
د طالبانو د راستنېدنکو چارو وزارت شنبه د (لړمه ۳مه) ویلي، چې د چین مرستیال سفیر بایو خوهوی دا بشري مرستې د دې وزارت مسلکي مرستیال عبدالرحمن راشدته وسپارلې. په دې مرستو کې ۱۵۶ موقت یا کانټینري کورونه هم شامل دي.
د خبرپاڼې له مخې، په کابل کې د چین سفارت مرستیال بایو خوهوی د دې بشري مرستو سپارلو پر مهال وویل: «چین او افغانستان تر خپل منځ تاریخي اړیکې لري. موږ ژمنه کوو چې په هره ستونزه کې به د افغانانو ملاتړ ته دوام ورکوو».
د طالبانو د راستنېدنکو چارو وزارت پر خپله اېکس پاڼه په کابل کې د چین مرستیال سفیر له خولې لیکلي: «دا مرستې د بېځایه شویو او راستنېدونکو افغانانو د سرپناه او نورو ضروري امکاناتو لپاره په پام کې نیول شوي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د همکارۍ یوه ښه بېلګه ده».
طالبانو ویلي، په دې مرستو کې ۱۵۶موقت یا کانټينري کورونه هم شامل دي، چې دا د چین لهخوا د ۱۰۰ مېلیونه مرستې دویمه جوپه ده. طالبانو زیاته کړې، چې د چین د بشري مرستو لومړۍ جوپه تر دې مخکې دې وزارت ته سپارل شوې وه.

د پاکستان جماعت اسلامي ګوند پخواني مشر سراج الحق تازه له خیبر ټلوېزیون سره په مرکه کې ویلي، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ جګړه د هیچا په ګټه نه ده او یوازې د دې دواړو هېوادونو دښمنان پرې خوشاله کېږي.
هغه زیاتوي: « زه قطر او ترکیې ته کورودانی وایم، چې د دې دوو هېوادونو ترمنځ یې منځګړتوب وکړ».
سراج الحق وویل، چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې شخړې او جنجالونه د هندستان په ګټه دي. د نوموړي په خبره، په دې ناامنه او ترینګلي وضعیت امریکا هم خوشاله ده، ځکه چې امریکا په افغانسان کې ماته شوې ده.
سراج الحق زیاته کړه: «امریکا داسې فکر کوي، چې په افغانستان کې د امریکا په ماتولو کې د پاکستان لاس هم و، ځکه امریکا په دې ډول افغانستان او پاکستان دواړو ته د خپلې ماتې سزا ورکوي».
دې پښتون سیاستوال وویل چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ جګړه د امریکا او هندستان په ګټه ده او له لېونتوب پرته بل هیڅ مانا نه لري.
د جماعت اسلامي پخوانی مشر وايي:« افغانستان او پاکستان دواړه اسلامي هېوادونه دي، د دواړو خواوو هېوادونو مشرانو ته په کار ده، چې احتياط وکړي او د دښمنانو د دسیسو ښکار نه شي».
دا سیاسي مشر په پاکستان کې د افغان کډوالو په اړه وايي، پاکستان د ترهګرۍ قرباني دی، موږ په پاکستان کې له افغان کډوالو څخه غواړو، چې د ترهګرۍ ضد مبارزه کې د پاکستان ملاتړ وکړي، ځکه اسلام اباد څلوېښت کاله د افغانستان ملګرتیا کړې ده.
سراج الحق زیاته کړه، چې همدا اوس په پاکستان کې ۲۰- ۲۵ لکه افغانان اوسېږي، ښه ارام ژوند لري او خلک په درنه سترګه ورته ګوري.
سراج الحق به ترکیه کې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د اوربند او سولې د خبرو په اړه د یوې پوښتنې په ځواب کې زیاته کړه: «زه د قطر او ترکیې حکومت ته کور ودانی وایم، چې هغوی دواړه هېوادونه خپل کور ته وروبلل او هغوی یې خبرو ته سره کېنول، زه هیله لرم چې دا خبرې د سولې او امنیت لپاره ښه نتیجه ولري».
