د افغانستان ازادۍ جبهې ادعا کړې، چې تېره شپه ناوخته یې د کندهار میوند ولسوالۍ اړوند د لشکرګاه دوراهې سره په یوه برید کې دوه سیمه ییز طالبان وژلي او یو بل یې ټپي کړې. دوی ویلي، چې په دې برید کې د طالبانو یو نظامي موټر هم تخریب کړی دی.
د ازادۍ جبهې په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه علمیات یې تېره شپه تر سره کړي او شاوخوا نیم ساعت یې جریان درلود.
جبهې د خپل خبر سره د برید یوه ويډيو هم خپره کړې.
د دوی په خبره، چې د جبهې جنګالیو ته په دې عملیاتو کې زیان نه دی رسېدلی.
د کندهار سیمه ییزو طالب چارواکو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت مرستیال مهاجر فراهي پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي چې د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزیر ته ملا هبت الله اخوند زاده امر کړی چې د کونړ پر سیند د بندونو د جوړولو چارې چې هر څومره ژر ممکن وي، پیل کړي.
نوموړي زیاته کړې، ملا هبت الله سپارښتنه کړې چې تړونونه دې له کورنیو شرکتونو سره وشي او نور دې بهرنیو شرکتونه ته انتظار نه کوي.
بل خوا د اوبو او انرژۍ وزیر ملا عبداللطیف منصور ویلي: “افغانان حق لري چې خپلې اوبه مدیریت کړي.”
پر کونړ سیند د بندونو د جوړولو موضوع له کلونو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ یوه حساسه او جنجالي مساله ده. د دغه سیند لویه برخه د افغانستان له خاورې سرچینه اخلي او وروسته د پاکستان تر کنټرول لاندې سیمو ته ننوځي چې هلته د کرنیزو ځمکو د خړوبولو لپاره کارول کېږي.
پاکستان له پخوا راهیسې اندېښنه څرګنده کړې چې که افغانستان د کونړ پر سیند بندونه جوړ کړي، د پاکستان خړوبیز نظام، برېښنا او د اوبو لاره به زیانمنه شي. خو افغان چارواکو تل ویلي چې د افغانستان د اوبو حق باید د نړۍوالو اصولو او د دوه اړخیز احترام پر بنسټ مدیریت شي.
په تېرو دوو لسیزو کې څو ځله د کونړ د بندونو د جوړولو طرحې وړاندې شوې، خو د ناامنیو، تخنیکي ننګونو او د پاکستان له فشارونو سره یو ځای د حکومتونو د کمزورۍ له امله عملي نه شوې.
شننونکي وايي چې که د کونړ پر سیند بندونه جوړ شي، دا به نه یوازې د خوارځواکۍ او برېښنا د تولید لپاره ګټور وي، بلکې د افغانستان د اوبو د خپلواک مدیریت لپاره به یو ستر ګام وي، خو په ورته وخت کې دا اقدام به یو ځل بیا د کابل او اسلاماباد ترمنځ اړیکې ترینګلې کړي.
د طالبانو اطلاعاتو او کلتور وزارت وایي، چې د لغمان ولایت په علینګار ولسوالۍ کې یې له شاوخوا ۴۰۰ زده کوونکو او د دیني مدرسو له طالبانو څخه د دوحې د تړون په اړه د یوې سیالۍ په ترڅ کې ازموینه اخیستې ده.
وزارت د پنجشنبې په ورځ (د لړم لومړۍ) نېټه په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د دې ازموینې موخه د مطالعې فرهنګ پیاوړتیا او د «د دوحې تړون شرعي ځای او ارزښت» په اړه د خلکو پوهاوی زیاتول دي.
چې د سیالۍ درې مخکښو ګډونوالو ته یې لپ ټاپ، ساعت او یو څه نغدې پیسې د جایزې په توګه ورکړي دي.
په لغمان کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست چارواکو ویلي، چې «د دوحې او د حدیبیې تړون» ترمنځ د ورته والي په اړه د ازموینې بله موخه وه.
د طالبانو او امریکا تر منځ د دوحې تړون په ۱۳۹۸ لمریز کال کې لاسلیک شو. د دې تړون له مخې امریکايي ځواکونه له افغانستان څخه ووتل او پخوانی حکومت د طالبانو په لاس نسکور شو.
د حدیبیې تړون شاوخوا ۱۴ پېړۍ مخکې د اسلام د پیغمبر (ص) او د مکې د قریشو تر منځ لاسلیک شوی و.
د طالبانو چارواکو لا تر اوسه دا نه ده روښانه کړې چې د دوحې تړون او د حدیبیې تړون تر منځ څه ډول ورته والی شته.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست په پنجشیر ولایت کې هم د تلې په ۱۲مه نېټه د دوحې تړون په اړه ورته ازموینه د ابشار ولسوالۍ کې له ۲۰۰ زده کوونکو څخه اخیستې وه.
طالبان تر دې وړاندې هم په بېلابېلو ولایتونو کې د ځوانانو لپاره د «سیرتالنبي» تر نوم لاندې ازموینې اخیستې دي. د افغانستان انترنشنل موندنې ښيي، چې طالبان د «سیرتالنبي» تر نوم لاندې تاریخي ناسم معلومات وړاندې کوي.
