د امریکا د مرستو د ځنډولو پرېکړې په افغانستان کې د نجونو پټ ښوونځي زیانمن کړي

ذبیح الله مجاهد نن دوشنبې «د سلواغې ۱۵مه» د اېکسپاڼې په یوه سپېس کې خبرې کولې د ډونالډ ټرمپ په مشرۍ د امریکا د نوي حکومت، په اړه وویل، « ټرمپ چې اوس واک ته راغلی، ښايي درک کړي چې اصلي مساله څه ده. مخکینۍ څرګندونې یې یوازې انتخاباتي لاپې شاپې وې».

هغه زیاته کړه، « امریکا نه شي کولی بګرام یا کابل بېرته ونیسي، سل کاله کې به هم افغانستان ته بیا راونه ګوري».

د طالبانو ویاند وویل «له چین سره داسې کوم تعامل نه لرو، چې د بګرام اډه په اختیار کې ورکړو.»

مجاهد ټینګار وکړ چې د طالبانو حکومت بهرنی سیاست په دقت مخته وړي، خو نړیوال تعامل دوه اړخیزه مساله ده.

نوموړي امریکا د نړیوال سیاست واکمن قدرت وباله او و یې ویل، « ډېر هېوادونه د امریکا له اجازې پرته تعامل نه شي کولی. واشنګټن او اروپايي هېوادونه خپله ماته په اسانۍ نه شي زغملای».

د طالبانو ویاند ادعا وکړه چې د نړیوالو تعاملاتو د نشتوالي ملامتي پر طالبانو نه ده، بلکې دا د نړیوال سیاست پایله ده.

هغه وویل، « امنیت شورا، ملګري ملتونه او نړیوال سیاسي وضعیت د امریکا تر سیوري لاندې دي».

د امریکا د ولسمشرۍ په ټاکنیزو هڅو کې دونالډ ټرمپ یو ځل بیا ویلي، چې د بګرام هوايي اډه د چین تر «اشغال» لاندې ده.

ټرمپ د لوړې تر مراسمو یوه ورځ وړاندې وویل، چې له طالبانو به د مرستو په بدل کې په افغانستان کې خپلې پاتې وسلې بېرته وغواړي.

نوموړی په یوه اېکس سپیس کې چې ددې ډلې ګڼو غړو پکې برخه درلوده، د امریکايي مرستو له بندېدو وروسته د افغانستان د اقتصادي وضعیت د تشریح په لړ کې ټینګار وکړ، چې د افغانستان ملي بودجه په داخلي عوایدو تمویلېږي.

مجاهد وویل، نړیوالې مرستې د طالبانو حکومت ته نه، بلکې نړیوالو مرستندویه موسسو ته ورکول کېږي.

هغه زیاته کړه، «۶۰ سلنه یې د خپلو معاشونو لپاره کاروي او یوازې ۴۰ سلنه یې په پروژو لګیږي».

ذبیح الله مجاهد زیاته کړه چې طالبان یوازې له مرستندویه موسسو سره همکاري کوي، خو دوی ته مستقیمه مالي مرسته نه ورکول کېږي، او نه ورته اړتیا لري.

د طالبانو ویاند د افغانۍ د ارزښت ټیټېدو په اړه وویل، چې بهرني ډالر د افغانستان بانک ته راځي، بیا بانک دغه پیسې د افغانۍ په بڼه موسسو ته ورکوي، چې له همدې امله د بشري مرستو په ځنډېدو سره د افغانۍ ارزښت کم شوی دی.

مجاهد وویل، چې د مرستو بندښت پر افغانۍ اغیز نه کوي. هغه زیاته کړه، « د افغانۍ ارزښت د ۷۰ په حد کې دی او د اقتصاد پوهانو په باور دا ښه حد دی، خو که ۶۰ ته راشي بیا زیان کوي او که له اتیا لوړه وي هم په زیان ده».

مجاهد وویل، طالبانو په تېرو دریو کلونو کې خپله کلنۍ بودجه د داخلي عوایدو له لارې تمویل کړې ده.

نوموړي وویل، چې له اقتصادي ستونزو سره سره، دوی د ټاپي نللیکې پروژې عملي کارونه پیل کړي او همداراز د ریل پټلۍ، سړکونو او نوري فایبر د غځولو پلانونه لري.

مجاهد په خپلو خبرو کې په ګڼو ولایتونو کې ددې ډلې د پروژو او پرمختیايي او پراختیايي چارو بېلګې ورکړې، چې دوی په تېرو څو کلونو کې پلې کړې او یا تر کار لاندې دي.

هغه دغه راز وویل، چې دوی د تېر حکومت د برېښنا پورونه هم ور کړي او په ولایتونو کې یې د وچکالۍ مخنیوي او اوبو د زېرمه کولو لپاره چک ډیمونه جوړ کړي دي.

