ضمیر کابلوف: په کازان ښار کې به د روسیې او طالبانو غونډه جوړه شي

دغه افغانان د پاکستان د پنجاب ایالت په ګډون د یاد هېواد بېلابېلو ښارونو کې پولیسو تر نیول کیدو وروسته په زور ایستلي دي.

د پښتونخوا د ایالتي حکومت د معلوماتو له مخې د اپرېل میاشتې له لومړۍ نېټې څخه د کډوالو د ایستل کیدو په روانه څپه کې تر اوسه پورې یوازې د تورخم له لارې «۴۲۶۸۹» افغانان ایستلي دي.

د پاکستان مرکزی حکومت بیا ویلي، چې په دغه دویم پړاو کې یې لا تر اوسه پورې له پاکستان نه ۸۰ زره افغان کډوال ایستلي‌ او دا لړۍ لا هم په چټکۍ سره روانه ده.

هم مهاله تېره ورځ د طالبانو د سوداګرۍ او صنایعو وزیر اسلام اباد ته د سفر په لړ کې له یاده هېواده وغوښتل چې د افغان کډوالو د ملکیتونو، شتمنیو او پانګو د خوندیتوب په موخه دې اقدامات وکړي.

طالبانو او د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو که څه هم له پاکستان نه غوښتي، چې په جبري‌ توګه د افغانانو د ایستل کیدو بهیر دې ودروي،‌ خو پاکستان دا ځل دا غوښتنې له پامه غورځولي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر هم نن کابل ته رسېدلی او ښايي طالبان ورسره د افغان کډوالو د جبري ایستل کیدو په تړاو هم خبرې وکړي.

د‌ پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په خبرپانه کې راغلي، چې دغه پلاوی د طالبانو د بهرنیو چارو سرپرست وزیر په بلنه کابل ته په یوه ورځني سفر تللی دی.

له اسحاق ډار سره په دغه پلاوي کې د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړی استازی محمد صادق او یو شمېر نور لوړ پوړي پاکستاني چاراکي هم ګډون لري.

د کابل په هوایي ډګر کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت اداري او مالي مرستیال نعیم وردګ د یادې پلاوي هرکلی کړی.
ټاکل شوې د اسحاق ډار په مشرۍ به پاکستاني پلاوی په دغه سفر کې د‌ طالبانو له رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند، د هغه له مرستیال عبدالسلام حنفي‌ او د امیرخان متقي سره ناستې وکړي.

دا د طالبانو تر واکمنۍ وروسته د پاکستان د بهرنیو چارو د وزیر په کچه لومړنی سفر دی چې په کې په د دواړو لوریو پر اړیکو، اقصتادي او سیاسي مسایلو هم خبرې وشي.

دا سفر داسې مهال کېږي چې پاکستان له خپل هېواده په زوره د افغان کډوالو د ایستل کیدو لړۍ هم چټکه کړې ده.

تر دې یوه اوونۍ دمخه د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق هم کابل ته سفر کړی او هلته یې له طالبانو سره د «ټي ټي پي» اړوند د دغه هېواد اندېښنې هم شریکې کړې وې. پاکستان نیوکې لري چې پر کابل واکمنو د پاکستاني طالبانو په ګډون د دوی ضد وسله والو ډلو ته پناه ځایونه ورکړي دي.

لا څرګنده نه ده چې اسحاق ډار به د دغه سفر پر مهال له طالبانو سره د پاکستان دغه امنیتي اندېښنې هم شریکې کړي که نه.

د طالبانو د یاد ریاست د رییس عبدالباري راشد په وینا، په وژل شویو کسانو کې څلور ښځې، یو ماشوم او خپله موټر چلوونکی شامل دي.

د پېښې لامل د موټرچلوونکي بې احتیاطي بلل شوې ده.

تر دې یوه میاشت وړاندې هم د ګرمسېر په ډراب هشت سیمه کې د بغرا همدې ویالې ته د یوه بل موټر د لوېدو په بېښه کې درې کسان مړه شوي و او څلور نور ژوبل شوي وو.

هم مهاله په هلمند کې د طالبانو امنیې قوماندانۍ خبر ورکړی، چې د ټرافیکي اصولو د پلي کیدو په موخه یې یو کمپاین هم ترسره کړی دی.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د دغه کمپاین په لړ کې د لښکرګاه په اتمې ناحیې او او ناوې ولسوالۍ کې له یو شمېر موټرو او موټرسایکلونو څخه د تېزې روښنایۍ څراغونه هم لرې کړي دي.

دغه سازمان په خبرپاڼه کې زیاته کړې، چې په دې وروستیو کې د طالبانو استخباراتو د دویم ځل لپاره خبریال سید راشد کاشفي په کابل کې نیولی دی.

د افغانستان د خبریالانو مرکز د یوې سرچینې په حواله ویلي، چې طالبانو دغه نیول شوې خبریال له بهرنیو رسنیو سره د همکارۍ په تور څو کاله وړاندې هم نیولی او شکنجه کړی وو.

