سبا په دوحه کې د عرب اسلامي هېوادونو مشران راغونډیږي

د چارواکو په وینا، ډیلا به د عامه تدارکاتو څارنه کوي، د قراردادونو پروسه به پرمخ وړي او هڅه به وکړي چې دغه بهیر له فساد څخه پاک وساتي. د هغې اصلي موخه د عامه تدارکاتو د چارو چټکتیا، بشپړ شفافیت او حساب ورکونه بلل شوې ده.

د البانیا لومړي وزیر «اېډي راما»ویلي چې ډیلا د رشوت، ګواښونو یا په ادارو کې د اړیکو له پاللو څخه اغېزمنه کېدونکې نه ده او په همدې دلیل به یې کار د خلکو پر باور ښه اغېز وکړي.

خو د دې نوې ټاکنې په اړه په البانیا کې وېشلي نظرونه موجود دي. د اپوزیسیون ډیموکرات ګوند دا اقدام «بې ځایه کار» بللی، خو یو شمېر څېړونکي او متخصصین باور لري چې که سم مدیریت شي، د شفافیت او د خلکو د باور د پیاوړتیا لپاره ګټور تمامېدای شي.

په داسې حال کې چې اروپا کې البانیا د مصنوعي ځیرکتیا وزیره ټاکي، د اسیا په زړه افغانستان کې بیا د طالبانو حکومت د نجونو ښوونځي او لوړې زده کړې تړلې دي او د ښځو پر کار او بنسټیزو انساني ازادیو سخت بندیزونه لګولي دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې، مارکو روبیو د سپټمبر له ۱۳مې تر ۱۸مې لومړی، اسراییل او بیا به بریټانیا ته سفر وکړي. روبیو به له اسراییلي چارواکو سره د اسراییل- حماس تر منځ په جګړه کې د امریکا د لومړیتوبونو، د ټولو برمته شویو د ازادېدو او دا چې حماس به هېڅکله هم پر غزې بیا واکمن نه وي، خبرې وکړي.

په خبرپاڼه کې راغلي، مارکو روبیو به د برمته شویو کسانو له کورنیو سره هم وګوري.

له دې سره سم، مارکو روبیو اسراییل ته له سفر مخکې په واشنګټن کې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل، امریکا په قطر کې د حماس پر موخو د اسراییل له هوايي بریدونو خوشحاله نه ده، خو دغه پېښه له اسراییل سره د امریکا اړیکې نه شي بدلولی.

مارکو روبیو له اسراییل وروسته بریټانیا ته ځي څو د ولسمشر ټرمپ په مشرۍ له امریکايي پلاوي سره په لندن کې یو ځای شي.

هغه به په دې سفر کې له خپل بریټانوۍ سیالې سره له دوه اړخیزو مسایلو سربېره د نړۍوالو موضوعګانو په تړاو له هغې ډلې د روسیې او اوکراین د جګړې، اټومي وسلو ته د ایران له لاسرسي د مخنيوي، د حماس له منګلو د ټولو برمته شویو کسانو د ازادېدو او په غزه کې د اوربند په تړاو خبرې وکړي.

اسراییل د تېرې سې شنبې په ورځ په دوحه کې د حماس پر غړو بمبار وکړ. د اسراییل دغه بمبار د اروپايي ټولنې په ګډون د ګڼو هېوادونو له لوري وغندل شو او ورسره په غزه کې د اوربند لپاره د منځګړیتوب هر ډول هڅې په ټپه ودرېدې.

قطر په غزه کې د اسراییل او حماس تر منځ یو له منځګړو هېوادونو و.

د امریکا د خزانې وزیر«سکاټ بسنټ»، د جمعې په ورځ د جي ۷هېوادونو د مالي وزیرانو سره تر یوې ویډیويي ناستې وروسته وویل، چې یوازې د همغږي شوي اقتصادي فشار له لارې کېدای شي د روسیې د عایداتو هغه سرچینې وچې شي چې د «پوتین د جګړې ماشین» ته تمویل برابروي.

په دغه ناسته کې د جي ۷هېوادونو وزیرانو د روسیې پر ضد د لا نورو بندیزونو او همدارنګه د تعرفو پر لګولو بحث کړی، په ځانګړې توکه هغه هېوادونو چې د دوی په وینا د اوکراین د جګړې ملاتړ کوي.

امریکايي چارواکي ټینګار کوي چې د روسیې پر نفتو تعرفې به د مسکو پر اقتصاد مستقیم فشار زیات کړي او هند او چین به اړ کړي چې له روسیې سره د انرژۍ په برخه کې خپلې راکړې ورکړې محدودې کړي.

که څه هم هند او چین د روسیې له مهمو اقتصادي شریکانو ګڼل کېږي، خو تر دې دمه یې د لویدیځو فشارونو پر وړاندې د روسیې د نفتو پېرلو ته دوام ورکړی دی.

په دې سفر کې به مارکو روبیو د امریکا او اسراییل ګډ هدفونه روښانه کړي، لکه د حماس د بیا واکمنېدو مخنیوی او د دغې ډلې له زندانونو د اسراییلي بندیانو راخوشې کول.

مارکو دا سفر په دوحه کې د اسراييل له‌خوا د حماس پر مشرانو تر برید وروسته کوي؛ هغه برید چې عربي هېوادونه ی غوصه کړل او د اوربند خبرې یې وځنډولې.

دا سفر په داسې حال کې کېږي چې فرانسه او برېټانیا د فلسطیني دولت رسمیت پېژندنې ته چمتووالی نیسي او بل‌خوا اسرايیل په غزه کې د ښارګوټو د پراختیا پلانونه عملي کوي.

رویټرز خبري اژانس د چیو چویچېنګ په حواله راپور ورکړی چې بېجینګ غواړي د ارام سمندر په سیمه کې د امریکا نفوذ کم کړي. دغه ډول د ټېکنالوژۍ په برخه کې به هم لویه ضربه وي.

په دې اړه په امریکا کې د چین سفارت د سوله‌ییز یووالي خبره کړې، خو د بهرنۍ مداخلې پر وړاندې یې د هر ډول اقدام خبره هم ورسره غبرګه کړې ده.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي چې د چین نوې پوځي بېړۍ د ټایوان له تنګي څخه تېره شوې ده.