سیاف طالبانو ته: د خپل منځي اختلافاتو د له منځه وړلو یوازنۍ لاره خبرې دي

د افغانستان لپاره د بریتانیا د سفارت شارژدافیر څو ورځې وړاندې کابل ته د سفر په ترڅ کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له سیاسي مرستیال شیر محمد عباس ستانکزي سره کتلي و.

دغه سفارت په خبرپاڼه کې لیکلي، چې ښاغلي ډیکسن د ملګرو ملتونو له خوا د دوحې د راتلونکې جوړیدونکې غونډې په اړه خبرې کړې دي.

د بریتانیا د سفارت شارژدافیر د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو له خپلواکې ارزونې د خپل هېواد ملاتړ اعلان کړی او دا یې په نړیوال نظام کې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د ادغام لپاره تر ټولو غوره لاره بللې ده.

ډیکسن ویلي، که طالبان د بشري حقونو غوښتنو ته غاړه کېږدي، له دې ډلې سره د تعامل او همکارۍ لپاره زمینه شته.

نوموړي زیاته کړه:«د همکارۍ لپاره ډیری لارې شته، خو بریتانیا باید د نړیوالو بشري حقونو مکلفیتونو د ساتلو لپاره د طالبانو مثبت حرګت شاهده و اوسي.»

د بریتانا د سفارت شارژدافیر له عباس تانګزي سره تر لیدنې وروسته په یوه بیان ویلي، چې بریتانیا د افغان ښځو او نجونو پرمخ د طبي بنسټونو د تړلو په اړه ژوره اندېښنه لري.

ښاغلي ډیکسن د روغتیا نړیوال سازمان راپور ته په اشارې سره ویلي، چې دا نوی محدودیت په داسې حال کې لګول شوی چې افغانستان د مور او ماشوم د مړینې په نوملړ کې په نړۍ کې نهم ځای لري.

نوموړی وايي:«دا امر به د بې شمیره میرمنو او نجونو ژوند او روغتیا له ګواښ سره مخ کړي.»

د بريتانيا د سفارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې ښاغلي ډيکسن له يو شمېر طالب وزيرانو سره د لیدنو ترڅنګ له افغان مېرمنو، غیري دولتي موسسو له مسوولينو، خصوصي سکتور او بهرنيو سياسي استازو سره هم خبرې کړې دي.

د افغانستان لپاره د برتانیې د سفارت شارژدافیر د افغانستان خلکو ته د بشري مرستو د رسولو لپاره د غیر دولتي موسسو پر اهمیت ټینګار کړی دی.

د دغې خبرپاڼې له مخې افغانستان د بریتانیا یو له سترو مرستو ترلاسه کوونکو هېوادونو څخه دی او دغه هېواد د ۲۰۲۴ کال له اپریل څخه د ۲۰۲۵ کال تر مارچ میاشتې پورې له افغانستان سره څه باندې ۱۴ میلیارده افغانۍ (۱۶۱ میلیونه پونډ) مرسته کړې ده.

د سه شنبې په ورځ د طالبانو په واک کې د افغانستان بانک په یوه اعلامیه کې ویلي، چې دغه بانکنوټونه د بانک د دویم مرستیال ملا محمد اخوند په مشرۍ د یوه مسوول پلاوي تر څارنې لاندې له «کره شمېرنې او کنټرول» وروسته سوځول شوي دي.

یاد بانک وايي، چې په دې بانکنوټونو کې لسګون، شلګون، پنځوسګون، سلګون، پنځه سویز او زرګون شامل وو چې له کابل، ننګرهار او ګردېز نه را غونډ شوي وو.

د افغانستان بانک لپاره د طالبانو دویم مرستیال د افغاني بانکنوټونو په خوندي ساتلو او استعمال کې له خلکو نه د مرستې او همکارۍ غوښتنه کړې، چې د زر زړېدو مخه یې ونیول شي.

هغه ویلي چې د پیسو څښتنان باید «په غوړو او خیرنو لاسونو» افغانۍ ونه شمېري ، ځکه کرنسي ورسره زړيږي او بیا چاپ یې ډېر لګښت غواړي.

د افغانستان بانک وايي، دغه بانکنوټونه د طالبانو د عدلیې او مالیې وزراتونو او د دې ډلې د امنیتي ادارو د استازو پر وړاندې سوځول شوي دي.

تر اوسه یوه هېواد هم په افغانستان کې د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د امریکايي او ناټو ځواکونو په وتلو او د افغان حکومت پرځېدو پسې واکمن شوي دی.

خو روسیې ګام په ګام له دې ډلې سره اړیکي زیات کړي دي او د روسیې ولسمشر په تېر جولای کې طالبان د ترهګرۍ ضد جګړه کې ملګري وبلل.

ولادیمیر پوتین وویل، مسکو له دې حقیقت سترګې نشي پټولی چې په افغانستان کې وضعیت د ثبات په حال کې دی.

