اصف دراني: په کابل کې د دیني عالمانو پرونۍ پرېکړې د سیمې لپاره مهم بدلون دی

که څه هم طالبانو په دغه پرېکړه لیک کې د ټي ټي پي نوم نه دی یاد کړی، خو د طالبانو او پاکستان د وروستیو کړکېچونو په رڼا کې داسې ښکاري چې یاده فتوا د ټي ټي پي په اړه ده.

په دغه پرېکړه لیک کې راغلي: "د اسلامي امارت د دغې ژمنې عملي کول پر هر مسلمان واجب دي او که څوک دا عهد نه مراعات کوي نو هغه نافرمانه او سرغړوونکی بلل کيږي او اسلامي امارت حق لري چې پر وړاندې يې لازم اجراآت ترسره کړي."

د افغانستان له بېلابېلو ولایتونو راټولو شویو د طالبانو دیني عالمانو، مفتیانو او مشایخو د یوې غونډې په پای کې د دې ډلې د اوسنۍ ادارې او له افغانستان نه بهر د نظامي فعالیتونو په اړه خپل رسمي پرېکړه‌لیک خپور کړی دی.

په پرېکړه‌لیک کې د طالبانو امارت د «شرعي نظام» په توګه یاد شوی او اطاعت، ملاتړ او دفاع یې د افغانانو «وجیبه» ګڼلې ده.

په پرېکړه‌لیک کې راغلي چې مسلمانان د شرعي نظام په ساتنه مکلف دي او دیني عالمان باید د اوسني نظام په ملاتړ مشورې وړاندې کړي.

د غونډې ګډونوالو ویلي چې امارت د «شریعت د امنیت، اتحاد او د ديني ارزښتونو د ساتنې» سبب شوی او اطاعت یې «واجب» دی.

په متن کې ټینګار شوی چې د بهرني تجاوز په صورت کې د نظام او خاورې دفاع «فرض عین» ګڼل کېږي او دا عمل «مقدس جهاد» بلل شوی دی.

د پرېکړه لیک یوه ماده له افغانستان نه په نورو هېوادونو کې د جګړه ییزو فعالیتونو څرنګتیا ته بېله شوې، چې ظاهرا د ټي ټي پي فعالیتونه او په پاکستان کې د افغان طالبانو جګړه ییز فعالیتونه ترې هدف دي.

پرېکړه‌لیک وايي چې د طالبانو د ژمنې له مخې باید د افغانستان خاوره د نورو هېوادونو پر ضد ونه کارول شي او هغه کسان چې بهر ته د نظامي فعالیت لپاره ځي د «شرعي امیر» له امر سرغړونه کوي.

په پرېکړه لیک کې ویل شوي، چې « د مسلمانانو عزت او وقار په وحدت او اتفاق کې نغښتی دی، پر ټولو مسلمانانو او اسلامي هېوادونو لازمه ده چې له یو بل سره د اخوت په چوکاټ کې نيک او رغنده اړيکې ولري او يو بل ته نفع ورسوي».

که څه هم طالبانو په دغه پرېکړه لیک کې د پاکستان نوم نه دی اخیستی خو د طالبانو او پاکستان تر منځ وروستیو کړکېچونو ته په کتلو یاد پیغامونه پاکستان ته متوجې دي.

دا لومړی ځل دی چې طالبان دا ډول یوه پرېکړه لیک، یا غیر رسمي فتوا خپروي.

د پرېکړه‌لیک بل ټکي کې د اسلامي هېوادونو ترمنځ د وحدت او همغږۍ غوښتنه شوې، او عالمانو ته سپارښتنه شوې چې له منابرو د دغو موضوعاتو په اړه خلکو ته پوهاوی ورکړي.

د طالبانو د خوست ولایت رسنیز دفتر نن شنبه، د لیندۍ ۱۵مه پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې عبدالله مختار دا څرګندونې د مرکز اړوند جامعه امدادالعلوم لټک مدرسې د طالبانو د فراغت په مراسمو کې وکړې.

دغه راز د طالبانو د خوست والي په خپلو څرګندونو کې وویل، چې د پاکستان ولسونو د کډوالۍ پر مهال د افغان کډوالو رښتینی خدمت ترسره کړی او له همدې امله افغانان د هغوی د نيک چلند څخه منندوی دي.

دا څرګندونې په داسې حال کیږي، چې په کندهار کې د‌ طالبانو د اطلاعاتو او کلتور رییس علي محمد حقمل وایي چې پر سپین بولدک کې د تېرې شپې جګړې له امله د‌ پاکستاني ځواکونو په مرمیو ۳تنه افغانان وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي.

هغه ویلي، وژل شوي کسان ټول ملکي وګړي او ځايي اوسېدونکي دي.

اصف دراني په اېکس پوسټ کې لیکلي: «د تجارت بندول یا د بې ګناه خلکو د وژلو اجازه ورکول د دولت چلند یا پوځي ځواک ننداره نه ده، دا هېڅ اسلامي، انساني یا اخلاقي بنسټ نه لري، که د کومې نظریې یا حکومتدارۍ تر چتر لاندې وي».

هغه پوښتنه هم مطرح کړې چې «هماغه غږونه اوس چیرته دي؟»

د سپین بولدک ولسوالۍ یو شمېر اوسېدونکي بیا وایي، لا هم په سیمه کې خال خال د ډزو غږونه اورېدل کېږي او د پاکستان له‌خوا د توغندیزو بریدونو اندېښنې شته، چې له امله یې ځایي اوسېدونکي له وېرې خپلو کورونو ته نه‌شي ستنېدلای.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي، چې پاکستان لومړۍ د دوی پر پوستو برید وکړ او دوی یې غبرګون ته اړ شول.

ذبیح‌الله مجاهد نن ماخوستن (جمعه د لیندۍ ۱۴مه) په خپله اېکس پاڼه وویل، «متاسفانه چې نن ماښام پاکستاني اړخ یوځل بیا د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د افغانستان په طرف بریدونه پیل کړل، چې د اسلامي امارت ځواکونه هم غبرګون ته اړ شول.»

تر اوسه هیڅ لوري د جګړې د پېلېدو د لامل او همداراز د تلفاتو په اړه معلومات نه‌دي شریک کړي.

په سپین بولدک کې د جګړې پر مهال؛طالبانو نن ماخوستن د سپین بولدک او چمن تر منځ د «باب دوستي» په نوم دروازې یوې برخې ته چاودنه ورکړه، خو لا تر اوسه د دغې دروازې د بشپړ تخریب په تړاو معلومات نه‌دي ورکړل شوي.

د جګړې پر مهال د طالبانو په خپل منځي واټس اپ ګروپونو کې د دوی هغه غږونه خپاره شول، چې ویل یې: «دا ځل باید د چمن- سپين بولدک تر منځ دروازه له‌منځه یووړل شي.»

سرچینو ویلي، چې طالبانو دغې دروازې ته نږدې ژېړو بوشکو ته چاودنه ورکړې، خو تر اوسه د دروازې د تخریب او له‌منځه تللو په اړه جزییات نشته.

دا په داسې حال کې ده، چې د لیندۍ په ۱۲مه د طالبانو او پاکستان مرکچي پلاوو د سعودي عربستان په خبرو اترو کې د اوربند پر دوام هوکړه کړې وه. دواړو خواوو د تېرو خبرو اترو د پرېکړو پر دوام موافقه ښودلې وه، چې اوربند به جاري ساتي، خو د طالب چارواکو په اند دا ځل بیا هم پاکستان اوربند مات کړ.