تړلې پاتې ده.

سیمه ایز خبریال علي افضل افضال وایي: «چې د لویو لارو د بندېدو له امله د خوراکي توکو او تیلو د کمي له امله هر څه ګران شوي او کڼ خلک یې د اخیستو توان نه لري.»

په همدې حال کې په پاړه چنار کې د پولیسو یو مشر جاوید الله محسود خبریالانو ته ویلي دوی تمه لري چې د سولې د روانې جرګې له پرېکړې وروسته به لویې لارې خلاصې او د دایمي امن لپاره به لاره هواره شي.

تر دې څو ورځې وړاندې د سولې ۱۲۵ کسیزه جرګه سیمې ته رسیدلې او د دواړو غاړو سره دا مهال په خبرو اترو بوخته ده، دغې جرګې د کورمې اوسیدونکو ته ډاډ ورکړی، چې د دایمې سولې تر ټینګېدو به خپلو هلو ځلو ته دوام ورکوي.

په دغه جرګه کې د خیبر پښتونخوا او بلوچستان له صوبې څخه ګڼ مخور برخه لري چې په دوی کې د قومي مشرانو تر څنک دیني عالمان او د ځینو سیاسي ګوندونو استازي هم برخه لري

دغې محکمې د پنجشنبې په ورځ د (لیندۍ په ۱۵ مه) یو ځلي بیا ویلي چې عمران خان او د هغه مېرمنې بشرا بي بي د ۱۴۰ ملیونو پاکستانۍ روپیو په ارزښت دولتي سوغاتونه پلورلي او درغلي یې کړې.

د ځینو پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې ښایي د تحریک انصاف ګوند د مشر عمران خان مېرمن بشرا بي بي د دویم ځل لپاره زندان ته ولیږل شي. بشرا بي بي تر دې وړاندې هم په همدغه تور نیول شوې او د اډیاله په زندان کې یې نهه میاشتې تېرې کړې وې. نوموړې د تېر اکتوبر په میاشت کې له زندانه خوشې شوې وه.

همدغه څو ورځې وړاندې په اسلام اباد کې د ترهګرۍ ضد یوې محکمې د عمران خان او د هغه د مېرمنې په ګډون د ۹۴ تنو د نیولو امر کړی و.

دغې محکمې پر دوی تور پورې کړی و چې د تحریک انصاف ګوند پلویانو په وروستیو لاریونونو کې پر پولیسو مخامخ بریدونه کړي او د اسلام اباد او راولپنډۍ اوسیدونکو ته یې ستونزې رابرسېره کړې وې.

په هغو لاریونونو کې چې د نومبر په ۲۴ مه پیل شوې وې، د اسلام اباد په ډي چوک کې د نومبر میاشتې په ۲۶ مه نېټه د تحریک انصاف ګوند پلویانو او د پولیسو تر منځ د پېښ شوي اخ و ډب له امله د څلور پولیس ځواکونو په ګډون نږدې شل تنه وژل شوي او له سلو زیات ټپیان شوي وو.

تحریک انصاف ګوند وایي چې په هغو لاریونونو کې د دوی شا و خوا شل کسه وژل شوي، په لسګونه ټپیان شوي او زرګونه نور پلویان یې نیول شوي او زندانونو ته لیږل شوي دي.

امرالله صالح د پنجشنبې په ورځ د (لیندۍ ۱۵ مه) پخپله اېکس پاڼه لیکلي: «ما ته د خپلو مشرانو او همکارانو مشورې ارزښتناکې دي زه به ډېر ژر د دغو مشورو پایلې له تاسو سره شریکې کړم.»

نوموړي د امریکا د استازو جرګې، د غړي ټیم بورچټ له دغې بلنې مننه او ستاینه کړې او دا یې هم ویلي چې دغه سفر به د افغانستان په اړه هم ډېر ارزښتناک وي.

ښاغلي صالح دا هم ویلي چې: «تر هغې چې طالبان په افغانستان کې د واک پر ګدۍ ناست وي، نو امریکا نه شي خوندي کیدلای.»

