د اېف بي ای مشر: د هند د حکومت بشپړ ملاتړ ته دوام ورکوو

دغه وزارت د شنبې په ورځ په یوې اعلامیه کې ویلي، چې په تېرو ۲۴ ساعتونو کې ۱۰۸ نور ټپیان روغتونونو ته انتقال شوي، چې د ټپیانو مجموعي شمېر یې ۱۱۷،۵۲۴ تنو ته لوړ شوی دی.

یاد وزارت زیاتوي، چې ګڼ شمېر کسان لا هم د ورانو شویو ودانیو تر خاورو لاندې او پر سړکونو بند پاتې دي، خو د خرابو شرایطو له امله ژغورونکي تر هغوی رسېدلای نه شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د مارچ په ۱۸مه نېټه اسراییلي ځواکونو د غزې پر تړانګې ناڅاپي هوايي بریدونه په داسې حال کې پیل کړل، چې د جنورۍ میاشتې څخه اوربند او د بندیانو د تبادلې هوکړه نافذه وه.

دغو بریدونو تر اوسه ۲،۱۱۱ تنه وژلي او ۵،۴۸۳ نور یې ژوبل کړي دي.

تېر کال د نړۍوالې جزایي محکمې (ICC) له خوا د اسراییل پر لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو او د هغه پر پخواني دفاع وزیر د غزې جګړې په تړاو د جنګي جنایتونو او بشریت ضد جرمونو تور پورې شوی وو او د نیولو حکمونه یې هم صادر شول.

همداراز، اسراییل دا مهال په نړۍواله محکمه (ICJ) کې د غزې پر تړانګې د جګړې له امله د نسل وژنې له یوې رسمي قضیې سره مخ دی.

د سره صلیب مشر هم ۳۰۰ ټپيانو ته په اشارې سره چې تراوسه د بندرعباس په روغتونونو کې دي وویل، چې ځینې ټپیان به د درملنې لپاره تهران ته ولېږدول شي.
مومني مخکې ویلي و، چې د بندرعباس په چاودنو کې د ټپيانو شمېر ۷۵۰ تنو ته رسېدلی دی.

اخوا، له بندرعباس څخه یوې ځایي سرچینې بیا ایران‌انټرنشنل ته په یوه لېږل شوي ویډیو کې ویلي، چې د بندر رجایي د چاودنې له امله د دوی په اداره کې ۲۳ ښځې وژل شوې دي.

نوموړی په دغه ویډيو کې زیاتوي، چې د چاودنې څپې دومره زوروې وې چې د خلکو سترګې یې سختې زیانمنې کړي او په روغتونونو کې ډاکټرانو له یو شمېر ټپيانو لاسونه هم پرې کړي دي.

د پوځي چارو کارپوه هوشنګ حسنیاري ویلي: «زه باور لرم چې اسراییل له دې چاودنو څخه ګټه نه اخلي، ځکه چې امریکا به یقینا په داسې حالت کې ډېره ناخوښه وي.»

تر دې مخکې یوې باخبره اسراییلي سرچینې ایران انټرنشنل ته ویلي و، چې د بندر عباس د شنبې ورځې په چاودنو کې د اسراییل له رول څخه د دغه هېواد انکار «یو عادي او طبیعي عمل» دی.

له چاودنې څو ساعته وروسته، د اسراییل ۱۲ ټلویزیوني چینل هم د اسراییلي چارواکو په حواله راپور ورکړ، چې هېواد یې د رجایي بندر په چاودنه کې هېڅ رول نه درلود.

د راپورونو له مخې، د بندرعباس په چاودنه کې ټولې بندري ودانۍ زیانمنې شوي او وېره شته چې ځیني کارکوونکي او خلک به تر ودانیو لاندې وي.

ایراني چارواکي وايي، چاودنه د تېلو ډېپو کې شوې ده، خو لامل یې معلوم نه دی.

چاودنه دومره زوروره وه، چې تر څو کیلومترو لرې یې هم ودانۍ زیانمنې کړې دي.

زیلینسکی وايي دا غونډه تاریخي ثابتیدای شي که هغه ډول سوله وشي چې دی یې هیله لري.

په ورته وخت کې د سپینې ماڼۍ ویاندې دا ناسته "ډیره ګټوره" وبلله.

د زیلینسکي د دفتر په وینا ، دواړو مشرانو شاوخوا ۱۵ دقیقې یو په یو سره اخبرې وکړې.

دا ناسته له هغه وروسته ترسره شوه، چې د فبرورۍ په میاشت کې په واشنګټن کې د ټرمپ او زیلینسکي لومړۍ لیدنه په ناراضۍ سره پای ورته ورسېده.

زیلینسکي په خواله رسنۍ کې لیکلي: «ښه ناسته. له یو بل سره مو ډیرې خبرې وکړې. موږ له ټولو هغو شیانو د یوې پایلې هیله لرو چې په اړه یې خبرې شوي دي.»

هغه وویل:« په دغو موضوعاتو کې د خپلو خلکو د ژوند خوندیتوب، بشپړ او بې قیدو شرطه اوربند ترڅنګ یوه ډاډمنه او تلپاتې سوله چې د جګړې د بیا تکرار مخه ونیسي شامل دي.»

