د استخباراتو د محرمیت پالیسۍ طرزالعمل؛ طالبانو د خپلو استخباراتو کارکوونکو ته قیودات ټاکلي

شوکت میرضیایف له یورو نیوز سره په مرکه کې وویل، چې تاشکند ډاډه و چې د پخواني افغان حکومت سقوط حتمي و، ځکه هغوی د ټول هیواد د کنټرول وړتیا نه‌ درلوده او فساد یې د ادارې ټولې کچې نیولې وې.

شوکت میرضیایف وايي، د ازبکستان دریځ د افغانستان په اړه تل عملي او د اوږدمهاله ستراتیژۍ پر بنسټ ولاړ دی او هیڅکله یې هم خپل ګاونډی یوازې نه دی پرېیښی او نه یې ورڅخه مخ اړولی.

نوموړي د یوې پوښتنې په ځواب کې وویل، « موږ تل باور درلود چې د افغانستان پرمختګ د ګاونډیو هیوادونو له رغنده همکارۍ پرته ناشونی دی، چې ازبکستان پکې د افغانستان تر ټولو نږدې او مهم شریک دی».

د ازبکستان ولسمشر وايي، هغه کسان چې په پیل کې ددوی د افغانستان له تګلارې سره مخالف وو، اوس دې ته مجبوره شوي چې د هغې سموالی او اهمیت ومني.

هغه زیاته کړه، « موږ ډاډه وو چې د پخواني افغان حکومت سقوط حتمي و، ځکه هغوی د ټول هیواد د کنټرول وړتیا نه‌درلوده، له مخالفانو سره یې د مذاکراتو لیوالتیا نه‌درلوده، د یو ټولشموله حکومت جوړولو نیت یې نه‌درلود او فساد یې د ادارې ټولې کچې نیولې وې».

میرضیایف ادعا وکړه، چې اوسنی حکومت [طالبان]توانېدلی چې په افغانستان کې ثبات راولي او خپلې سرچینې د بنسټیزو پروژو لکه هوایي ډګرونو، داخلي اورګاډي شبکو، د اوبو او برېښنا اسانتیاوو او د تریاکو کر کیلې کمولو ته واړوي.

نوموړی وايي، چې د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې په۲۰۲۳ کال کې د نشه يي توکو پر پلور د طالبانو له بندیز وروسته د افغانستان د تریاکو کر ۹۵سلنه کم شوی. میرضیایف زیاتوي، « هڅې روانې دي چې کلیوالي ټولنې تقویه شي او د بدیلو کرنیزو حل لارو په موندلو سره، افغانستان د نشه‌يي توکو له اقتصاد څخه خلاص شي».

د ازبکستان ولسمشر یورو نیوز ته وویل، چې په اوسني وضعیت کې باید افغانستان د نویو ستراتیژیکو فرصتونو له لیدلوري وکتل شي او دا ډېره مهمه ده چې افغانستان په نړیوال اقتصاد کې مدغم شي. هغه دا چاره د بنسټیزو پروژو د پلیتابه له لارې ممکنه بولي.

میرضیایف په دې برخه کې د خپل چمتووالي په اړه وویل، چې دوی له اروپايي ټولنې سره د افغانستان په تړاو همکاریو ته چمتو دي. نوموړي زیاته کړه، « په دې لړ کې موږ چمتو یو چې له اروپایي اتحادیې او نورو نړیوالو شریکانو سره کار وکړو، چې یو مثبت او رغنده دریځ رامنځته کړو او افغانستان نه یوازې له اوسنیو بحرانونو و‌باسي، بلکې د اوږدمهاله پرمختګ زمینه ورته برابره کړي».

د ضیایف په باور، د دغه پړاو اساسي دنده له افغانستان سره د زده کړو په برخه کې مرستې ته دوام ورکول دي.

د ازبکستان ولسمشر وايي، چې دده په باور د افغانستان ثبات او بیارغونه د منځنۍ اسیا هیوادونو او اروپایي اتحادیې ګډې ګټې تشکیلوي.

ازبکستان په دې وروستیو کې د طالبانو له حکومت سره خپلې اړیکې نږدې کړې او دواړو خواوو کابل او تاشکند ته سفرونه کړي دي.

