اسراییلي ځواکونو په تېرو ۴۸ ساعتونو کې په غزه کې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۹۰ کسان وژلي دي

د ایران د دولتي تلویزیون د راپور له مخې، ایران او امریکا نن د اټومي خبرو دویم پړاو د عمان په مځګړیتوب په روم کې پای ته ورساوه.

د ایران بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د دویم پړاو خبرو پای ته رسیدو وروسته وویل، چې دواړو لوريو هوکړه وکړه، چې راتلونکې اونۍ به بل پړاو خبرې پیل کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي، د متخصصینو له غونډې وروسته به هغه او د امریکا استازی د راتلونکې شنبې په ورځ په عمان کې بیا سره وګوري چې د متخصصینو د کار پایلې وارزوي.

ښاغلي عراقچي د خبرو فضا "رغنده" وبلله او ویې ویل چې دوی د خبرو "د یو لړ اصولو او اهدافو" په اړه ښه پوهاوي ته رسیدلي دي.

نوموړي وویل، چې له امریکايي پلاوي سره یې مذاکراتو څلور ساعته دوام درلود.

د دغو دواړو هېوادونو ترمنځ د اټومي خبرو لومړی پړاو یوه اونۍ مخکې د عمان په پلازمېنه مسقط کې ترسره شوی و او دواړو لوریو هغه مذاکرات «مثبت» بللي و.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي او د منځني ختیځ لپاره د ټرمپ استازی سټیو ویټکاف به دا خبرې د عماني منځګړو له لارې پنامخ یا په غیرمستقیم ډول وکړي.

یوه اونۍ مخکې هم دواړو لوریو په د عمان پلازمېنه مسقط کې لومړۍ دوره مذاکرات وکړل او هغه مذاکرات یې «مثبت» بللي و.

رویټرز په روم کې د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو په اړه خپل راپور کې ویلي، تهران هڅه کوي چې د یوې ژر تر ژره هوکړې هیلي کمې کړي. خو یو شمېر ایراني چارواکي په دې باور دي چې پر دوی به بندیزونه ژر لرې شي.

بل خوا بیا د ایران مذهبي مشر ایت الله علي خامنه يي له امریکا سره د مذاکراتو په اړه ویلي:« نه ډیر هیلمن یم او نه هم ناهیلی.»

پر همدغه مهال ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ خبریالانو ته ویلي:« زه ساده ډول غواړم چې ایران باید اټومي وسلې ترلاسه نه کړي. هغوی نشي کولی اټومي وسله ولري. زه غواړم ایران ستر، باثباته او بریالی وي.»

ټرمپ په ۲۰۱۸ کې د خپلې لومړۍ دورې پر مهال له ایران سره د ۲۰۱۵ کال اټومي تړون لغوه کړ او پر تهران یې سخت بندیزونه ولګول.

ټرمپ پهجنوري میاشت کې سپینې ماڼۍ ته په بیا ستنېدو سره پر ایران د خپلو سختو فشارونو کمپاین پیل کړی دی.

واشنګټن غواړي چې ایران باید د لوړې کچې یورانیمو غني کولو تولید ودروي، ځکه امریکا په دې باور ده، چې د ایران دا هڅه د اټومي وسلي جوړولو لپاره ده.

ایران بیا وايي، چې د دوی اټومي پروګرام یوازې سوله‌ ییز اهداف لري، خو چمتو دی چې د بندیزونو د لرې کېدو په بدل کې یو شمېر محدودیتونه ومني، خو داسې قوي ضمانتونه غواړي، چې امریکا بیا د ۲۰۱۸ کال په څیر له تړون په شا نه شي.

د راپورونو له مخې، ایران له ۲۰۱۹ کال راهیسې له ۲۰۱۵ کال تړون سرغړونې پیل کړې او د سوله ییزې انرژۍ اړتیاوو له حد یې ډیر یورانیم غني کړي دي.