زیلینسکي زیاته کړه: «دا یوه ډیره سمبولیکه غونډه وه، چې د تاریخي کیدو احتمال لري که چیرې موږ ګډې پایلې ترلاسه کړو. مننه ولسمشر ډونالډ ټرمپ!»

د سپینې ماڼۍ د اړیکو رییس سټیون چیونګ وویل چې دواړو مشرانو په شخصي توګه سره لیدلي او "ډیر ګټورې خبرې یې کړې دي. د لیدنې په اړه نور جزئیات به تعقیب شي".

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ، چې تل یې د روسیې د ولسمشر ولادیمیر پوتین په اړه محتاطانه دریځ غوره کړی، د تېرې پنجشنبې په ورځ، د غویي پر څلورمه په لومړی ځل له دود وتلې نیوکه وکړه او پر کیېف د مسکو له توغندويي برید وروسته یې ولیکل، چې ولادیمیره نور بس کړه!.

ټرمپ په ټولنیزو شبکو کې ولیکل، « زه پر کیېف د روسیې بمباري نه خوښوم. نه ضروري وه او نه هم په مناسب وخت کې شوې».

دې چاودنه کې د بندر عباس ټولې بندري ودانۍ زیانمنې شوې او وېره شته چې ځینې کارمنان او خلک به تر ودانیو لاندې وي.

ایراني چارواکي وايي، چاودنه د تېلو ډېپو کې شوې ده، خو لامل یې مالوم نه دی.

چاودنه دومره زوروره وه چې تر څو کیلومترو لرې یې هم ودانۍ زیانمنې کړې دي.

د ایران جمهوري اسلامي خبري رسنۍ د دې هېواد د بېړنیو حالاتو ویاند بابک یکتاپرست به حواله لیکلي چې تر اوسه پورې ۱۵ امبولانسونه او څلور بس امبولانسونه د پیښې ځای ته د زخمیانو د لېږدولو لپاره استول شوي دي.

هغه د دې پېښې د مقابلې لپاره ځانګړي ترتیباتو ته په اشارې سره وویل: د شیراز بېړنۍ خونه هم په بشپړ ډول چمتو شوې او د احتمالي ټپیانو د منلو لپاره اړین ترتیبات یې نیولي دي.

هغه همدراز وویل د ژغورنې بېړنۍ چورلکه له لارستان څخه د زخمیانو د مرستې لپاره تللې ده.

تر اوسه ایراني چارواکو د چاودنو د څرګندوالي په اړه کوم جزییات نه دي ورکړي.

له دې پېښې سره هممهاله د امریکا او ایران استازي په عمان کې خبرو ته جرګه دي.

د رویټرز د راپور له مخې ټاکل شوي ده، نن د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د منځني ختیځ په چارو کې د ټرمپ د ځانګړيي استازي سټیو وټکوف سره د عماني منځګړو له لارې غیري مستقیمي خبرې وکړي.

پر همدغه مهال د ایران دولت خبري اژانس ایرنا د شنبې په ورځ راپور ورکړی، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د خبرو درېیم پړاو رسما د عمان په پلازمېنه مسقط کې پیل شوی دی، خو نور جزییات یې نه دي ورکړي.

د ایراني پلاوي یوې سرچیني رویترز ته ویلي، چې د خبرو په لومړي پړاو کې کارپوهانو د چوګاټ جوړولو لپاره سره کتلي دي.

امریکا او ایران ټینګار کړی، چې ډیپلوماسۍ ته ژمن دي، خو لا هم د اوږدې مودې شخړې پر سر پراخ مخالفتونه شتون لري.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ چې د خپلې دویمې دورې له پیله یې د نړۍ د ستر بحرانونو د حل لپاره هڅې پیل کړي، د ټایم مجلې سره په مرکه کې ویلي:«زه فکر کوم موږ به له ایران سره یو تړون ته ورسېږو.» خو په ورته مهال یې ګواښ کړی چې که ډيپلوماسي ناکامه شي، د پوځي اقدام چانس شته.

ټرمپ د خپلې دویمې دورې له پیله پر ایران د "زیات فشار" تګلاره بیا فعاله کړې ده. نوموړي په ۲۰۱۸ کال کې د ایران او شپږو نړیوالو قدرتونو ترمنځ د ۲۰۱۵ کال اټومي تړون لغوه کړ او پر ایران یې بیا سخت بندیزونه ولګول.

له ۲۰۱۹ کال راهیسې ایران د تړون محدودیتونه مات کړي او د ملګرو ملتونو د اټومي څار ادارې د راپور له مخې، ایران خپل یورانیم تر ۶۰ سلنې خالصوالي پورې غني کړی چې دا کچه د وسلو د جوړولو لپاره ۹۰ سلنه نژدې ده.

پر همدغه مهال د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو ویلي، چې له هر نوي تړون سره ایران باید د یورانیمو غني کول بشپړ بند کړي.

ایراني چارواکو ویلي چې تهران چمتو دی ځینې محدودیتونه ومني، خو د غني کولو د برنامې پای ته رسول یا د غني شویو یورانیمو تسلیمول د دوی "سرو کرښو" برخه ده او هیڅ ډول جوړجاړی پرې نه کوي.