فوزیه کوفي: نړۍ د افغان ښځو او نجونو په اړه په خپل مسوولیت کې ناکامه شوې ده

د طالبانو د حکومت د خبرپاڼې له مخې، ملا عبدالغني برادر اخوند نن په خپل کاري دفتر کې د یو شمېر روسي شرکتونو له مسوولینو سره وکتل.

خبرپاڼه زیاتوي، د روسي شرکتونو استازو ویلي چې دوی به د افغانستان په بېلابېلو اقتصادي او تخنیکي برخو کې پانګونه وکړي او د دې موخې لپاره به په کابل کې خپل دفتر پرانیزي، څو له اړوندو افغان ادارو سره همغږي رامنځته کړي.

د طالبانو د حکومت د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال د روسي پانګوالو د لېوالتیا هرکلی کړی او هغوی ته یې ډاډ ورکړی چې له دوی سره د هر ډول همکارۍ لپاره چمتو وي.

د پاکستان د ایکسپریس ټربیون د رپوټ له مخې، د کراچۍ د ملیر پرمختيايي ادارې د پنډغالي د ځمکو کنټرول په لاس کې اخيستی او پرېښودل شوي کورونه نړوي.

له دې وړاندې د کراچۍ د لوېديځ زون د پوليسو مشر عرفان بلوچ د ځمکو د غصب په تړاو اندېښنه ښودلې وه.

افغان کډوال وايي، چې دوی دغه ځمکې په پیسو اخېستې وې، خو دوی ته د ځمکو د خرڅلاو اجازه نه ورکول کیږي.

د ګلشن معمار سیمې په دغه کمپ کې۳۰۰۰ کورونه وو، چې شاوخوا ۱۵۰۰۰ افغانان پکې اوسېدل.

اوس ډېری بېرته افغانستان ته ستانه شوي، خو شاوخوا ۱۵۰۰ کسان لا هم په سيمه کې پاتې دي.

یاده پرېکړه د یوې غونډې په ترڅ کې د طالبانو د هرات والي مولانا اسلام‌جار په مشرۍ، د اړوندو ادارو او د هریرود د لارې د اتو ولسوالیو د استازو په ګډون شوې ده.

د طالبانو د هرات ولایت مقام مطبوعاتي دفتر د چارشنبې په ورځ پر اېکس‌پاڼې لیکلي، په دې غونډه کې د سلما بند د اوبو د خوشې کولو د تنظیم، د کرنیزو اړتیاوو او د اوبو د عادلانه وېش په اړه بحث او نظرونه تبادله شول.

وحید جلالزاده د اېرنا خبري اژانس خبریال سره په مرکه کې ویلي، د اوبو ډیپلوماسي د ایران د بهرنیو چارو او برېښنا وزارتونو له مهمو دندو څخه ده. هغه زیاته کړه: «موږ د خپل حقابې لپاره له ټولو امکاناتو کار اخلو. د ایران د بهرنیو چارو وزیر د دغې موضوع لپاره افغانستان ته سفر کړی او زموږ د اوبو او برېښنا وزارت هم دغه موضوع څاري.»

نوموړي وړاندې ویلي، یاد وزارت به د خپلو ټولو هغو ولایتونو له والیانو او استازو سره وویني چې د اوبو له کمښت سره مخ دي. هغه وایي:« موږ به په ګډه هڅه وکړو، چې له افغانستان نه د خپلو اوبو حق ترلاسه کړو.»

جلالزاده د دویمې سیمه‌ییزې غونډې د همغږۍ لپاره مشهد ته تر سفر کولو وروسته وویل، دغه سیمه‌ییزه غونډه به د روان لمریز کال (د تلې په ۳۰مه نېټه) په مشهد کې جوړه شي او د لړم میاشتې تر لومړۍ نېټې به دوام وکړي.

د هغه په وینا؛ په دغه غونډه کې به د ایران د ختیځو ولایتونو والیان، د ګاونډیو هېوادونو سفیران، کارپوهان او پانګه‌وال برخه واخلي.

د افغانستان او ایران ترمنځ د اوبو موضوع له پخوا راهیسې جنجالي وه؛ خو په ۱۳۵۱ کال کې د افغانستان د پخواني لومړي وزیر محمد موسی شفیق او د ایران لومړي وزیر هویدا ترمنځ د هلمند د اوبو په اړه تړون لاسلیک شو؛ خو ایران دغه تړون تر اوسه نه‌دی منلی او نه یې هم مراعت کړی دی.

د هلمند د اوبو موضوع لا نه‌ده حل شوې، چې ایران په هریرود سیند کې هم د حقابې موضوع راپورته کړه. ایران داسې مهال په هریرود کې د حقابې خبره راپورته کوي، چې طالبان له روسیې پرته بل هېواد په رسمیت نه پېژني او په نړۍواله کچه ملاتړ هم نه‌لري.

ډان ورځپاڼې چهارشنبه (د تلې ۲۳مه) د پولیسو د یوه لوړپوړي افسر په حواله لیکلي، هغه ځمکې چې د کراچۍ په سهراب ګوټ سیمه کې له افغان کډوالو پاتې شوې؛ دا وېره شته چې خلک یې غصب کړي. دغه لوړپوړي افسر وړاندیز کړی، چې باید د دغه ځمکو د ملکیت او حدودو د تثبیت د څېړلو لپار یوه کمېټه جوړه شي.

د لوېدیځې حوزې د پولیسو لوړپوړي افسر (DIG) عرفان علي بلوڅ د کراچۍ د پولیسو مشر ته په یوه لیک کې ویلي، د اړوندو ادارو له استازو دې یوه ځانګړې کمېټه جوړه شي چې د افغان کډوالو د پنډغالي ځمکه غصب نه‌شي.

دغه ځمکه په ملېر پرمختیایي دولتي ادارې (MDA) پورې اړه لري او ټولټال ۳۱۱۷ کورونه په‌کې جوړ شوي، چې له دې ډلې له ۲۰۰څخه تر ۲۵۰ پورې کورونه د پاکستانيانو دي.

راپورونه ښيي، چې په دغه پنډغالي کې پخوا نږدې ۱۵۶۸۰ افغانان اوسېدل. د دغه افغانانو له ډلې ۱۴۲۹۶ کسان یې په وروستیو میاشتو کې افغانستان ته اېستل شوي او۱۳۸۴ یې د ستنېدو په حال کې دي.

افغان کډوالو رسنیو ته ویلي، چې دوی د دغه ځمکو ډېره برخه د پیسو په بدل کې پېرلې وه او د پاکستان حکومت هغه مهال د دغه کار مخه نه نیوله. دغه کډوال وايي، اوس حکومت اجازه نه‌ورکوي چې دغه جایداد دوی وپلوري.

ځينو کډوالو ویلي، چې دوی ته جایداد خو پرېږده د کور د سامان وړلو اجازه هم نه‌ده ورکړل شوې او یوازې په یوه جوړه کالیو کې په جبري توګه له کورونو اېستل شوي دي.