یو لوړپوړي ایراني چارواکي رویټرز ته د نوم نه ښودلو په شرط ویلي، چې ایران به هیڅکله د یورانیمو غني کول بند نه کړي او د ۲۰۱۵ کال تړون لاندې کچې ته د غني شویو یورانیمو زېرمه هم نه راټیټوي.

ایران د خپلو دفاعي وړتییاوو لکه توغندیو په اړه خبرو ته هم چمتو نه دي.

سره له دې چې تهران او واشنګټن اوس د ډیپلوماسۍ لاره خپله کړي ده، خو لا هم د دواړو هېوادونو ترمنځ ژور اختلاف شته.

سټیو ویټکاف او عباس عراقچي د تېرې اونۍ د خبرو په پای کې لنډه لیدنه درلوده، خو دواړو هېوادونو له ۲۰۱۵ کال راهیسې مستقمي خبرې نه دي کړې او ایران ویلي، چې د روم دا خبرې هم د عماني منځګړو له لارې غیر مستقیمي کیږي.

پر همدغه مهال روسیې چې د ۲۰۱۵ تړون غړې ده، وړاندیز کړی چي «چمتو ده مرسته وکړي، منځګړتوب او هر هغه رول لوبوي، چې د ایران او امریکا ترمنځ ګټور تمام شي.»

په راپور کې راغلي، چې له پېښې وروسته په شاوخوا قبایلي سیمو کې د خلکو له خوا لاریونونه پیل شوي دي.

د کورمې سیمه ییزو چارواکو رسنیو ته ویلي، چې د مساپرو دغه کاروان د بګن دادقمر له سیمې څخه د تېرېدو په حال کې وو، چې نامعلومو وسله والو پرې برید وکړ.

هغه وايي، چې د دغه برید له امله د طاهر حسین، صفر علي او مرزا حسین په نومونو کسان وژل شوي او نور د شپې تر ناوخته لادرکه وو.

د کورمې ولسوالۍ کمېشنر عامر نواز وویل، چې د وژل شویو کسانو جسدونه یې پاړه چنار ته لېږدولي او له هغه ځایه یې د دوی خپلوانو ته سپارلي دي.

نوموړي زیاته کړه، چې د پېښې په اړه څېړنې روانې دي او ژر به یې پایلې شریکې کړي.

بلخوا د وژل شویو کسانو خپلوانو ویلي، چې دغه کسان پېښور ته د خپلو پاسپورټونو د نوي کولو لپاره روان و، او غوښتل یې چې د پاسپورټونو له نوي کولو وروسته له هېواده بهر د مزدورۍ لپاره لاړ شي.

قبایلي مشر حاجي امداد علي په یوې خبري غونډه کې پر چارواکو نیوکه وکړه، چې حکومتي چارواکي د ژغورنې په کاروانونو کې سوداګریزو لاریو د تېرولو لپاره بډې اخلي.

د یادولو وړ ده، چې د کورمې ولسوالۍ لویه لاره د پښتونخوا له نورو سیمو سره له هغه مهال راهیسې تړلې، چې د ۲۰۲۴ کال د نومبر په میاشت کې د بګن په سیمه کې په یوه کاروان برید کې ۵۰ تنه ووژل شول.

د احمديه مذهبي لږکیو ټولنې وياند امير محمود رسنیو ته ویلي، چې د ۱۰۰ او ٢٠٠ کسانو تر منځ يوې ډلې د دوی پر عبادت ځاى ډله ییز بريد وکړ، او د احمدیه مذهب یو ۴۷ کلن پېرو چې د موټرو ورکشاپ یې درلود، په ډبرو ویشتلو او چړو وهلو وواژه.

د کراچۍ ښار د صدر سیمې د پولیسو مشر محمد صفدر د احمدیه مذهبي لږکیو د دغه غړي وژل تایید کړي دي.

صفدر رویټرز خبري اژانس ته وویل، چې د قهرجنو له خورولو وروسته یې په عبادت ځای کې بند پاتې ۱۵ تنه ژغورلي دي، خو د احمدیه ټولنې ویاند امیر محمد په وینا په ودانۍ کې د محاصره شویو کسانو شمېر ۳۰ تنه یاد کړی.

