د پاکستان او طالبانو مذاکرات؛ دواړو لورو منځګړو ته د شواهدو او غوښتنو لېست سپارلی دی

میاخېل د پاکستان له خوا پر افغانستان د تیرې ورځې برید په غبرګون کې د ذبیح الله مجاهد هغه څرکندونو ته چې په استانبول کې د مذاکراتو په احترام یې د برید ځواب ور نه کړ، سخت غبرګون ښودلی او طالبان یې پوښتلي، چې د دوحې د سولې خبرو پرمهال یې ولې هره ورځ بې ګناه افغانان وژل؟

نوموړي ویلي چې افغانانو د طالبانو له خوا په جوماتونو، ښوونځیو او سړکونو باندې ترهګریز بریدونه نه شي هېرولی.

اسماعیل میاخېل زیاته کړې چې طالبان په تېرو څلورو کلونو کې هره شخړه، هره پېښه او هره ورزشي لاسته راوړنه د خپل ځان د بقا او تبلیغ لپاره کارولې.«د اسلام په نامه مو پرون او نن هره ګړنه د خپلې ډلې د بقا لپاره وه.»

میاخېل ویلي، که طالبان په سوله او اسلام باور لري، نو له افغانانو سره دې د سولې رېښتنی بهیر پیل کړي، استبداد، ظلم او بندیزونه دې پای ته ورسوي.

نوموړي ویلي، چې طالبان ښځو او نارینه وو ته د انساني او اسلامي حقوقو په ورکړي، د نجونو د ښوونځیو پرانېستلو او د یوه سوکال افغانستان لپاره د یو ستر ملي بهیر په ژمنه کې د خپلې ډلې بقا نه ویني.

سهیل اپریدي په یوه بیان کې د خیبر پښتونخوا په قبایلي سیمو کې د پوځي عملیاتو په اړه سختې نیوکې کړې او وايي، هغه تګلارې کې چې د یاد ایالت د اوسیدونکو په ګټه نه وي، نه يي مخکې منلي او نه به یې اوس ومني.

نوموړي د خپلو خبرو پرمهال زیاته کړې:«امنیتي ځواکونو زموږ په جوماتونو کې سپي تړل. کله چې به موږ ورتللو او‌ ویل به مو چې دا د جومات سپکاوی دی، نو هغوی به ویل، چې د سپیانو او ستاسو حیثیت یو دی.»

نوموړي دا څرکندونې پر داسې مهال کړې، چې څو ورځې وړاندې د خیبر پښتونخوا د تیرا سلګونو اوسیدونکو د یوې غونډې پر مهال په یاده سیمه کې له پوځي عملیاتو سره مخالفت ښودلی و او‌پرېکړه یې کړې وه، چې له خپلې سیمې به کډه نشي.

طاهر اندرابي نن د جمعې په ورځ، د لړم ۱۶مه د خپلې اوونیزې خبري غونډې پر مهال خبریالانو ته ویلي، چې د یاد هېواد مذاکره کوونکی پلاوی په استابول کې له طالبانو سره په خبرو بوخت دی.

نوموړي زیاته کړې، چې د‌ پاکستاني پلاوي له خوا منځګړو ته مستند شواهد وړاندې شوي او د مذاکراتو منځګړي زموږ د غوښتنو او شواهدو په اړه له افغان طالبانو سره په خبرو بوخت دي.

نوموړي ویلي:« د پاکستان له خوا وړاندې شوي شواهد د ټي ټي پي او نورو مسایلو په اړه دي. زموږ غوښتنې ډیرې ساده، روښانه، مستندې او پر شواهدو ولاړې دي.»

طاهر اندرابي ویلي چې د مذاکراتو پرمهال منځګړو د‌ پاکستان دریځ په بشپړ ډول تایید کړی او پاکستان یوازې یو غوښتنه لري، چې د افغانستان خاوره باید د ترهګرۍ په موخه د دوی پر ضد ونه کارول شي.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ درېیم پړاو مذاکرات د دواړو لوریو د استخباراتو د رییسانو په مشرۍ ترسره کېږي او د یادو مذاکراتو د دوام پرمهال تېره ورځ ناوخته دواړو لوریو یو پر بل په سپین بولدک کې د اوربند د ماتېدو داعاوې هم کړي دي.