د طالبانو د ارشاد،حج او اوقافو وزارت مسلکي مرستیال مولوي زرمحمد حقاني په کابل کې د حاجیانو په مجتمع کې د پچې اچونې غونډې ته وویل، چې په ټول هېواد کې۱۰۵ زره او ۱۸۰ تنو نوملیکنه کړې ده.

د پچې اچونې بهیر په کابل او ولایتونو کې هممهاله پیل شو، خو عام خلک شکایت کوي، چې د حج په سهمیه کې ډېره برخه خپله د طالبانو غړو او مشرانو ته ورکړل شوې او عام خلک له پامه غورځول شوي دي.

100%

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د کندهار د سږ کال د حج سهمیه ۸۲۰ تنه ټاکل شوې، خو له عامو خلکو ۲۹۵ تنه غوره شوي اود پاتې ۵۲۵ نورو کسانو سهم طالبانو « مجاهدینو» ته ورکړل شوی دی.

د کندهار د ارشاد، حج او اوقافو ریاست د حاجیانو د پچې اچونې یو نوملړ له افغانستان انټرنشنل سره هم شریک شوی، چې لیدل کیږي اکثریت پکې طالبان او د هغوی د کورنیو غړي غوره شوي دي.

دغه نوملړ چې د کندهار د ارشاد، حج او اقافو ریاست له خوا چمتو شوی، ددغه ولایت والي او د استخباراتو ریاست هم پرې لاسلیکونه کړي دي.

په کابل کې هم ولسي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د حج په سهمیه کې عامو خلکو ته کمه ونډه ورکړل شوې او ډېری لېستونه د طالبانو په خوښه د هغوی د ملګرو، خپلوانو او همکارانو په ګټه جوړ شوي دي.

تېر کال هم د حج په مراسمو کې د طالبانو ګڼو وزیرانو، جګپوړو مشرانو، رییسانو، مدیرانو او نورو هغو کسانو ګډون کړی و، چې ددې ډلې په لیکو کې یې جګړې کړې دي.

په کابل کې د سعودي عربستان سفارت له دې وړاندې هرکال د سیاسي مشرانو او حکومتي چارواکو لپاره ځانګړې د حج کڅوړې درلودې، چې ډېری پکې د هغوی خپل خپلوان او د کورنیو غړي لېږل کېدل.

د روان کال د مرغومي پر ۲۴مه د طالبانو د ارشاد، حج او اوقافو وزارت د حج، عمرې او زیارتونو عمومي رییس مولوي محمد نبي محمدي او د سعودي عربستان د حج او عمرې وزارت مرستیال دکتور عبدالفتاح مشاط ترمنځ د افغان حاجیانو لپاره د خدمتونو او اسانتیاوو برابرولو یو تړون لاسیک شو، چې له مخې به یې ۳۰ زره افغان حاجیانو ته خدمات وړاندې کیږي.

د طالبانو د ارشاد، حج او اوقافو وزارت له تړون لاسلیکېدو وروسته وویل، چې په تړون کې د ۳۰ زره افغان حاجیانو لپاره د سعودي عربستان د حکومت له تعلیمات نامې سره سم په مکه مکرمه او مدینه منوره ښارونو کې د حاجیانو لپاره داستوګنځایونو، خوراک او څښاک، زیارتونو او ټرانسپورټ خدمات شامل دي چې د سعوي عربستان د حج او عمرې له وزارت سره په همغږۍ ترسره کیږي.

افغان حاجیان هرکال د حج له لوړو سفري لګښتونو او د حج د ونډې له پچې اچونې او نوملړه شکایت کوي.

ملګرو ملتونو نن دوشنبې «د سلواغې ۱۵مه» ادارې په اېکسپاڼه کې یوه ویډیو خپره کړه چې پکې د ننګرهار ولایت یو شمیر افغان میرمنې روغتیایی خدماتو ته د لاسرسي د ستونزو په اړه خبرې کوي.

د ملګرو ملتونو د نفوذ صندوق ټینګار کړی چې له بریتانیا سره په ملګرتیا کې، دوی د ژوند ژغورنې خدمات وړاندې کوي ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې میرمنې روغتیا پاملرنې ته بې خنډه لاسرسی لري.

فوزیه، چې د ننګرهار ولایت یوه اوسېدونکه ده، وايي: "زما ماشوم ډېر ناروغه دی. زه دوه نور ماشومان لرم چې هم په کور کې زېږیدلي دي. "د پیسو پرته، موږ د طبي مرستې لپاره هیڅ ځای ته نشو تلای."