په اتریش هېواد کې د افغانستان استازې منیژه باختري، ددغه هېواد په پلازمینه ویانا کې د ښځو، سولې او امنیت د ۲۵مې کلیزې په غونډه کې د افغان ښځو زړورتیا وستایله او وه یې ویل چې افغان مېرمنې د طالبانو سختو محدودیتونو سره سره د سولې، مقاومت او مشرتابه هڅې پرمخ وړي.
په وینا کې د افغانستان دایمي استازولۍ له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، سفیرې منیژه باختري وویل چې د ښځو د سولې مشرتابه پروګرام د افغان ښځو لپاره مهم فرصتونه برابروي، ترڅو په خبرو اترو، سولې جوړونې او مشرتابه کې فعاله پاتې شي.
هغې له نړیوالې ټولنې وغوښتل چې د ښځو د حقونو لپاره یوځای ودریږي او ټینګار یې وکړ: «سوله هغه وخت بشپړه نه ده چې ښځو او نارینه وو ته مساوي نه وي.»
اغلې باختري د اروپايي امنیت او همکارۍ سازمان، په ځانګړي توګه ډاکټر لارا سکارپیتا او د هغې ټیم نه د هغوی د نه ستړې کېدونکو هڅو لپاره ځانګړې مننه کړې، چې د ښځو د سولې او امنیت په برخه کې یې مهم پرمختګونه رامنځته کړي دي.
د بلخ لپاره د طالبانو والي محمد یوسف وفا د پنجشنبې په ورځ د یو پلاوي په مشرۍ تاجکستان ته سفر وکړ او د یاد هېواد له چارواکو سره د لېدنې پر مهال یې د ډېپلوماټیکو اړیکو ټینګلو غوښتنه کړې ده.
په بلخ کې د طالبانو د والي ویاند ویلي، چې یوسف وفا د تاجکستان په بلنه د یاد هېواد پلازمېني دوشنبې ته سفر کړی او د یاد سفر پرمهال یې د تاجکستان د سرحدونو د قوماندان خورشید عطازاده او د استخباراتو وزیر سیدمومن ستاراویچ سره په کتنه کې د امنیتي ګواښونو پر وړاندې پر ګډې همکارۍ ټینګار کړی دی.
وفا ویلي، چې په افغانستان کې هر ډول ناامني د ګاونډیو هېوادونو لپاره زیان لري.
په بلخ کې د طالبانو د والي ویاند ویلي، چې تاجکستاني چارواکو هم د خپلو خبرو پرمهال د امنیتي او استخباراتي همکاریو پر پراختیا ټینګار وکړ.
تاجکستان له طالبانو سره ډېپلوماتیکې اړیکې نه لري او د جمهوریت له نسکورېدو راهیسې یې د طالبانو ضد یو شمېر شخصیتونو کوربهتوب هم کړی دی.
تاجکستان د منځنۍ اسیا د نورو هېوادونو خلاف تر اوسه په تاجکستان کې د افغانستان سفارت طالبانو ته نه دی سپارلی.
تاجکستان په ځلونو د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ترهګرو ډلو شتون په اړه اندیښنې ښودلي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د تاجکستان د امنیت د دولتي کمېټې مشر سید مومن یتیموف تېر کال کابل ته د سفر پرمهال د طالبانو د استخباراتو له چارواکو سره ولیدل. هغه مهال ډېپلوماټیکو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویل و، چې د تاجکستان امنیتي چارواکي کابل ته د سفر پرمهال له طالبانو سره د اړیکو د پیاوړتیا په اړه خبرې کړې وي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوې لوړپوړې سرچینې افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي، زلمي خلیلزاد د طالبانو د بهرنیو چارو له وزیر سره په وروستۍ لیدنه کې ویلي، له پاکستان سره تر جګړې وروسته افغانانو او نړۍوالو ته دا خبره روښانه شوې چې نور پاکستان پر طالبانو کوم ځانګړی اغېز نه لري.
دغه سرچینه وايي، د خلیلزاد او د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر ترمنځ دا لیدنه د خلیلزاد په غوښتنه ترسره شوې وه، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د وروستیو نښتو وړاندې یې غوښتنه کړې وه.
د سرچینې په وینا، د غونډې په پیل کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر د افغانستان او پاکستان د وروستي جنګ په اړه د طالبانو د دریځ او غبرګون په اړه له خلیلزاد څخه وپوښتل.
په دې لیدنه کې د امریکا او افغانستان ترمنځ د اړیکو د تنظیم، د سیمې، روسیې، چین او هند په اړه د امریکا ستراتیژیک نظر، د انټرنېټ وضعیت او د پاکستان سره د اړیکو د تنظیم په اړه هم خبرې شوې دي.
سرچینې وویل، د غونډې په پای کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر او خلیلزاد د شاوخوا نیم ساعت لپاره په جلا توګه سره ناست وو، خو د هغو خبرو جزییات معلوم نه دي.
د یادونې وړ ده، چې د افغانستان لپاره د امریکا د بهرنیو چارو وزارت دغه پخوانی استازی څو ورځې وړاندې کابل ته په یو نااعلان شوي سفر تللی و، چې هلته یې د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر سربېره یو شمېر لیدنې کړې دي.