ازبکستان په بلخ کې د ۶ مېلیون ډالرو په لګښت دیني مدرسه جوړوي

یاد غورځنګ د سې شنبې په ورځ په یوې خپره کړې اعلامیه کې ویلي، چې نړۍ د ډېموکراسۍ د نړۍوالې ورځې او د خلکو د خپل برخلیک ټاکلو حق ته د درناوي نمانځنه وکړه، خو په افغانستان کې ښځې او نجونې له ټولو بشري او اساسي حقونو بې‌برخې دي.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې طالبان ښځې د وګړیتوب له هویت څخه محرومې کړي او د ټولنیز، سیاسي او کلتوري ګډون حق یې ترې اخیستی دی.

د غورځنګ غړو د افغانستان د ښځو د وضعیت په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې یو شمېر فعالانې او معترضې ښځې چې د طالبانو د ګواښونو له امله پاکستان ته تښتېدلې دي، اوس د جبري شړلو له ګواښ سره مخ دي.

د دې ترڅنګ، په ایران کې مېشتې افغانې ښځې هم له ورته ناوړه وضعیت سره مخ دي او د بشري حقونو د اصولو خلاف، له زده‌کړې، درملنې او امنیت څخه محرومې پاتې دي.

په اعلامیه کې همدارنګه راغلي، چې طالبان ډېموکراسي او د خلکو واکمني د دیني ارزښتونو پر ضد ګڼي او د تېرو شلو کلونو ټولې لاسته راوړنې یې له منځه وړې دي.

د برېتانیا د بهرنیو چارو وزیرې ایوېټ کوپر په یوې خپرې کړې اعلامیه کې ویلي: «په افغانستان کې د وروستۍ زلزلې تر پېښېدو وروسته لا هم وضعیت سخت او کړکېچن دی او اوس چې د مرستندویانو لاسرسی لرې پرتو او سختو زیانمنو سیمو ته ممکن شوی، د تاوان او انساني مرګژوبلې اصلي کچه ورځ تر بلې روښانه کېږي.»

هغې زیاته کړې، له همدې امله برېتانیا پرېکړه وکړه چې نوې مرسته اعلان کړي، څو د هغو نړۍوالو مرستندویو بنسټونو ملاتړ وشي، چې په سیمه کې کار کوي. په دې کې د ملګرو ملتونو د نفوس صندوق، د سرې میاشتې نړۍواله کمېټه، افغان اېډ او وار چایلډ ادارې شاملې دي.

د برېتانیا د بهرنیو چارو وزارت په وینا، دغه مرسته به د زلزله‌ ځپلو لپاره د روغتیايي خدمتونو، پاکو اوبو، بېړنۍ سرپناه او همدارنګه د ښځو او نجونو د ځانګړي ملاتړ په برخه کې ولګول شي، چې پکې روغتیایي بستې او د مېرمنو لپاره ځانګړې صحي بستې چې دا بستې معمولا د ښځو لپاره د حفظ الصحې توکي (لکه د صفايي وسایل، صابون، کالي، ټوکر او نور ضروري توکي) لري هم شامل دي.

وزیرې کوپر ټینګار کړی: «د ژمي د رارسېدو په درشل کې دا ډېره مهمه ده چې ګډې هڅې وشي څو د دې ناورین له قربانیانو سره مرسته وشي.»

د یادولو وړ ده، چې د برېتانیا حکومت د روانې میاشتې پر ۱۱مه نېټه د افغانستان د زلزله‌ ځپلو لپاره د یو میلیون پونډو د مرستې اعلان کړی وو.

انتونیو ګوترېش په دې خبري غونډه کې وویل، په افغانستان کې د مرستو رسونې په برخو کې د ملګرو ملتونو په اړوند دفترونو کې د ښځو له کارونو مخنیوی به اړمن افغانان لاپسې وځپي.

د نوموړي په وینا، ملګري ملتونه له خپلو شریکانو سره پر دې کار کوي چې طالبان پر دې پوه کړي چې په بشرپاله چارو کې د افغان ښځو ګډون د افغانستان لپاره حیاتي دي او زیاتوي: «په دې سره به بشري مرستې په سمه توګه تر اړمنو ښځو او نجونو ورسول شي. اوسنی وضعیت د منلو نه دی.»

