د طالبانو د غزني ولایت والي ویاند وايي چې په غزني کې د کورنیو چارو وزارت مرستیال محمد نبي عمري او د سویل ختیځ پنځو ولایتونو والیانو په ګردیز کې ناسته کړې ده. په ناسته کې د غزني او پکتیکا ولایتونو تر منځ د سرحدي اختلاف په اړه بحث شوی او ځینې پرېکړې شوې دي.
د طالبانو د غزني والي ویاند عزت الله سعیدي نن یکشنبه د (وږي ۲۳مه) په اېکسپاڼه کې لیکلي، چې نن د طالبانو د کورنیو چارو وزارت لومړي مرستیال محمد نبي «عمري» په مشرۍ او د غزني، پکتیکا، پکتیا، خوست او لوګر ولایتونو والیانو په ګډون، د پکتیا ولایت ګردېز ښار کې د همغږۍ غونډه ترسره شوه.
دوی لیکلي، چې په دې غونډه کې د اړوندو ولایتونو پر مهمو موضوعاتو هم خبرې شوې دي.
طالبانو نور جزئیات نه دي ورکړي، چې دې غونډه کې نور څه مسایل مطرح شوي دی.
د پاکستان لومړی شهباز شریف د دوشنبې په ورځ په دوحه کې د عربي-اسلامي هېوادونو بیړنۍ سرمشریزه کې د ګډون لپاره قطر ته ځي. طالبانو تر دې دمه په دې سرمشریزه کې د ګډون په اړه څه نه دي ویلي او نه یې هم استازو د بهرنیو چارو وزیرانو په ناسته کې ګډون کړی دی.
د پاکستان دولتي راډیو د خبر له مخې، د عربي او اسلامي هېوادونو بېړنۍ غونډه د پاکستان د لومړي وزیر په ګډون جوړیږي، چې پر دوحه د اسراييل د هوايي بريد او د غزې د نيولو لپاره د اسراييل د هڅو په غبرګون کې رابلل شوې ده.
تمه کیږي چې د یو شمیر اسلامي هیوداونو او د اسلامي همکارۍ سازمان د غړو هېوادونو لوړ پوړي چارواکي به په دې سرمشریزه کې برخه واخلي.
له سرمشریزې مخکې نن یکشنبه د بهرنیو چارو وزیرانو د چمتووالي غونډه ترسره شوه.
سره له دې، چې طالبان له قطر سره خورا نږدې اړیکې پالي، د عرب او اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په دې غونډه کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي حضور نه لري.
د یادونې وړ، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي دوه ځله له بهرني سفر څخه راګرځول شوی دی او سرچینې وايي چې دا مخنیوی د امریکا له خوا شوی، چې نوموړي ته یې د بندیزونو له امله د سفر معافیت ورنه کړ.
په فراه ولایت کې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ ریاست ویلي، چې په دغه ولایت کې د ښځو په ګډون شاوخوا ۱۸زره کسان په شنو خونو کې په کار بوخت دي او له دې لارې د خپلو کورنیو لګښتونه او اړتیاوې پوره کوي.
یادې ادارې ویلي، چې روان کال په فراه کې شاوخوا ۴ میلیونه او ۴۹۲ زره متره ځمکه شنو خونو ته ځانګړې شوې ده او د روان کال په لومړي فصل کې له دغو شنو خونو څخه له ۸۹زره او ۸۴۸ ټنو ډېر سابه راټول شوي.
د فراه ولایت د کرنې ریاست ویلي، چې د تېرکال په پرتله له شنو خونو څخه د سبو په حاصلاتو کې د پام وړ زیاتوالی راغلی.
د فراه ولایت د کرنې ریاست د معلوماتو له مخې، په دغه ولایت کې په شنو خونو کې تر ډېره بادرنګ، رومیان، دلمه مرچ او تور بانجان کرل کېږي او د یادو حاصلاتو ۵۰ سلنه یې بادرنګ، ۴۰ سلنه رومیان او ۱۰ سلنه یې نورې سبزۍ دي.
د کرنې ریاست زیاته کړې، چې د فراه ولایت د شنونو خونو حاصلات په کور دننه د یو شمېر ولایتونو ترڅنګ ګاونډیو هېوادونو ته هم صادرېږي.
د فراه ولایت د کرنې ریاست ویلي:«د مناسب اقلیمي شرایطو او د ایران له تجربو څخه په ګټې اخیستنې سره د خلکو لېوالتیا د شنو خونو د جوړولو او پانګونې په برخه کې مخ پر زیاتېدو ده.»