د ملګرو ملتونو یادې ادارې په خپل تازه راپور کې ویلي چې په بلخ ولایت کې دې پیښې ۱۲کسان مړه او ۶۳۵ټپیان کړي دي، او همدارنګه په سمنګان ولایت کې ۱۳کسان مړه او ۴۲۱نور ټپیان شوي دي.

د راپور له مخې، په ایبک ولسوالۍ کې د زلزلې له امله ۵۹۵کورونه، په فیروزخانچیر ​​ولسوالۍ کې ۳۰۶کورونه او په خلم ولسوالۍ کې ۲۸۴کورونه ویجاړ او ۲۱روغتیايي مرکزونه جزوي زیانمن شوي دي.

د روغتیا نړیوال سازمان ټینګار کړی چې دوی د سیمه ییزو چارواکو سره یو ځای کار کوي ترڅو ټپیانو ته اړین روغتیایي خدمات وړاندې کړي.

د دوشنبې په ورځ د افغانستان شمال د ۶.۳درجې زلزلې ولړزاوه، چې مالي او ځاني زیان یې رامنځته کړ.

دا زلزله په داسې حال کې وشوه چې افغانستان لا هم د تیر دوبي د کونړ ولایت د مرګونې زلزلې له امله له کړاوونو سره مخ و.

سره صلیب مخکې خبرداری ورکړی و چې افغان ټولنې د دوو میاشتو څخه په کمه موده کې د دوو ویجاړونکو زلزلو وروسته له پراخ زیان او کړاو سره مخ دي، چې د دې اقتصادي او وچکالۍ ځپلي هیواد بشري بحران یې لا پسې ژور کړی دی.

خبرپاڼه کې راغلي، چې د ۱۳۳زیکپ نشه‌يي ګولیو ترڅنګ یې ۵۰۰ دانې ټابلیټ کا ګولۍ هم کشف او ضبط کړې دي. همدا راز زیاته شوې، چې په کندهار، هلمند او کابل کې یې د نشه‌يي توکو د قاچاق او کاروبار په تور ۷کسان هم نیولي او خپلو قضایي ارګانونو ته یې ورپېژندلي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې تازه د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرایمو د څار دفتر یو راپور خپور کړی چې د روان زېږدیز کال په اوږدو کې د افغانستان دننه کوکنارو کښت د تېر کال پرتله شل سلنه راکم شوی؛ خو د مصنوعي نشه‌يي توکو او په ځانګړې توګه د مېتامفټامینو (شیشې) تولید او قاچاق ورځ تر بلې لوړ شوی دی.

د یادې ادارې په وینا؛ له هغې راوروسته چې په افغانستان کې طالبانو د تریاکو پر کرکیله بندیز لګولی، د مصنوعي نشه‌يي توکو تولید او قاچاق د پام وړ زیاتوالی موندلی. د راپور له مخې؛ د دغه توکو د نیولو قضیې په افغانستان او شاوخوا سیمو کې د ۲۰۲۴کال تر پایه د ۲۰۲۳کال د درېیمې ربعې پرتله شاوخوا ۵۰ سلنه ډېرې شوې دي.

ملګري ملتونه وایي، د تریاکو د کرکیلې کمېدو له امله اوس د مصنوعي نشه‌يي توکو کاروبار د سازمان‌یافته جرمي شبکو لپاره د عاید یوه نوې وسیله ګرځېدلې ده. په راپور کې راغلي، چې د مصنوعي توکو د تولید اسانتیا، د پېژندلو د سختوالي او د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مقاومت له امله د دغه ډول توکو پر لور د قاچاق‌ کوونکو مخه ډېره شوې ده.

خو د طالبانو مرستیال ویاند حمد الله فطرت بیا د ملګرو ملتونو دغه راپور رد کړی او ادعا یې کړې، چې افغانستان کې یې د نشه‌يي توکو کښت، تولید، قاچاق او کاروبار صفر ته نږدې کړی دی. هغه همدا راز غوښتنه کړې، چې نړۍواله ټولنه او مرستندویه ادارې باید افغان بزګرانو سره د بدیل معیشیت پروګرامونو په برخو کې مرستې وکړي.