پاکستاني طالبان اوس د سیمې تر څنګ په نړۍوال ګواښ بدلېدونکي دي

د ټرمپ یاد لوړپوړي استازي دا څرګندونې د چهارشنبې په ورځ (د اپرېل ۱۶مه) له الجزیرې نړۍوالې خبري شبکې سره په یوې نوې مرکه کې مطرح کړې دي.

هغه وويل: «زه تاسو ته ډاډ درکوم چې که برمته‌شوي خوشې شي، نو جګړه به سملاسي پای ته ورسېږي.په کومه ورځ چې بندیان خوشې شي، په هماغه ورځ به جګړه پای ته ورسېږي.»

نوموړي ټینګار کړی، چې دا مهال پرېکړه د حماس په لاس کې ده او هغوی کولای شي د بندیانو د خوشې‌کېدو په صورت کې ذ غزې روان وضعیت پای ته ورسوي. ده زیاته کړې: «حماس هره شېبه دا جګړه درولی شي. توپ د هغوی په ډګر کې دی.»

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د روان کال په مارچ میاشت کې د لنډمهالي اوربند له پای ته رسېدو وروسته، اسراییل یو وار بیا پر غزې بريدونه پیل کړي او تر دې دمه یې له یو زرو ۶۵۰ څخه ډېر کسان وژلي، چې په دې سره پر دغې سیمې د اسرايیلي پوځ د بریدونو په ترڅ کې فلسطیني قربانیانو شمېر له ۵۱ زرو څخه اوښتی دی.

که څه هم بوهلر د جګړې له پای ته رسېدو وروسته د غزې سیاسي راتلونکي ته اشاره کړې، خو د جزيیاتو له ورکولو څخه یې ډډه کړې ده. هغه یوازې دومره وویل: «لومړی ګام د ټولو بندیانو خوشې کول دي. دویم ګام د راتلونکې ورځې په تړاو بحث کول.» نوموړي همداراز په ​​غېرمستقیم ډول د ټرمپ هغه وړاندیز ته چې فلسطینیان ګاونډیو هېوادونو ته لېږدوي، اشاره کړې ده.

بل‌خوا حماس وايي، چې د بندیانو له تبادلې سره هوکړه، د اوربند له هوکړې او له غزې څخه د اسراییلي ځواکونو د بشپړ وتلو په صورت کې شونې ده، هغه هوکړه چې اسراییل یې نه‌مني.

د یادونې ده، چې د تېر شپږ اوونیز اوربند په بهیر کې حماس غزې ته د بشرپاله مرستو د ډېروالي او د اسراییل له‌خوا د یو شمېر فلسطینيانو د خوشې‌کېدو په بدل کې۳۳اسرايیلي برمته شوي کسان خوشې کړي، خو د اوربند له پای ته رسېدو سره سم یو وار بیا پر غزې بریدونو زور اخیستی او د سولې خبرې تر دې دمه ناکامې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې یادو کسانو ته د اېستلو پر وړاندې د اعتراض فرصت نه و ورکړل شوی.

د واشنګټن فدرالي قاضي جېمز بوزبرګ په یوې لیکلي پرېکړه کې ویلي، چې "کافي دلیل" شته چې چارواکي د محکمې د جنايي سپکاوي مرتکب شوي وي.

هغه زیاته کړه، چې ادارې د مارچ ۱۵مې حکم په وړاندې "پوره بې‌پروایي" کړې، کوم چې د ۱۷۹۸م د دوښمنو بهرنیانو قانون (Alien Enemies Act) له مخې السلوادور ته د اخراج مخه نیولې وه.

یو شمېر د کډوالۍ وکیلان او د هغوی کورنۍ وایي، اېستل شوي کسان بې ګناه وګړي دي چې د بدمعاشه ډلو سره تړاو نه لري او هغوی ته هېڅ چانس نه و ورکړل شوی، چې د امریکا د حکومت دا ادعا رد کړي.

قاضي بوزبرګ وویل، د ټرمپ اداره لا هم کولی شي چې د محکمې د سپکاوي له تور څخه ځان خلاص کړي، که یې د هغه حکم عملي کول پیل کړي، معنا دا چې کډوالو ته دا حق ورکړي چې محکمه کې له ځان څخه دفاع وکړي، یا هغه چارواکي په ګوته کړي چې د محکمې حکم یې له پامه غورځولی، څو پرې قانون پلي شي.

هغه د اپرېل تر ۲۳مې دغې ادارې ته وخت ورکړی.

قاضي وویل، د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو د السلوادور ولسمشر د نایب وکیلې هغه پوست بیاځلي خپور کړی و، چې هغه پکې د قاضي بوزبرګ هغې پرېکړې ته اشاره کړې وه چې د اخراج مخه یې نیولې وه او ورسره لیکلي یې و: «اوه... ډېره ناوخته شوې.»