د بشري حقونو لپاره ډاکټرانو د استانبول پروتوکول په کارولو سره د ۲۷ کسانو قانوني روغتیايي ارزونه ترسره کړې، چې د روان کال په فبروري کې له امریکا څخه پاناما ته شړل شوي.

دغه ارزونه چې د دوشنبې په ورځ خپره شوه، په کې ویل شوي چې شړل شوي کسان د دوی په اصلي هیوادونو کې د ناوړه چلند، شکنجې او جګړې له ادعاوو سره سم رواني نښې لري.

دغه ارزونه چې د دې موسسې د څلورو ډاکټرانو او د ارواپوهانو له خوا ترسره شوې، دا هم په ډاګه کوي چې ایستل شوي کسان هغه کسان دي چې له طالبانو څخه تښتېدلي او یا هم په ایران کې له اسلام څخه عیسویت ته اوښتيدي.

دغه ارزونه د افغانستان، کامرون، چین، اریتریا، ایران او روسیې څخه د بشري حقونو فعالانو، پخوانیو پوځي افسرانو، همجنس خوښواو پخوانیو سیاسي فعالانو باندې ترسره شوې.

د دغې سازمان روغتیایي مشر میشل هیسلر وایي: «ډیری هغه خلک چې موږ په پاناما کې ارزول ديد شدیداختلال یا د ناورین وروسته د فشار داختلال نښې نښانې درلودې، چې د دوی د شکنجې او بد چلند راپورونو سره مطابقت لري.»

همدا راز دغه سازمان ټینګار وکړ، چې له دغو کسانو څخه هیڅوک دا فرصت نه لري چې امریکايي یا د پاناما چارواکو ته وضاحت ورکړي چې ولې یې خپل هیواد پریښود او له کومو ګواښونوسره مخ دي.

د بهرنیو چارو وزارت په خپره کړې اعلامیه کې راغلي: «د امریکا د خلکو لپاره د ولسمشر ټرمپ ژمنتیا روښانه ده - موږ به تر هغه ارام نه شو، چې ټول هغه امریکایان د افغانستان په ګډونه په نوره نړۍ کې یرغمل شوي خپلو کورنو ته راستانه نه کړو.»

له جورج ګلیزمن وروسته، في ډي هال دویمه امریکایۍ بندۍ وه، چې په امریکا کې د ډونالډ ټرمپ له بیا ټاکل کېدو وروسته د طالبانو له زندانه خوشې شوه.

في ډي هال شاوخوا دوه میاشتې مخکې په بامیان ولایت کې طالبانو نیولې وه. له هغې سره یوه زړه برېتانیايۍ جوړه او د هغوی افغان ژباړن هم و.

طالبانو تر اوسه پورې د دغو درېیو کسانو خوشې ته غاړه نه ده ایښې.

طالبانو د ۱۴۰۳ کال د کب په ۳۰مه کابل ته د یوه امریکايي پلاوي له سفر وروسته جورج ګیلزمن له بنده خوشی کړ.

د ډونالډ ټرمپ ادارې د جورج ګیلزمن د خوشې کېدو په بدل کې کوم طالب بندیان نه دي خوشې کړی؛ خو د طالبانو له واکمنېدو راهیسې دا لومړي ځل و چې یو امریکايي ډیپلوماتیک پلاوی کابل ته راغلی و.

خلیلزاد هغه مهال ویلي و، چې طالبانو جورج ګیلزمن، ټرمپ ته د خپل «ښه نیت» ښودلو لپاره خوشې کړی دی.

تر اوسه دا معلومه نه ده چې د طالبانو په زندانونو کې څومره امریکایي وګړي بندي دي.

محمودشاه حبیبي، چې افغان الاصله امریکایي وګړی دی، د طالبانو له‌خوا یو بل یرغمل دی.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاندې څو ورځې وړاندې د محمودشاه حبیبي او نورو امریکایي یرغمل شویو کسانو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړه وه.

د شهباز شریف دغه سلاکار د دوشنبې په ورځ د سلواغې ۱۱مه د پاکستان په فیصل اباد ښار کې په یوه خبري غونډه کې ټینګار وکړ، چې دغه هېواد به نوره ترهګري ونه زغمي.