د طالبانو د کرنې وزارت ویلي، چې فراه د پراخو ځمکو او تودې هوا لرلو له امله په وروستیو کلونو کې د شنو خونو په صنعت کې بې ساری وده کړې او د هېواد په کچه مخکښ ولایت دی.
په کابل کې د طالبانو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د بندیانو په چارو کې د امریکا د ولسمشر استازي ادم بولر د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال سره په لیدنه کې هغه ته د امریکايي زندانیانو د خلاصون په تړاو د ټرمپ پېغام رسولی څو ملاهبت الله ته یې ورسوي.
په کابل کې د طالبانو سرچینو نن یکشنبه د (وږي ۲۲مه) وویل چې تېره ورځ د بندیانو په چارو کې د امریکا د ولسمشر استازي ادم بولر او ددې ډلې د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي سره له لیدنې وروسته د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر سره لیدلي دي.
د طالبانو ځینې باخبره سرچینو وویل چې امریکايي پلاوي ملا عبدالغني برادر ته روښانه کړې، چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د امریکايي زندانیانو په ځانکړي توګه محمود شاه حبیبي، په خلاصون کې جدي دی.
سرچینو وویل:« تېره ورځ د امریکايي راغلي پلاوي ټینګار دا و، چې باید ملابرادر د طالبانو مشر ملاهبت الله ته ووايي چې د امریکايي بندیانو د خلاصون په تړاو خپل نظر کې تغیر راولي او څومره ژر چې کېدلی شي د حبیبي په ګډون نور امریکايي زندانیان چې له طالبانو سره دي، ازاد کړي.»
دوی همدراز زیاتوي، چې ملابرادر د وخت غوښتنه کړې څو په دې برخه کې په کندهار کې له ملاهبت الله سره خبرې وکړي او د امریکايي زندانیانو د خلاصون د جدیت په اړه د امریکا د ولسمشر ټرمپ پېغام ورته ورسوي.
که څه هم طالبانو په رسمي اعلامیو کې له یاد پلاوي سره د خبرو اترو محور له امریکا سره د طالبانو د اړیکو عادي کېدل او د اقتصادي همکاریو ترڅنګ د بندیزونو لرې کول ګڼلي، خو د سرچینو په وینا، په دواړو ناستو کې امریکايي پلاوي د امریکايي زندانیانو د خوشې کولو موضوعات مطرح کړي دي.
تېره ورځ د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په تل ابیب کې د خبریالانو د پوښتنو په ځواب کې وویل چې امریکايي استازي له مودې راهیسې د طالبانو له استازو په خبرو بوخت دي خو نور جزییات یې ورنه کړل.
روبیو وویل: «[بولر] هلته د دې لپاره لاړ چې معلومه کړي څه امکان لري.»
روبیو زیاته کړه:« د هر ډول سوداګرۍ یا تبادلې په اړه به د ولسمشر پریکړه وي مګر موږ یقینا غواړو چې هر امریکايي یا هر هغه څوک چې په غیرقانوني ډول توقیف شوي وي، خوشې شي.»
تر اوسه دا روښانه، نه ده، چې دقیق څومره شمیر امریکايي زندانیان د طالبانو په زندانونو کې دي.
د امریکايي پلاوي له لومړي سفر وروسته افغانستان انټرنشنل ته سرچینو وویل چې ادم بولر د طالبانو د بهرینو چارو وزیر سره په لیدنه کې ویلي و، چې د امریکايي زندانیانو د نه ازادېدو په صورت کې به د طالبانو وزارتونه په نښه کړي.
دا څرګدونې په داسې حال کېږي، چې طالبان له امریکا سره د ښو اړیکو په لټه کې دي خو امریکايي چارواکي تر دې دمه د خپلو زندانيانو د خوشې کېدو لپاره د طالبانو له چارواکو سره ویني.
د جرمني د بیلډ ورځپاڼې د معلوماتو له مخې، د کورنیو چارو وزارت کابل ښار ته د جرمني د یوه پلاوي استولو پلان تنظیموي. د جرمني د کورنیو چارو وزارت د پلان له مخې به افغانان نور د چارټر الوتکو پرځای په عادي الوتکو کې افغانستان ته استول کیږي.
د بیلډ د مالوماتو له مخې، د جرمني حکومتي استازو او د طالبانو ترمنځ پټې خبرې روانې دي.