دا چې د پښتونخوا ایالت له طالبانو سره د خبرو وړاندیز کړی، خو مرکزي حکومت اجازه نه ورکوي، په دې اړه سراج الحق وویل: «که پښتونخوا ایالت هوډ ولري، چې موږ د ترهګرۍ په ختمولو کې رول ادا کولای شو، که هغه له افغانستان سره خبرې وي او یا په پښتونخوا کې دننه وي، باید د پښتونخوا ایالتي حکومت ته دا فرصت ورکړل شي».
سراج الحق د پاکستان کورنیو اختلافاتو ته په اشارې سره وایي، په هره کچه چې د مرکزي او ایالتي حکومت ترمنځ اختلافات ډېرېږي، هماغومره ترهګرو ته د فعالیت کولو ښه چانس په لاس ورځي.
که څه هم سراج الحق په پاکستان کې د افغان کډوالو د د ارام اوسېدو خبره په ویاړ سره وکړه، خو راپورونه ښيي، چې هره ورځ افغان کډوال په زور او ډلهییز ډول څخه شړل کېږي، جایدادونه او شتمني یې پاتې کېږي او په سپکه سترګه هم ورته کتل کېږي.
د طالبانو حکومت د ریاست الوزار داقتصادي معاونیت د دفتر له لوري په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي چې ملا عبدالغني برادر د سعودي عربستان له دلتا انټرنشنل کمپنۍ مسولینو سره د ګازو د استخراج او نل لیکو د غځولو په اړه خبرې اترې کړي دي.
د خبرپاڼې له مخې، په دغه کې کتنه کې د افغانستان لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیلزاد هم ګډون کړی و. همدا راز زیاته شوې، که څه هم په دې اړه څه نه دي ویل چې په دې ناسته کې خلیلزاد ولې ګډون کړی و؛ خو دا پهکې راغلي چې د دلتا انټرنشنل کمپنۍ اجراییوي مشر شاهر التقي د ګاز او نفتو د سکتور په برخه کې د پانګونې ژمنه کړې ده.
د خبرپاڼې په ټکو د دلتا انټرنشنل کمپنۍ مسولینو همدا شان ژمنه کړې چې په تخنیکي برخه کې به د افغان انجنیرانو د روزنې لپاره هم همکارۍ وکړي.
د یادې عربي کمپنۍ مسولینو وړاندې د طالبانو حکومت له ځینو نورو چارواکو سره په خبرو کې ویلي چې دوی به په افغانستان کې د ټاپي پروژې د پلي کېدو په برخه کې هم مرسته وکړي.
د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال محمد نبي عمري په کابل کې د برېټانیا له ځانګړي استازي ریچارډ لنزي سره لیدنه کړې. په خبرپانه کې راغلي چې دواړو لوریو یو بل سره د اړیکو پر ډېرېدو ټینګار کړی دی.
همدا راز زیاته شوې چې د افغانستان لپاره د بریټانیا ځانګړي استازي د بشري مرستو پر دوام او د افغان کډوالو د لاسنیوي په برخه کې ژمنې کړي دي.
لنزي تېره اونۍ د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو له وزیر سره په کتنه کې ویلي و چې افغانستان ته په لوی شمېر کې د افغانان بېرته راستنېدنه او د اقلیمي بدلون ناببره څپو د بشري مرستو اړتیا ډېره کړې ده.
فرانس ۲۴ ټلوېزیوني شبکې جمعه (لړم ۲مه) لیکلي، چې پاکستان پر افغان کډوالو فشار ډېر کړی، هغوی نیسي او افغانستان ته یې شړي. وايي، داسې هېواد ته یې شړي چې هلته پر ښځو ډول ډول بندیزونه لګول شوي او بېوزلي په کې ډېره ده.