بلخوا بیا څو ورځې وړاندې د افغانستان په چارو کې د پاکستان پخواني استازي اصف دوراني ډان ورځپاڼې ته په یوه مقاله کې لیکلي و، چې طالبانو هند ته اجازه ورکړې چې د افغانستان خاوره د پاکستان ضد فعالیتونو لپاره وکاروي.

هغه زیاتوي چې د طالبانو په وړاندې د پاکستان سخت دریځ پر دغې ډلې د هند د نفوذ ساحه پراخوي.

په دې وروستیو کې دپاکستاني طالبانو تحریک او بلوڅ بیلتون غوښتونکو غورځنګ د مسایلو او له هند سره د طالبانو د نږدیوالي له امله د اسلام اباد او طالبانو تر منځ د اړیکو ترینګلتیا له زیاتیدو وروسته پاکستان یو ځل بیا طالبانو ته د نیوکې ګوته نیولې ده.

اسلام اباد پر طالبانو تور پورې کړی، چې له هند سره د پاکستان د حکومت ضد وسله والو ملاتړ کوي.

په بلوچستان کې د جعفر ایکسپریس پر اورګاډي د بلوڅ وسله والو له وروستي برید وروسته پاکستان اعلان وکړ، چې یرغمل نیونکي په افغانستان کې د دغه برید له پلانوونکو سره په تماس کې وو.

پاکستان همداشان هندوستان هم په دغه برید کې په لاس لرلو تورن کړی دی، خو طالبانو او هند د پاکستان دغه ادعا رد کړې ده.

دغو سرچینو ویلي، چې د ۲۰۱۳ کال راپدېخوا ۶.۵ میلیونه افغان کډوال د تورخم له لارې افغانستان ته بېرته استول شوي دي.

سره له دې چې د پاکستان څخه د افغان کډوالو د بېرته ستنولو پالیسي د پلې کېدو په درشل کې ده، یاده پالیسي وار د مخه په نړیوالو رسنیو کې د نړیوالو کتونکو او بشر حقونو د فعلانو تر نیوکو لاندې راغلې ده.

یو شمېر بهرنیو رسنیو د کډوالو او په ځانګړي توګه د مېرمنو ستنول هغوی ته د جدي کواښ په توګه په ګوته کړې ده.

برېتانیايي ورځپاڼې ګارډین په خپله سرمقاله کې د پاکستان دغه پاليسي د افغان معترصو مېرمنو لپاره خطرناکه بللې او د یوې ۶۰ کلنې افغان مېرمنې کیسه چې د بشر حقونو او زده کړو فعاله ده راخیستې ده.

دغې کډوالې مېرمنې چې په افغانستان کې د طالبانو بیا واک ته تر رسېدو ورسته یې د بشر حقونو لپاره مبارزه کړې او د دغې ډلې د تاوتریخوالي سره مخ شوې، ګارډین ته ویلي، چې که بېرته هېواد ته ستنه کړل شي نو دا د دې د مرګ په مانا ده.

پر همدې مهال یوه بله افغانه مېرمن امینه، بهرنې رسنۍ اې‌بي‌سي ته وایي، چې په افغانستان کې یې د ښځو حقونو لپاره مبارزه کوله چې اوس پاکستان ته راتښتېدلې ده. هغې زیاته کړې، چې له راتګ څو ورځې وړاندې یې د ننګرهار په یوې ځایي رسنۍ کې د ښځو د حقونو په اړه مرکه ترسره کړه، له هغې وروسته ورته طالبانو تیلفون وکړ، چې دغې ډلې ته یې توهین کړې او باید سزا وګوري.

د یادولو وړ ده، چې پاکستان کې له تېرو څو میاشتو راپدېخوا د افغانانو پر وړاندې د پولیسو سخت اقدامات ترسره شوي.

د اسلام اباد او راولپنډۍ پولیس کور په کور د افغانانو لټه کوي، تر اوسه زرګونه هغه افغانان نیول شوي چې قانوني اسناد یې نه لرل.

له دغه ډلې زیات شمېر یې په جبري ډول له پاکستان څخه اېستل شوي او زیات شمېر لا هم د (حاجي کمپ) په نوم د پولیسو په یوه مرکز او د ستنولو په نور کمپونو کې د شړلو په درشل کې دي.