د یادولو وړ ده، چې په پاکستان کې احمدیه ډله یو مذهبي اقلیت دی، چې د ځینو دودیزو مسلمانانو لخوا مرتد ګڼل کېږي.

له بلې خوا د پاکستان د قانون له مخې، د احمدیه ټولنې غړي د خپل ځان د مسلمان په توګه پېژندلو او هم د اسلامي سمبولونو له کارولو څخه منعه دي.

په پاکستان کې دغه مذهبي اقلیتي ډله په ټاکنو کې د ګډون په بندیز سربېره د دوامداره مذهبي تاوتریخوالي، تبعیض او محرومیتونو سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام خبرداری ورکړی، چې غزې کې سملاسي د خوړو مرستې ته اړتیا ده، ځکه سلګونه زره خلک د لوږې له سخت خطر سره مخ دي.

د الجزیرې خبریال له غزې څخه خبر ورکړی، چې د اسراییل د پرلپسې بمبارۍ له امله خلک رواني اغېزمن شوي او د محاصرې له امله د خپلو ماشومانو لپاره خوړو ته لاسرسی نه لري.

الجزیره عربي همدا راز راپور ورکړی، چې د اسراییل هوایي بریدونو په لړ کې د خان یونس ښار جنوبي اړخ السلام سیمه هم تر بریدونو لاندې راوستې ده.

تر اوسه د دغو بریدونو د مرګ ژوبلې په اړه کوم رسمي راپور نه دی خپور شوی.

د غزې د ملکي دفاع ادارې په وینا، په یوه بل برید کې چې د ابوشمله نومې یو ځایي کورنۍ پر کور شوې، دوه تنه وژل شوي او څو نور، چې زیاتره یې ښځې او ماشومان دي، ټپیان شوي دي.

په همدې وخت کې ځايي سرچینو ویلي، چې د اسراییل پوځ د غزې په شمال کې په ځانګړي ډول د غزې ښار او د بیت‌لاهیا په ګډون سیمې د توپونو لاندې نیولي دي.

د غزې د روغتیا وزارت اعلان کړی، چې د اسراییل د جګړې له پیل راهیسې تر اوسه پورې لږ تر لږه ۵۱،۰۶۵ فلسطینیان وژل شوي او ۱۱۶،۵۰۵ تنه ټپیان دي.

د غزې د حکومت د رسنیو دفتر بیا دا شمېر تر ۶۱،۷۰۰ زیات ښودلی او ویلي یې دي چې زرګونه نور کسان د نړېدلو ودانیو لاندې پاتې دي، چې ښايي وژل شوي وي.

همدا راز په یوه بل خبر کې د د نړۍوال میراث د ورځې (اپرېل ۱۸مې) په مناسبت د بشري حقونو یوه سازمان «الحق» اعلان کړی چې اسراییل په جګړه کې یو شمېر تاریخي ځایونه چې ځینې یې د یونسکو نړۍوال میراث نوملړ کې شامل دي په نښه شوي دي.

د الحق راپور وایي، د بیت ‌لحم ولایت په شمال کې «المخرور» سیمه چې په ۲۰۱۴ کې د نړۍوال میراث نوملړ ته ور اضافه شوې وه، اوس د اسراییل مېشتو له خوا د ځمکې غصب له خطر سره مخ ده.

دا سیمه د خپلو کرنیزو ځمکو، د اوبو لګلولو ځانګړي سېسټم او تاریخي اثارو له امله مشهوره ده او فلسطینیانو په کې له پخوا راهیسې سبزي، مېوې، زیتون او انګور کرلي.

الحق ټینګار کړی، چې د اسراییل له لوري د ناقانونه مېشت ځایونو جوړول د دې سیمې بیولوژیکي تنوع له منځه وړي او د فلسطینیانو د ژوند ظرفیت یې سخت محدود کړی.