افغاني سرې میاشتې په بلخ کې پر ۶۰۰ زلزله ځپلو کورنیو مرستې ویشلې دي

له دې وړاندې د اسلام اباد د ځانمرګي بریدګر په اړه پاکستاني رسنیو ویلي و، چې بریدګر له باجوړ نه ورغلی و.

محسن نقوي د وروستیو ځانمرګو بریدونو د عاملینو د هویت په اړه نور جزییات نه دي ورکړي.

دا په داسې حال کې ده چې د دوشنبې په ورځ، بریدګرو په جنوبي وزیرستان کې د واڼه پر پوځي کالج برید وکړ، چې لږترلږه درې کسان یې ووژل.

بریدګرو د کالج په اداري بلاک کې سنګر نیولی و او تر ۲۴ ساعتونو ډیر د پاکستان له امنیتي ځواکونو سره وجنګېدل.

بل خوا د سې شنبې په ورځ، د اسلام اباد د عدلي مرکز کمپلیکس مخې ته نږدې یوه ځانمرګي بریدګر لږترلږه ۱۲کسان ووژل او ۲۷نوریې ټپیان کړل.

د دغه هېواد په پلازمېنه اسلام ابادکې له ځانمرګي برید یوه ورځ وروسته، د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په پارلمان کې هند او افغان طالبان په پاکستان کې په ترهګریزو بریدونو کې په لاس لرلو تورن کړل.

همدارنګه د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف هم ګواښ وکړ چې هیواد یې ممکن په افغان خاوره کې پوځي اقدام وکړي.

اصف وویل چې هغه به په پاکستان کې په وروستیو پیښو کې د افغان طالبانو د لاس لرلو ټول شواهد د قطر او ترکیې په څیر منځګړو هیوادونو ته وسپاري.

هغه له پاکستاني رسنۍ «جیو نیوز»سره په یوه مرکه کې وویل: «موږ به د یرغلګرو برید بې ځوابه نه پریږدو او پرېکنده ځواب به ورکړو.»

طالبانو دغه بریدونه د یوې اعلامیې په ترڅ کې غندلي دي.

په بلخ کې د طالبانو د والي ویاند حاجي زید ویلي، چې په دغه ولایت کې د افغانستان او ازبکستان ترمنځ یوه ګډه هوکړه لاسلیک شوې، چې له مخې به یې د انارو، انځرو، سبزیجاتو په ګډون د افغانستان کرنیز محصولات د ازبکستان له هوايي لارو څخه منځنۍ اسیا، جنوبي اسیا او اروپايي هېوادونو ته انتقالیږي.

هم‍دارنګه طالبانو ویلي، چې ازبکستان ته د غوښې په صادراتو کې هم له ګڼو افغان سوداګرو سره هوکړې لاسلیک شوې دي او دا بهیر عملا پیل شوی دی.

طالبانو ویلي، هڅه کوي چې یاده لار د افغان سوداګرو لپاره د سوداګرۍ په مناسب او اغېزناک بدیل بدله کړي.

طالبان د ازبکستان له لارې منځنۍ اسیا، سویلي اسیا او اروپايي هېوادونو ته د افغان محصولاتو د لېږد د هوکړې په اړه پر داسې مهال خبر ورکوي، چې تېره ورځ د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال عبدالغني برادر افغان سوداګرو او صنعت کارانو ته ویلي و، چې په دریو میاشتو کې له پاکستان سره خپل حسابونه تصفیه کړي او د پاکستان د وارداتو د ټیټ کیفیت له امله دې صادرات او واردات له له بدیلو لارو ترسره شي.

له ارګ څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې د دغې فابریکې د پرانېستې په مراسمو کې ملا برادر ویلي چې برېښنا د صنعت د پراختیا لپاره بنسټیز ارزښت لري.

نوموړي زیاته کړې چې افغانستان له کونړ سیند څخه نیولې د هلمند او فراه تر لمرینو دښتو او د هرات او نیمروز بادونو پورې، د برېښنا د تولید پراخې او بې‌شمېره سرچینې لري.

نوموړي وویل: « د برېښنا په برخه کې پرځان‌بسیا کېدل زموږ له اساسي لومړیتوبونو څخه دي، او په دې برخه کې بنسټیزې هڅې روانې دي.»

د طالبانو د اقتصادي چارو مرستیال څرګنده کړې، هغه وخت چې افغانستان د برېښنا په برخه کې ځان‌بسیاينې ته ورسېږي، د بهرنیو بې‌کیفیته توکو پر ځای به د لوړ کیفیت ملي محصولات بهر ته صادر کړي او د هېواد د اقتصادي ودې لپاره به د پانګونې نوې دروازې پرانېستل شي.

ملا عبدالغني برادر له افغان سوداګرو او پانګه‌والو وغوښتل چې د صنعت په برخه کې، په ځانګړي ډول د برېښنا تولید په سکتور کې پانګونه وکړي. هغه ډاډ ورکړ چې طالبان به د پانګه‌والو لپاره ټولې اړینې اسانتیاوې برابرې کړي.