ملالۍ امین، چې د ولایت د یوه روغتیايي مرکز کارکوونکې ده، هم ټینګار وکړ، چې د کلي خلک نشي کولی چې په لرې پرتو روغتیايي مرکزونو کې د خپلې درملنې لپاره پیسې ورکړي.

هغې وويل: "خلک له موږ څخه لوړې تمې لري ځکه چې کلینیک په یوه لرې پرتې سیمه کې موقعیت لري." "دلته فقر ډېر خپور دی او خلک حتا لس افغانۍ هم نه لري چې د موټر کرایه ورکړي او نورو کلینیکونو ته لاړ شي او درمل واخلي."

د ملګرو ملتونو د نفوذ صندوق په افغانستان کې د ښځو لپاره روغتیا پاملرنې ته د خوندي او بې خنډه لاسرسي ډاډمنولو لپاره د دوامداره پانګونې اړتیا باندې ټینګار کړی دی.

سازمان لیکلي: "د خپلو شریکانو او بسپنه ورکوونکو سره یوځای، موږ د ژوند ژغورونکي زېږون، مور، نوي زېږیدلي ماشوم او تنکي ځوانانو روغتیایی خدمتونه چمتو کوو ترڅو په ښځو او نجونو باندې د بشري بحران جدي اغیزې حل کړو."

په زمري ۱۴۰۰ کال کې د طالبانو له خوا د افغانستان کنټرول ترلاسه کولو سره، د افغانستان روغتیایی سیستم سقوط وکړ او شاوخوا زر روغتیايي مرکزونه وتړل شول.

د روغتیا نړیوال سازمان د ۱۴۰۳ کال د وري په میاشت کې اعلان وکړ، چې په افغانستان کې ۱۸ میلیونه خلک روغتیايي مرستو ته اړتیا لري.

د ملګرو ملتونو په وینا، په افغانستان کې د باکیفیته روغتیا پاملرنې ته لاسرسی یو له مهمو ننګونو څخه دی.

د سروبي راډيو د خبرپاڼې له مخې نن دې راډيو خپل فعاليتونه د يادې ولسوالۍ د طالب چارواکو، ديني عالمانو، قومي سپين ږیرو، ځوانانو او خپلواکو ژورنالېستانو په شتون کې رسماً پيل کړل.

د يادې راډيو مسول مدير په وينا د راډيو د رامنځته کېدو موخه د سروبي ولسونو ته د خپلو رسنېزو فعاليتونو له لارې خدمات وړاندې کول دي.
هجرت الله ساپی زیاتوي :«چې د سروبي ولسوالۍ، د کابل ولايت يو له هغو مهمو او سټراټېژیکو ولسواليو څخه ده، چې له دې وړاندې پکې رسنېز فعاليتونه نه وو شوي، په لمړي ځل يادې راډيو په ۸۸.۱ اېف اېم څپه رسنېز فعاليتونه پيل کړل.»

دغه راډیو شپاړس ساعته نشرات لري چې پکې خپلو اوریدونکو ته اطلاعاتي، دیني، اقتصادي، تعلیمي، ښوونیزې،د ښځو او ماشومانو د حقونو، ټولنیزې، کلتوري، فرهنګي، انلاین زده کړې، سپورتي او د عامه پوهاوي خپرونې وړاندې کوي.
د راډیو د مسوولانو په وینا د سروبي راډیو اته تنه همکاران لري، چې شپږ تنه یې نارینه او دوه یې ښځینه دي.
دسروبي راډیو لګښت یو میلیون افغانۍ دی او د پوښښ په ساحه کې یې پر سروبي سربېره تګاب او خاکجبار ولسوالۍ هم شاملې دي.

د راپورونو له مخې، د طالبانو بیا واک ته رسېدو سره تر دې دمه تر ۳۰۰ ډېرې رسنۍ بندې شوې دي او طالبانو تر ۲۰ سختو حکمونو صادرولو سره بیان ازادي او اطلاعاتو ته د رسنیو لاسرسی محدود کړی دی.
د افغان خبريالانو مرکز هم د نوي کال په پيل کې د یوه راپور په خپرولو سره وویل، چې طالبانو په تېر يوه کال کې د ۱۲ ټلویزیونو فعالیتونه بند کړي دي.
دغه مرکز ويلي، چې طالبانو په همدې موده کې د رسنيو ۳۰ کارکوونکي او خبریالان زنداني کړي، چې ۷ تنه یې لا هم په بند کې دي.
طالبانو په یو شمېر ولایتونو کې پر تصویري رسنیو هم محدودیتونه لګولي دي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت له لوري په وروستي خپاره شوي قانون کې د نورو بندیزونو تر څنګ په رسنیو کې پر ساکښو انځورونو بندیز لګېدلی دی.