د سپینې ماڼۍ د اړیکو مشر سټیفن چونګ پر اېکس لیکلي، چې اداره به د دې پرېکړې پر ضد ژر استیناف غوښتنه وکړي.

د عدلیې وزارت یوه ویاند ویلي: «قاضي بوزبرګ هڅه کوي چې پر دې قضیه واک وساتي، خو دا یو ناعادلانه عمل دی او وزارت به یې د قانون له هرې ممکنې لارې مخه نیسي.»

د ټرمپ اداره له ۱۵۰ زیاتې حقوقي قضیې لري، چې د دوی د تګلارو پر ضد روانې دي.

ډېموکراتان او ځینې قانوني کارپوهان وایي، په ځینو مواردو کې چارواکي د محکمې ناغوښتل شویو حکمونو عملي کولو کې ځنډ کوي او دا ښيي، چې ښایي دوی د دولت له خپلواکو او مساوي څانګو سرغړونې ته چمتو وي.

تر دې مخې ټاکل شوې وه، چې د عمان پلازمېنه مسقط ښار د راتلونکې شنبې په ورځ (د وري ۳۰مه) د ایران او متحده‌ایالاتو ترمنځ د اټومي تاسیساتو پر سر د دویم پړاو مذاکراتو کوربه‌توب وکړي.

د ایران دولتي ټلویزیون د چهارشنبې په ورځ دا خبر خپور کړی او ورسره یې هممهاله دا هم ویلي، چې د دغه هېواد ولسمشر مسعود پزشکیان په رسمي ډول د خپل یوه مرستیال استعفا منظوره کړه، چا چې د نړۍ له قدرتونو سره د ۲۰۱۵کال اټومي تړون کې د تهران د مهم مذاکره کوونکي په توګه دنده ترسره کړې وه.

د ملګرو ملتونو د اټومي انرژۍ د څارنې ادارې مشر رافیل ګروسي هم د چهارشنبې په ورځ تهران ته د خبرو اترو لپاره ورسېد.

هغه غواړي، ایراني چارواکو سره په دې اړه وغږیږي چې د نړۍوالې اټومي انرژۍ ادارې (IAEA) مفتشینو ته د کومې وړاندیز شوې معاملې له مخې څه ډول لاسرسی ورکولی شي.

د دغه ټلویزیون د راپور له مخې، عمان به یو ځل بیا د شنبې په ورځ په روم کې د خبرو اترو منځګړیتوب وکړي.

د عمان د بهرنیو چارو وزیر تېره اونۍ د مسقط په مذاکراتو کې د دواړو خواوو ترمنځ د منځګړي رول ادا کړی و.

ځینو چارواکو د دوشنبې په ورځ ویلي و، چې دا خبرې به په روم کې ترسره شي، خو ایران د سې شنبې په پیل کې ټینګار وکړ، چې د دوی ټیم به بېرته عمان ته ستنېږي.

تر دې دمه امریکایي چارواکو په رسمي توګه چې خبرې چېرته ترسره کېږي، څه نه دي ویلي.

دا خبرې په داسې حال کې ترسره کېږي، چې د ایران او امریکا ترمنځ د ایران د اټومي پرمختګ په اړه ترینګلتیاوې زیاتې شوي دي.

ډونالډ ټرمپ د سپینې ماڼۍ په «وضعیت خونه» کې د بندو دروازو شاته یوه پټه غونډه کړې او د خپل دولت له لوړپوړو چارواکو سره یې د ایران د اټومي تاسیساتو پر سر د مذاکراتو په تړاو خبرې کړې دي.

په دې ځانګړې او لوړه کچه غونډه کې د سي‌ای‌اې ادارې مشر او دفاع وزیر په ګډون د ټرمپ د دولت ټولو لوړپوړو چارواکو ګډون کړی او له ایران سره د راتلونکو مذاکراتو په تړاو یې بحث او خبرې‌اترې کړې دي.

د سپینې ماڼۍ ویاندې پرون وویل، د امریکا ولسمشر نه غواړي چې ایران کوم اټومي پروګرام ولري.

د یادونې ده، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د دغو مذاکراتو له پیلېدو مخکې خبرداری ورکړی، چې که امریکا اړ شي څو اټومي وسلو ته د ایران د لاس‌رسي مخنیوی وکړي، پر اټومي تاسیساتو د برید په ګډون به د دغه هېواد په تړاو «یوه ډېره سخته پرېکړه» وکړي.

په خپرو شویو شمېرو کې راغلي، چې په دغو اېستل شویو کسانو کې ۵۲۶تنه (ACC) کارت درلودونکي او ۷۴۹تنه بې اسناده افغان کډوال شامل دي.

په دې شمېر کې ۲۲۶ مېرمنې او ۸۰۶ ماشومان هم شامل دي.