د معلوماتو له مخې، د پنجشیر ولایت «پارنده» برېښنا فابریکه څلور میګاواټه برېښنا تولیدوي چې د دغه ولایت د اوسېدونکو د برېښنا ډېری اړتیاوې به پوره کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت نن د پنجشنبې په ورځ، د لړم ۲۲مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دواړو لوریو د دوه اړخی‍زو اړیکو او سیمه يیزو پرمختګونو په اړه خبرې کړې دي.

خبرپاڼه زیاتوي:«د ایران او قطر د بهرنیو چارو وزیرانو د پاکستان او افغانستان ترمنځ کړکیچ په اړه د اندېښنې په څرکندولو سره په سیمه کې د سولې او ثبات د ساتلو لپاره د سیمې د هېوادونو د هڅو د دوام پر اړتیا ټینګار وکړ.»

ایران او قطر پر داسې مهال د طالبانو او پاکستان ترمنځ د کړکیچ په اړه اندېښنه ښودلې، چې تازه د طالبانو له خوا له پاکستان سره د سوداګرۍ د بندیدو په اړه هم ځینې ګامونه پورته شوي دي.

په اعلامیه کې له هغو سوداګرو چې له پاکستان نه درمل واردوي، غوښتنه شوې چې تر یادې نېټې خپل حسابونه تصفیه کړي او د بدیلو وارداتي لارو کارونې ته تیاری ونیسي.

د طالبانو د چارواکو په وینا، دا پرېکړه د ټیټ کیفیت درملو د وارداتو د مخنیوي په موخه شوې ده.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر د چارشنبې په ورځ افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته وویل، چې په دریو میاشتو کې له پاکستان سره خپل حسابونه تصفیه کړي. هغه زیاته کړه، چې د پاکستان د وارداتو د ټیټ کیفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.

د طالبانو او پاکستان اړیکې په دې وروستیو کې ترینګلې شوې او ددې پرېکړې یو لامل هم سیاسي ګڼل کیږي، ځکه اسلام اباد له افغانستان سره د سوداګرۍ پرمخ خپلې ټولې لارې تړلې دي.

ملا عبدالغني برادر د یوې ناستې پرمهال افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته څرګنده کړه، چې پاکستان په تېرو وختونو کې او په ځانګړي ډول د مېوو په موسم کې د سوداګرۍ پرمخ لارې تړلې دي. د هغه په وینا، دا ځل که پاکستان له افغانستان سره د لارو پرانیستل غواړي نو باید تضمینونه ورکړي چې بیا دغه لارې نه تړي.

ملابرادر ټینګار وکړ، چې د افغانستان صادرات او واردات باید له بدیلو لارو ترسره شي.

خو د اقتصادي چارو شنونکي په دې نظر دي، چې په وچه ایسار افغانستان د نړیوالو قوانینو له لارې د پاکستان له لارو سوداګري کولای شي او دا کوم امتیاز نه دی، چې اسلام اباد یې کابل ته ور کوي.

د افغانستان د مالیې پخواني وزیر انوارالحق احدي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې له دریو میاشتو وروسته په افغانستان کې د توکو بیو لوړېدای شي. د هغه په وینا، سره له دې چې دا به ګرانه پرېوځي، خو افغانستان ددې ستونزې د دایمي حل لپاره د ایران لار او د لاجوردو لار کارولای شي.

په تېر جمهوري حکومت کې د افغانستان د مالیې وزیر حضرت عمر زاخېلوال په دې باور دی، چې په وچه کې د بند هېواد ټرانزیټ د ګاونډي هېواد «امتیاز یا ډالۍ» نه، بلکې د نړیوالو قوانینو او دوه اړخیزو سوداګریزو تړونونو له مخې مشروع حق دی.

د زاخېلوال په وینا، د سیاسي اختلافاتو یا ترینګلتیا له امله هېڅ هېواد نه‌شي کولای د بل هېواد د ترانزیت حق سلب کړي.

خو پاکستان له تېرې یوې میاشتې راهیسې له افغانستان سره خپلې ټولې لارې د سوداګرۍ او عام تګ راتګ پرمخ تړلې دي.

زاخېلوال ټینګار کړی چې د افغانستان د حکومت اساسي دنده دا ده چې د خپلو سوداګرو او صادراتو د تېرېدو د حق ملاتړ وکړي او له خپلو نړیوالو حقونو بایدپه یوطرفه او داوطلب ډول تېر نه شي.

په خیبر پښتونخوا کې سوداګرو او اقتصادي کارپوهانو هم د طالبانو پر دې پرېکړې اندېښنه ښودلې، ځکه د اقتصادي او سوداګریزو راکړو ورکړو بندول، د کرښې په دواړو غاړو کې سوداګر، صنعتکاران او عام خلک زیانمنولای شي.

افغانستان له کلونو راهیسې پر پاکستان نیوکې لري، چې ټرانزیټ او سوداګري پر افغانستان د فشار د وسیلې په توګه کاروي.