تېره اونۍ د امریکا د استازړو جرګې غړي ټیم بورچټ، د افغانستان د پخواني ولسمشر لومړي مرستیال امر الله صالح ته بلنه ورکړه چې د افغانستان په اړه د خبرو اترو لپاره واشنګټن ته سفر وکړي.

ښاغلي صالح ویلي: «زه د طالبانو پر ضد د سیاسي ډلو سره خبرو اترو ته زیات ارزښت ورکوم او دغه خبرې اترې د افغانستان د راتلونکې لپاره هم ارزښتناکې دي.»

تیم بورچټ د امریکا د استازو په جرګه کې د ټرمپ له پلویانو څخه دی، هغه تر دې وړاندې هم له واشنګټنه غوښتنه کړې وه چې د طالبانو له مخالفو ډلو څخه دې ملاتړ وکړي.

نوموړي د وږي په میاشت کې د «ویانا له بهیر» څخه د امریکا د ملاتړ په اړه هم یوه تګلاره د استازو جرګې ته وړاندې کړې وه. په هغې تګلاره کې له امریکا او نورو هېوادونو غوښتنه شوې وه چې د ویانا په غونډه کې دې برخه واخلي.

کریم احمد خان روانه اونۍ هم د محکمې د غړو هېوادونو په ناسته کې ویلي و، چې ډېر ژر به د هغو کسانو د نیولو په اړه د پرېکړې غوښتنه کوي چې د بشري حقونو په سرغړونو تورن دي.

څه موده وړاندې چیلي، کاستاریکا، اسپانیا، فرانسې، مکسیکو او لوکزامبورګ په افغانستان کې د بشري حقونو څخه د سرغړونو په تړاو قضیه د هاګ نړیوالې محکمې ته لېږلې وه، او هغې محکمې هم ویلي و چې دغه قضیه هغوی ته رسیدلې ده.

داسې وړاندوینې شته چې دغه محکمه به د هغو طالب مشرانو د نیولو حکم صادر کړي چې د ښځو پر ضد په «سیستماتیک تاوتریخوالي» او «په افغانستان کې پر حاکم جنسیتي اپارتایډ» کې لاس لري.

کریم خان یو ځلې بیا د افغان مېرمنو سره په لېدنه کې د ځینو هېوادونو د غوښتنې په اړه وویل چې« تاسو به ډېر ژر د خپل هېواد په اړه ښه خبرونه واورئ.»

د بشري حقونو فعاله حوریه مصدق وایي، د هاګ محکمې جګپوړي څارنوال ویلي «هغه هیله من دی چې د محکمې پرېکړې به تر یوه حده د افغانستان د خلکو په تېره بیا د ښځو رنځونه را کم کړي، او هغه کسان چې د دغو رنځونو تر شا دي، هغوی به د قانون منګولو ته وسپارل شي.»

د هاګ محکمې دغه څارنوال د طالب مشرانو د نومونو له اخیستلو ډډه وکړه، خو د دغې ډلې د سیاستونو له امله چې افغانې مېرمنې له خپلو بنسټیزو حقونو بې برخې شوې، کریم خان یې په اړه وایي چې دوی به ټولې سرغړونې وڅیړي.

پخواني جرمونه

د پنجشنبې په ورځ یو شمېر افغان مېرمنو له کریم خان سره ولیدل. د دغې لیدنې کتنې یوه ګډونواله حوریې مصدق افغانستان انټرنشنل ته وویل چې نوموړې له هاګ محکمې څخه په افغانستان کې د هغو بشري جنایتونو او سرغړونو د څېړلو غوښتنه هم وکړه چې په تیرو شلو کالو کې دغلته تر سره شوي دي.

د بشري حقونو د څار په سازمان کې د اسیا د برخې څیړونکې فرشتې عباسي هم د پنجشنبې په ورځ له کریم خان سره د افغان مېرمنو د ناستې عکس خپور کړی او لیکلي یې دي چې: «څارنوال به ډېر ژر د سرغړونکو د نیولو د حکم صادرولو غوښتنه وکړي.»