خبریالانو ته په لېږل شویو معلوماتو کې ویل شوي، چې یاد کډوال په پښتونخوا، لنډي کوټل کې له حمزه بابا کمپ څخه خپل هېواد ته بېرته لېږدول شوي.

د معلوماتو له مخې، د کډوالو د ستنولو په دویم پړاو کې تر دې مهاله نېږدې ۴۰ زره افغانان چې شاوخوا ۲۰ زره او ۵۲۶ یې د (ACC) کارت لرونکي او له ۱۷ زره او ۷۴۹ څخه زیات بې اسناده کډوال دي، افغانستان ته د تورخم له لارې په جبري توګه ستانه کړي دي.

د پاکستان حکومت په خپرو کړو شمېرو کې د ۲۰۲۳کال راپدېخوا ۵۶۱۹۳۴ کډوال په جبري توګه افغانستان ته ستانه کړي.

بلخوا، د پاکستان د جمعیت علمای اسلام مشر مولانا فضل الرحمن ویلي، چې د افغان کډوالو جبري اېستل یو ډول احساساتي پرېکړه ده.

هغه زیاته کړې، له افغانستان نه د پاکستان د نارضایتۍ لامل بل څه دی، خو زور یې له افغان کډوالو اېستل کېږي.

د پاکستان د جمعیت علمای اسلام مشر وویل، چې له ۴۰ کلنې مېلمه پالنې وروسته د هغوی وهل او ډبول او د څارویو په څېر په موټرو کې اچول د مېلمه پالنې د اصولو او بشري حقونو خلاف دي.

هغه زیاته کړه، « «کډوال یو اړخیزه مساله نه ده، دا د افغانستان او پاکستان ګډه مساله ده، موږ په خوښي منلي وو، د پښتنو په ټولنه کې مېلمه پالنه د پښتنو د دودونو یوه روښانه برخه ده، اوس یې چې له ۴۰ کلونو وروسته شړې، نو دا د مېلمه پالنې خلاف دي».

هغه په دې برخه کې د ګډ میکانیزم جوړ ولو وړاندیز وکړ.

فضل رحمان وویل، « هغه افغانان چې دلته له ۳۵ کلونو راهیسې سوداګري کوي، که دا کاروبار له بانکونو واېستل شي، پاکستان به له اقتصادي زیان سره مخ شي».

د یادولو وړ ده، چې د پاکستان حکومت له لوري د افغان کډوالو د اېستلو پروګرام په‌ ډېرې چټکۍ روان دی او هره ورځ سلګونه او رزګونه افغانان د تورخم، سپین بولدک، غلام خان او نورو لارو څخه بېرته افغانستان ته ستنوي.

مولانا فضل الرحمن د سې شنبې په ورځ په پېښور کې یوې خبري غونډې ته د خبرو پرمهال د افغان کډوالو په تړاو د پاکستان سختې پالیسۍ ته اشاره وکړه او د هغوی د جبري بیرته ستنولو پالیسي یې احساساتي او بې ګټې وبلله.

د پاکستان د جمعیت علمای اسلام مشر وویل، چې له ۴۰ کلنې مېلمه پالنې وروسته د هغوی وهل او ډبول او د څارویو په څېر په موټرو کې اچول د مېلمه پالنې د اصولو او بشري حقونو خلاف دي. هغه زیاته کړه، « «کډوال یو اړخیزه مساله نه ده، دا د افغانستان او پاکستان ګډه مساله ده، موږ په خوښي منلي وو، د پښتنو په ټولنه کې مېلمه پالنه د پښتنو د دودونو یوه روښانه برخه ده، اوس یې چې له ۴۰ کلونو وروسته شړې، نو دا د مېلمه پالنې خلاف دي».

هغه په دې برخه کې د ګډه میکانیزم جوړ ولو وړاندیز وکړ.

فضل رحمان وویل، « هغه افغانان چې دلته له ۳۵ کلونو راهیسې سوداګري کوي، که دا کاروبار له بانکونو واېستل شي، پاکستان به له اقتصادي زیان سره مخ شي».

فضل الرحمان چې د پاکستان مذهبي او سیاسي مشر دی، دغه راز وویل چې د هغه ګوند به د ایالتونو د واکونو په تړاو هیڅ ډول جوړجاړی ونه مني.

هغه پر مرکزي حکومت تور ولګاوه چې د ایالتونو د کاني سرچینو په کنټرول کې دخالت کوي او دا نه یوازې د مرکز د استفادې لپاره بلکې د نړیوالو قدرتونو د ګټو لپاره دی.

مولانا فضل الرحمان د خیبر پښتونخوا د امنیتي وضعیت په اړه جدي اندېښنه څرګنده کړه. هغه وویل چې سیاسي فعالان او مذهبي عالمان د زیاتېدونکو بریدونو هدف ګرځېدلي دي.

 نوموړي زیاته کړه، « ډېرې سیمې داسې دي چې حکومت پکې واک نه لري».