هغه زیاته کړه: «موږ له اوسنیو افغان چارواکو سره دوه اړخیزې اړیکې ټینګې کړې او دا اړیکې به نورې هم پراختیا ومومي.»

د روسیې پارلمان تېره سه شنبې د یوې نوې لایحې د تصویب له لارې دې ته لاره پرانېسته چې طالبان د ترهګرو سازمانونو له نوملړه و اېستل شي.

دغه لایحه د روسیې د مشرانو جرګې ۱۳ غړو پارلمان ته د تصویب لپاره وړاندې کړې وه.

د روسیې د قانون له مخې، د هغو سازمانونو چې د ترهګر په توګه پېژندل شوي، پر فعالیتونو بندیز د روسیې د یوې محکمې د پرېکړې له لارې په لنډمهالي ډول ځنډول کېدای شي، خو په دې شرط چې د روسیې د لوی څارنوال یا د هغه د مرستیال له لوري یې غوښتنه شوې وي او کره شواهد موجود وي، چې یاد سازمان د ترهګرۍ د ترویج، توجیه کولو او ملاتړ فعالیتونه بند کړي وي.

د انټرفاکس د رپوټ له مخې، په اوس وخت کې، د روسیې د قانون له مخې داسې میکانیزم نشته، چې د یادو سازمانونو پر فعالیتونو د بندیز ځنډولو اجازه ورکړي.

انټرفاکس وايي، هغه تعدیلات چې د دې طرحې له لارې وړاندیز شوي، د همدې حقوقي خلا د له منځه وړو لپاره چمتو شوي دي.

یاد قانون د روسیې د اداري کړنلارو په کوډ کې هم اړوند تعدیلات وړاندیزوي.

د پارلمان نوی تصویب سوریه کې د نویو واکمنو د حکومت رسمیت پېژندلو ته هم لار جوړوي، چې د مسکو د متحد بشار اسد حکومت یې پرځولی دی.

د روسیې د مسلمانې سیمې چیچنیا مشر رمضان قادروف د دوشنبې په ورځ له مسکو دا هم وغوښتل چې پر سوریه له نوي واکمن تحری الشام هم بندیزونه لرې کړي.

مسکو د بشار اسد د حکومت ملاتړی او په سوریه کې یې پوځي اډې درلودې، خو د نوموړي پرځېدو سره دا اډې هم له لاسه ور کوي.

د سفارت په اعلامیه کې راغلي، « په خوښۍ سره اعلان کوو چې جاپان دولت د افغانستان لپاره د ۲۷،۵ میلیون ډالرو اضافي مرستې پریکړه کړې چې دواړه بشردوستانه او لومړنۍ بشري اړتیاوې تر پوښښ لاندې راولي».

د جاپان سفارت هیله ښودلې، چې دا مرستې به د اړمنو افغانانو په ژوند کې بدلون راولي.

یاد سفارت د مرستو د وېش د څرنګتیا په تړاو وايي، چې « موږ به دا مرستې د ملګرو ملتونو ادارو، نړیوالو سازمانونو او جاپاني نادولتي موسسو له لارې وړاندې کړو».

جاپان د ۲۰۲۱ کال له اګست میاشتې راهیسې، چې جمهوري نظام نسکور شوی او طالبان واک ته رسېدلي، له افغانستان سره ټولټال ۵۰۵ میلیونه ډالره مرسته کړې ده.

سرچینې د ښاغلي کرزي د ناستې نور جزییات ورنه کړل، خو ویې ویل چې نوموړي د څلورو هېوادونو له چارواکو او په بهر کې له افغان سیاستوالو سره په خبرو کې پر دریو ټکو تمرکز درلود، لکه "د ملي ارادې د نمایندګۍ لپاره د ملي خبرو پیل، له انزوا د افغانستان را ایستل او له افغانانو سره د بشري مرستو دوام" .

په کابل کې د ښاغلي کرزي دفتر تر اوسه د هغه د سفرونو په اړه څه نه دي خپاره کړي.
جرمني، بریتانیا، ترکیې او متحده عربي اماراتو ته د ښاغلي کرزي سفر په داسې حال کې کېږي چې د ښځو پر وړاندې د طالبانو پر سختو سیاستونو د نړیوالې ټولنې نیوکې لاپسې زیاتې شوې دي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا په خپله وروستی غونډه کې د طالبانو د روانو سیاستونو پای ته رسېدو غوښتنه وکړه.
حامد کرزی یو له هغو څو افغان مشرانو دی، چې د تېر حکومت له نسکورېدو وروسته په افغانستان کې پاتې شو.

طالبانو د خپل واک په لومړیو دوو کلونو کې د ښاغلي کرزي پر سفر بندیزونه لګولي او له سفره یې منع کړی و، خو سږ کال نوموړي مختلفو هېوادونو ته سفرونه وکړل.