د افغانستان د خبریالانو د خوندیتوب کمېټې پرون وویل چې راشد کاشفي د رسا ټلویزیون او کابل ټایمز خبریال دی.

د افغانستان د خبریالانو د مرکز د شمېرو له مخې، پر راشد کاشفي سربېره لږ تر لږه نهه نور خبریالان او د رسنیو کارکوونکي یا د طالبانو په زندانونو کې دي او یا هم د دې ډلې په زندانونو کې د خپل محکومیت شپې سبا کوي.

له دوی څخه شپږ یې د اوو میاشتو څخه تر درېیو کلونو پورې په بند محکوم شوي دي.

دغه مرکز زیاتوي: «د ټولنیزو رسنیو د قانون له مخې، چې د طالبانو د واکمنې ادارې د اطلاعاتو او کلتور وزارت یې هم د پلي کېدو وړ بولي، خبریالان په خپل مسلکي کار کې ازاد دي او شته مسوولان باید د هغوی په کار کې محدودیت رامنځته کولو او ګواښولو پرته د هغوی له کارونو ملاتړ وکړي.»

یاد مرکز په یوه خپاره کړي تازه راپور کې ویلي، چې په ۱۴۰۳ کال کې د امر بالمعروف او نهي عن المنکر نوي قانون له خپرېدو سره، محتسبانو (مذهبي پولیسو) ته پراخ واکونه ورکړل شوي، هغوی د یاد قانون پر بنسټ د خلکو په ځانګړې ډول د خبریالانو چارو کې لاسوهنه کوي.

همداراز محتسبان د رسنیو له کړنو څخه د څارنې ترڅنګ هر کله چې وغواړي، په مستقيمه توګه یا د استخباراتو له ادارې سره په همغږۍ د رسنيو پر وړاندې اقدام کوي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز خبرداری ورکړی، چې د خبریالانو دوامداره توقیف د بیان ازادي ګواښي او له بشري حقونو څخه سرغړونه ده.

د طالبانو د یاد وزارت له لوري د (وري ۲۹مه) د جمعې په ورځ په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې اسلام اباد ته د دوی تللي پلاوي د پاکستان د کورنیو چارو له مرستیال وزیر محمد خرم اغا سره په یادو مسایلو خبرې کړي دي.

نورالدین عزیزي په دغه ناسته کې له پاکستان نه همدا راز غوښتي، چې په زور د افغان کډوالو د ستنیدو بهیر دې ودروي.

هغه غوښتنه کړې، چې په داوطلبانه توګه د کډوالو ستنیدو لپاره باید د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) په ګډون یوه درې اړخیزه کمېټه جوړه شي، څو د ستنیدو بهیر مدیریت کړي.

عزیزي ویلي، چې دغه کمېټه به همدا راز پر یو داسې میکانیزم کار وکړي، څو له مخې یې د ستنیدونکو کسانو د توکو لېږد، د شويو پانګونو خوندیتوب او حقوقي مسایلو ته رسېدنه وکړي.

پاکستاني لوري په دغه ناسته کې طالبانو ته یادونه کړې، چې د قانوني اسنادو یا د کډوالۍ کارت لرونکو افغان کډوالو ته یې د ستنیدو لپاره وخت ورکړی او افغانانو په ګډون به د ټولو بې اسناده بهرنیانو د ایستل کیدو بهیر به همداسې روان وي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت چارواکو په یاده ناسته کې طالبانو ته زیاته کړې، چې له دې هېواده ایستل کیدونکي افغانان نه زنداني کېږي او یوازې د ایستل کیدو په موخه د حاجیانو کمپونو ته وړل کېږي، او له یو لړ اداري بهیر څخه تر تېرېدو وروسته یې باسي.

طالبان داسې مهال له پاکستان نه د افغان کډوالو د ایستل کیدو په تړاو له اسلام اباد سره خپلې اندېښنې شریکوي، چې ویل کېږي دغه ډله د سخت ناورین او اقتصادي ستونزو له کبله دا توان نه لري څو په کور دننه د ستنیدونکو افغانانو لپاره د سرپناوو، روزګار او ژوند نورې اړینې اسانتیاوې برابرې کړي.

پاکستان د اپرېل له لومړۍ نېټې څخه د (اې سي سي) یا افغان وګړو د تابعیت کارت لرونکو او بې اسنده افغانانو د ایستل کیدو بهیر پیل کړی دی.

د پاکستاني چارواکو په وینا، له یادې نېټې راهیسې ۸۰ زره کسان خپل هېواد ته ستانه شوي دي. هم مهاله د پښتونخوا ایالتي حکومت خبر ورکړی، چې د دغو شمېرو له مخې یوازې د تورخم له لارې پاکستان ۴۲ زره افغانان په روان بهیر کې په زور ایستلي دي.

د کډوالۍ یو شمېر نړۍوالو سازمانونو د‌ پاکستان له لوري په جبري توګه د افغان کډوالو د ستنیدو بهیر ظالمانه بللی او پر یاد هېواد یې غږ کړی، چې ژر تر ژره دې دا لړۍ ودروي، خو پاکستان دا ځل دغو غوښتنو ته چندان ارزښت نه دی ورکړی.