پاکستان د روان کال له پیل راهیسې بیا تر دې دمه تر۶۶۰ زرو ډېر افغان کډوال شړلي دي. د راپور له مخې پاکستان اوس د ۲.۸ مېلیونه افغان کډوالو کوربه نه دی، لکه څو لسیزې مخکې چې و.
د فرانس ۲۴ شبکه لیکي، پاکستاني چارواکي ادعا کوي، چې د ټيټيپي غړي په افغانستان کې پټ شوي او له هغه ځایه پر ډیورنډ کرښه د پاکستان پر امنيتي مرکزونو او نورو سیمو کې د نظامي عملیاتو مدیریت کوي.
دا شبکه زیاتوي، چې د دې بریدونو له امله د کابل او اسلام اباد ترمنځ اړیکې خرابې شوې او بالخره یې یې ډیورنډ کرښه پراخې نښتې وکړې. د راپور له مخې، د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اړیکو له ترینګلتیا سره په پاکستان کې پر افغان کډوالو هم فشار ډېر شو، د هغوی پر ضد عملیات روان دي او په ډلهییز ډول په زوره شړل کېږي او پنډغالي یې هم تړل شوي دي.
فرانس ۲۴ شبکه زیاتوي، چې په پنجاب کې د افغان کډوالو وضعیت تر بل هر ځای خراب دی، خلکو ته ویل شوي که بې اسنادو افغان کډوال وویني حکومت ته دې خبر ورکړي.
راپور کې وړاندې لیکل شوي: «اسلام اباد داسې فکر کوي، چې د کډوالو په شړلو سره به په پاکستان کې امنیت ښه شي».
په لومړي پړاو کې یوازي هغه کډوال اېستل شوي چې د استوګنې هېڅ ډول قانوني اسناد یې نه لرل.
راپور وایي، د هغو افغان کډوالو نیول او شړل هم پيل شوي، چې په پاکستان کې یې څلوېښت کاله ژوند کړی و، خو د۲۰۲۵ کال د سپټمبر له لومړۍ نېټې راهیسې هغه کډوال هم خوندي پاتې نه شول، چې د ملګرو ملتونو د کډوالو چارو ادارې (UNHCR) سره په رسمي ډول ثبت شوي وو.
راپور زیاتوي، اوس افغان کډوال د یوه خطرناک انتخاب سره مخ دي. یا به په پټه په پاکستان کې ژوند ته دوام ورکوي، هره شېبه به انتظار کوي، چې پولیس به یې نیسي، زنداني کوي به یې، پيسې به ځنې اخلي او یا به په خپله خوښه افغانستان ته ستنېږي. وایي، داسې هېواد ته به تګ ته مجبورېږي چې هلته د نجونو ښوونځي تړل شوي، پر ښځو بېلابېل بندیزونه لګول شوي او بې روزګاري په کې اوج ته رسېدلې.
رویټرز خبري اژانس ویلي چې لوړ پوړي امریکايي او چنايي چارواکي وار لمخه مالیزا ته رسېدلي او هڅه کوي چې د دواړو هېوادونو د مشرانو راتلونکې ناسته باوري کړي.
ټاکل شوې د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ او د چین ولسمشر شي جېن پېنګ په مالیزیا کې له یو بل سره وګوري.
د چین د لومړي وزیر مرستیال هې لیفېنګ او د امریکا د خزانې وزیر سکاټ بېسنټ د واشنګټن او بیجینګ ترمنځ د سوداګریزې جګړې د مخنیوي او په دې تړاو د خبرو لپاره مالیزیا ته رسیدلي دي.
د رویټرز د راپور له مخې دواړو خواوو په خپلو کې ناسته کړې؛ خو د جزییاتو په اړه معلومات نه دي ورکړل شوي.
د راپورونو پربنسټ تمه ده چې د ټرمپ او شي جېن پېنګ راتلونکې ناسته به د تعرفو، ټکنالوژۍ بندیزونو او د امریکا د کرنیزو محصولاتو د صادراتو پر موضوعاتو ورټوله وي.