د هالنډ حکومت پرېکړه کړې، چې دوه افغانې مېرمنې بېرته افغانستان ته ستنې کړي

په خبر کې راغلي:« دا چې د پاکستان په پوځ کې یوه ځانګړې کړۍ غواړي د دغه خبرو مخه ډب شي؛ نو پلاوی یې دومره صلاحیت او جرات نه‌لري، چې غوڅ دریځ غوره کړي، له همدې امله په بېلابېلو پلمو د خبرو له مېز څخه په شا کېږي.»

تر دې وړاندې پاکستاني رسنیو په ترکیه کې د پاکستان او طالبانو ترمنځ د مذاکراتو په تړاو د خپل هېواد د ښکېلو چارواکو له قوله لیکلي و، چې له کابل نه تللی پلاوی د مسایلو په تړاو بشپړ واک نه‌لري. دوی ویلي و، د مذاکراتو په منځ کې به د‌ طالبانو استازي دباندې وتل او کندهار سره یې اړیکې نیولې.

له بل پلوه طالبان وايي، دوی د خبرو رېښتینې تګلاره لري او دریځ یې دا دی چې افغانستان نه‌شي کولای په پاکستان کې د بریدونو مخه ونيسي او یا د پاکستاني طالبانو استازیتوب وکړي. راپور زیاتوي، په مذاکراتو کې مقابل لوري ته ویل شوي چې د پاکستاني طالبانو موضوع د پاکستان خپله کورنۍ او پخوانۍ ستونزه ده او باید دغه ستونزه پاکستان په خپله حل کړي.

راپور کاږي:« زموږ دریځ ډېر روښانه دی، یوازې هغه څه چې موږ یې مسوولیت لرو دا دي، چې د افغانستان خاوره به د پاکستان پر ضد نه استعمالېږي او له مقابل لوري هم غواړو، چې منطقي او معقولې غوښتنې وړاندې کړي.»

تر دې وړاندې پاکستاني رسنیو لیکلي و، چې د طالبانو او پاکستاني پلاوو ترمنځ له اوږدو خبرو سره، سره بیا هم په خبرو کې پرمختګ نه‌دی شوی، طالبان هیڅ انعطاف نه مني.

له بل پلوه درې ورځې کېږي، چې د طالبانو او پاکستاني پلاوو ترمنځ په ترکیه کې خبرې روانې دي؛ خو تر دې مهاله په خبرو کې د پام وړ پرمختګ نه‌دی شوی.

د بې‌ځایه شویو نړۍوال سازمان دوشنبه (د لړم ۵مه) په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، په کولالمپور کې د سولې د تړون هرکلی کوي او دوی دغه کار ستايي چې د مالیزیا لومړي وزیر انور ابراهیم په کوربه‌توب او د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په منځګړتوب د ټایلنډ او کمبوډیا لومړيو وزیرانو ترمنځ د پولې په اړه د شخړو ستونزه حل شوه.

خبرپاڼه کې راغلي:« ټرمپ دې د نورو هېوادونو کړکېچونو ته هم پام وکړي، لکه افغانستان چې مېلینونه خلک یې بې‌ځایه شوي، په نورو هېوادونو کې ژوند کوي او برخلیک یې هم روښانه نه‌دی.»

دغه سازمان له ټرمپ غوښتنه کړې، چې د ملګرو ملتونو د منشور له مخې دې افغانستان ته لومړیتوب ورکړي.  د یاد سازمان په وینا؛ په افغانستان کې د نړۍوالې همکارۍ له لارې د مشروع حکومت جوړول او د بې‌ځایه شویو خلکو ستونزو ته پاملرنه ترټولو مهمه موضوع ده.

د بې‌ځایه شویو سازمان سفیر محمد اشرف حيدري ویلي، چې نن ورځ په نړۍ کې د جګړو، تعقیب او بې‌ثباتۍ له امله تر ۱۲۲مېلیونو ډېر خلک بې‌ځایه شوي او له ستونزو سره لاس او ګرېوان دي.

ښاغلی حیدري زیاتوي:« د کوالالمپور د سولې تړون وښودل، چې پیاوړې ډيپلوماسي کولای شي جګړه ودروي او مېلیونونه خلکو ته په سوله او امنیت کې د ژوند کولو زمینه برابره کړي.»

خو د سرچینې په خبره:« زموږ دریځ دا دی، چې موږ ټي‌ټي‌پي د مسوولې ډلې په توګه نه پېژنو او دا د پاکستان داخلي مسله ده. د افغانستان له خاورې هیچاته زیان نه رسېږي او نه هم موږ چاته دغه اجازه ورکوو.»

سرچینه وړاندې زیاتوي:« د پاکستان مذاکراتي پلاوی ټینګار کوي؛ که په پاکستان کې ټي‌ټي‌پي برید کوي، نو پاکستان هم حق لري، چې که په افغانستان کې یې د ټي‌ټي‌پي مشکوک حرکات وموندل؛ نو هوایي برید پرې وکړي.»