طالبانو د نړیوالو هغو غوښتنو ته هیڅ پاملرنه نه ده کړې چې له بشري حقونو څخه د سرغړونو لړۍ دې پای ته ورسوي او نجونو او مېرمنو بنسټیزو حقونو دې له هغوی څخه نه تروړي. دغې ډلې په تیرو درېیو کالو کې دغه سرغړونې نورې هم زیاتې کړې او د لسګونو فرمانونو په صادرولو سره یې هغوی له ټولنې څنډې ته کړې دي.

طالبانو له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو له بندیزه وروسته په پوهنتونونو کې هم افغانې نجونې له زده کړو منعه کړې او په تازه ګام کې یې د طبي زده کړو په موسسو کې د هغوی پر زده کړو بندیز ولګاوه چې دغه ګام هم په کور د ننه او هم بهر کې پراخه غبرګونونه له ځانه سره لرل.

په دغو تبلیغاتو کې ځینو طالب پلوو پر اېکس د دغو کرېکټ لوبغاړو ځیني شخصي انځورونه خپاره کړي او توهین کوونکي کلمات یې ورسره کارولي دي.

د طالبانو د تبلیغاتي ډلې یو کس پر اېکس په توهیني ډول لیکلي، چې اوس دوی موږ ته د قران او حدیث تشریحات راکوي او اخطار یې ورکړی چې له دې کارونو لاس واخلي کنه سبا به بیا ژاړي.

بل طالب لیکلي: «کرېکټران دې د کرېکټ په چوکاټ کې ووسي، کنه نو د کرېکټ د بستر د ټولولو انتظار دې وباسي.»

د افغانستان د کرېکټ پیاوړي لوبغاړي او لوبډلمشر راشد خان پرون د چارشنبې په ورځ پر خپله فېسبوک پاڼه ليکلي و، چې د نجونو پر مخ د تعليم او طبي څانګو د تړل کېدو خبرونو خواشینی او مایوسه کړی دی.

افغان مخکښه کرېکټ لوبغاړي محمد نبي پرون پر خپله فېسبوک پاڼه لیکلي و، چې د نجونو پر مخ د طبي زده کړو د مرکزونو تړل د ټول هېواد او ملت په زيان دي. نوموړي ویلي و: «دا پرېکړه یوازې ددې نجونو راتلونکي ته زیان نه رسوي، بلکې ټول هېواد او ملت ته یې تاوان رسېږي.»

محمد نبي د طالبانو دغه پرېکړه بې انصافي بللې او غوښتنه يې کړې، چې طالب چارواکي دې پر دې پرېکړه جدي غور وکړي.

د طالبانو د تبلیغاتي ډلې بل غړي د راشد خان او محمد نبي د عکسونو پر خپرولو سره لیکلي: «عجیبه زمانه شوه مولویان، مفتیان او شیخان بر ځای ناست دي، د احادیثو تشریحات د وخت د فحاش خلکو څخه اورو.»

د کرېکټ ځوان او پیژندل شوی لوبغاړي رحمان الله ګربز پر خپلې فېسبوک پاڼې پرون د قران یو ایت او حدیث چې پر زده کړې ټېنګار کوي له پښتو ژباړې سره خپاره کړي وو.

ګربز د ایت او حدیث ترجمه په دې توګه لیکلې وه: «اې بنده ولوله د خپل هغه رب په نوم چې تاسو یې پیدا کړي یاست.

تعليم پر ټولو مسلمانانو (نر او ښځې )فرض دی.»

دې ته ورته د طالبانو د تبلیغاتي ډلې له خوا پر کرېکټ لوبغاړو ډېرې نیوکې شوي چې وايي، دوی دې خپل کرېکټ کوي او نورو مسایلو کې دې لاسوهنه نه کوي.

د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده د دوشنبې په ورځ په رسمي توګه په طبي انسټیټوټونو کې د نجونو زده کړې منع کړې.