بیلډ وايي، د سپټمبر په لومړیو کې د کورنیو چارو وزارت یوه جرمني پلاوي له طالبانو سره په قطر کې لیدلي، څو د ستنېدنې منظم میکانیزم جوړ کړي. اوس د جرمني د کورنیو چارو وزارت د قطر په منځګړتوب کابل ته د خپلو استازو پر استولو کار کوي، څو خبرې هلته دوام وکړي.
د۲۰۲۱ کال په اګست کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته، یوازې دوه ځلې له جرمني نه افغانستان ته د اخراج الوتنې ترسره شوې دي. د ۲۰۲۴ کال په مني کې ۲۸ تنه او د ۲۰۲۵ کال په جولای کې ۸۱ تنه افغان خطرناک مجرمان بېرته شړل شوي وو.
د جرمني د کډوالو فدرالي ادارې (BAMF) په دوبي کې اعلان وکړ چې شاوخوا ۱۱زره او ۵۰۰ افغانان په جرمني کې د اخراج وړ ګڼل کېږي.
خو د کډوالو مدافع سازمانونه د افغانانو د بېرته شړلو بشپړ درول غواړي.
د پرو ازیل ډلې په وینا، « په افغانستان کې د سخت وضعیت له کبله هر ډول اخراج د نړیوالو قوانینو خلاف دی، ځکه د شکنجې او غیرانساني چلند خطر شته».
د بیلډ د مالوماتو له مخې، د الکساندر دوبرینت تر مشرتابه لاندې د جرمني د کورنیو چارو وزارت د افغانستان پر لور د نورو کسانو د اخراج لپاره چمتووالی نیسي. ټاکل شوې ده چې دغه اخراج تر پخوا ډېر اسانه، منظم او په پراخه کچه ترسره شي. د اخراج چارې به نور یوازې د کرایه شویو ځانګړو الوتکو (چارټر) له لارې نه وي، بلکې افغانان به د عادي الوتنو له لارې بېرته ستانه شي.
د بیلډ د مالوماتو پر بنسټ، د جرمني حکومتي استازي اوس مهال له طالبانو سره خبرې کوي.
د سپټمبر په پیل کې د جرمني د کورنیو چارو وزارت یوه پلاوي له طالبانو سره په قطر کې لیدلي، څو د اخراج لپاره منظم میکانیزم رامنځته کړي. بیلډ وايي، اوس د کورنیو چارو وزارت کابل ښار ته د پلاوي استولو پلان تنظیموي، څو خبرې هلته دوام ومومي.
د جرمني حکومت او طالبانو تر اوسه په دې اړه رسمي نظر نه دی څرګند کړی.
ملا عبدالغني برادر په ګازي سیمو کې د عملي چارو پیل د پانګونې په برخه کې مهم ګام بللی دی او وايي، د طوطي میدان د ګازو سروې او را اېستلو پروژې په بشپړېدو سره به تر ډېره په افغانستان کې د ګازو اړتیا پوره شي.
طالبانو له ازبکستان سره د یوه تړون له مخې د یکشنبې په ورځ د جوزجان د طوطي میدان ګازو د سروې او اېستلو پروژې عملي چارې پیل کړې.
د یادې پروژې په پرانېسته کې د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر دغه پروژه د پانګونې په برخه کې مهم ګام بللی او وايي، ګڼو کسانو ته به کاري فرصتونه برابر شي.
برادر زیاته کړې، چې د جوزجان د طوطي میدان ګازو سروې او اېستلو پروژې سره به تر ډیره په افغانستان کې د ګازو اړتیا پوره شي او پر وارداتي ګازو او برېښنا به تکیه را کمه شي.
ملا برادر ویلي:«په تدریجي توګه به بهر ته د ګازو د صادرولو زمینه مساعده شي. په دې سره به د سوداګرۍ انډول تر یوې کچې برابر او په لویه کې به د هېواد د اقتصادي ودې په برخه کې مهم رول ولوبوي.»
دغه طالب چارواکي له ازبکستاني قراردادې شرکت څخه غوښتنه کړې، چې د ګازو سروې او استخراج د قرارداد د اصولو او معیارونو په پام کې نیولو سره په ښه ډول تر سره کړي.
ملا برادر وايي، د پانګوالو لپاره یې اسانتیاوې برابرې کړې او یو ځل بیا یې کورنیو او بهرنیو پانګونوالو ته بلنه ورکړه، چې افغانستان کې پانګونه وکړي.