دا په داسې حال کې ده، چې په استانبول کې د طالبانو او پاکستاني پلاویو ترمنځ خبرې اترې د درېیمې ورځې لپاره هم له کومې هوکړې پرته پای ته رسېدلې دي. د دواړو لوریو چارواکو تر دې وړاندې «اسوشېټېډ پرېس» خبري اژانس ته ویلي و، چې له څو ساعتونو خبرو وروسته هم کومه څرګنده پایله یا ګډه اعلامیه نه‌ده خپره شوې.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د خبرو لومړی پړاو د اکټوبر په ۱۹مه په دوحه کې د قطر په کوربه‌توب ترسره شوی و، چې په پای کې دواړو خواوو د اوربند پر سر هوکړه کړې وه.

اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼي سې‌شنبه (د لړم ۶مه) لیکلي، یادې اسمبلۍ پرېکړه کړې چې د ستونزو د حل لپاره دې له والي، سر وزیر، د سیاسي ګوندونو له مشرانو، د مدني ټولنو استازو او اړونده ادارو له چارواکو سره سلامشوره وشي.

ورته مهال د خیبرپښتونخوا اسمبلۍ مشر بابر سلیم سواتي وویل، چې د دغه کار د مدیریت لپاره د اسمبلۍ له غړو یوه کمېټه جوړه شوې ده. هغه وویل: «دغه ایالت د یوه ګوند نه؛ بلکې د ټولو دی. له ټولو سیاسي مشرانو، مدني ټولنو، وکیلانو ټولنې، سر وزیر او والي څخه غواړو، چې د امنیت د ټینګښت لپاره دې خپل وړاندیزونه وړاندې کړي.»

د یادې اسمبلۍ یوه غړي ارشاد ایوب وویل:« امنیتي وضعیت خورا کړکېچن او د اندېښنې وړ دی، دا زموږ د ټولو ګډ مسوولیت دی چې باید وضعیت سم کړو.» د خیبرپښتونخوا اسمبلۍ یوه بل غړي ډاکټر امجد علي وویل: «سره له دې چې ۱۴زره عملیات شوي؛ خو بیا هم امنیت نه‌دی ټینګ شوی، باید ژر تر ژره د ټولو سياسي ګوندونو ګډه غونډه راوبلل شي.»

د اسمبلۍ یوه غړي عبدالغني وویل:« قبایلي خلک نور بمبارۍ او بې‌کوره کېدل نه‌شي زغملای او بله ستونزه دا ده، چې د جرګو مخه هم نیول شوې ده.» د نوموړې اسمبلۍ یوې غړې شازیه تهماس وړاندیز وکړ، چې د قبیلو ښځینه مشرانې دې هم په جرګو کې شاملې شي؛ ځکه هغوی د ځايي مسایلو په اړه ښه درک لري.

د پښتونخوا والي فیصل کریم کنډي وړاندیز وکړ، چې ټول سیاسي ګوندونه دې یو ځای کېني او په ګډه دې یوه تګلاره جوړه کړي. تر دې پرېکړې وروسته د خیبر پښتونخوا نوي سر وزیر سهېل افریدي د پېښور د قول اردو قوماندان عمر احمد بخاري سره هم وکتل او دغه موضوع یې ورسره شریکه کړه.

ښاغلي معتمدیان د تهران د وګړو او کډوالو چارو شورا په غونډه کې ویلي، چې د بهرنیو وګړو وضعیت باید د قانون په چوکاټ کې په کره توګه تنظیم او وڅارل شي. هغه د ایران تاریخي رول ته په اشارې سره ویلي:« د ایران ملت د سیمې د بدلونونو له امله له کلونو راهیسې د کډوالو کوربه پاتې شوی او له کډوالو سره انساني چلند زموږ پخوانی ویاړ دی.»

هغه زیاته کړه، د کار لپاره باید ایرانیانو ته لومړیتوب ورکړل شي؛ خو په هغو مواردو کې چې اړتیا وي، هغه بهرني وګړي هم په کار ګومارل کېدای شي، چې د استوګنې او کار قانوني جواز ولري.

هغه وړاندې ویلي، باید د بهرنیو وګړو د مدیریت او تنظیم تګلارې داسې عملي شي چې د کډوالو د انساني حقونو تر څنګ د هېواد ملي ګټې او ټولنیز نظم هم په پام کې ونیول شي.

د تهران والي داسې مهال له افغان کډوالو سره د انساني چلند خبره کړې، چې په وروستیو کې داسې راپورونه هم خپاره شي چې ځينو ایرانيانو له افغان کډوالو سره غیرانساني چلند کړی او له یاد هېواده د اېستلو پر مهال یې د هغوی لاسباړه هم نه‌ده ورکړې.