ګوترېش یو ځل بیا څرګنده کړه: «اوس مهال په افغانستان کې تر ټولو جدي ستونزه له بشري مرستو د ښځو او نجونو محرومول دي، دا ښځو او نجونو ته اجازه نه ورکول چې د مرستو په رسولو کې ګډون وکړي، د منلو وړ نه ده.»

د یادونې وړ ده، چې طالبانو شاوخوا لس ورځې مخکې د ملګرو ملتونو ښځینه کارکوونکې په کابل او ولایتونو کې خپلو دفترونو ته له ننوتلو او کارځایونو ته له لاسرسي منع کړې او دغې چارې ګڼ تُند نړۍوال غبرګونونه راوپارول او یوناما هم ددغه سازمان پر ښځینه کارکوونکو د طالبانو د بندیزونو د لرې کېدو غوښتنه وکړه او یاد بندیزونه یې له طالبانو سره د شویو هوکړو خلاف وبللې.

کارل سکاو اسوشېټېډ پرېس خبري اژانس ته په یوې ځانګړې مرکه کې ویلي: «موږ د یو بشپړ طوفاني حالت سره مخ یو، د خوراکي امنیت اړتیاوې په بې‌ساري ډول لوړې شوې، خو د بودیجې له کمېدو سره سره د(ډبلیو اېف پي) مالي سرچینې د ۴۰سلنې کسر سره مخ دي.»

سکاو ویلي، چې په تېرو پنځو کلونو کې د خوراکي اړتیاوو کچه درې برابره زیاته شوې ده. د هغه په خبره، روان کال په ځانګړې توګه د جګړو، سختو اقلیمي پېښو او مالي ستونزو له امله ډېر ستونزمن تېرېږي.

په افغانستان کې د وروستیو زلزلو او وچکالۍ له امله میلیونونه خلک د خوراکي توکو له شدید کموالي سره مخ دي. په پاکستان کې هم وروستیو سېلابونو د میلیونونو خلکو ژوند له ستونزو سره مخ کړی.

د ملګرو ملتونو د دې چارواکي په وینا، د خوړو نړۍوال پروګرام هڅه کوي د ټولنو د ځان‌بسیايۍ پروګرامونه پیاوړې کړي، له نویو سرچینو مرسته ترلاسه کړي او د هرې ممکنې لارې د مرستو د اغېز زیاتولو هڅه وکړي.

خو هغه خبرداری ورکړ، چې که نړۍوال تمویل بېرته لوړ نه شي، نو په راتلونکو میاشتو کې به په ډېرو هېوادونو کې د خوراکي مرستو کمښت د بېوزلو خلکو پر ژوند ویجاړونکي اغېز ولري.

په داسې حال کې چې په افغانستان کې د هرې ورځې په تېرېدو سره د بې وزلۍ او بېکارۍ او همداراز پر ولس د محدویتونو د لګولو ګراف لوړېږي او اوسنی ټول نظام ملا او طالب محوره دی، خو د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت سرپرست له افغان ځوانانو غواړي چې په هر حالت کې افغانستان کې پاتې شي.

ندا محمد ندیم ځوانانو ته په خطاب کې زیاتوی: «حوصله پیدا کړئ که ۵ میاشتې او یا یو کال درته کار نه پیدا کېږي.»

ندیم ټولو افغان ځوانانو ته په خطاب کې یو ځل بیا وویل: «له افغانستان څخه د تېښتې هڅې مه کوئ، د اروپا او لندن افکار پرېږدئ ځوانانو، په دې ممالکو کې تاسو لپاره خیر نشته.»

د یادونې وړ ده، چې د کابل پوهنتون له ۷۵ څانګو ۲ زره او ۱۰۰ زده کړیالان فارغ شول او دغه کسان به هم په دولتي ادارو کې د کار نه موندنې له امله د امکان په صورت کې شاقه کارونو او یا مساپرۍ ته مخه کړي.

دغه څرګندونې په داسې حال کې دي، چې ډېری لوستي او نا لوستي افغان ځوانان د بې وزلۍ او بېکارۍ له امله د یوې مړۍ ډوډۍ د پیدا کولو لپاره مرګونو او قاچاقي لارو ته مخه کوي، چې ډېر کم یې مقصد ځای ته رسېږي او ډېری یې بېرته راستنول کېږي او ځينې یې بیا په لارو او اوبو کې مړه کېږي.