محمد حنیف اتمر: د جنرال اکرام‌الدین سریع د ترور په تړاو دې ایران شفافې څېړنې وکړي

اورچک دا څرګندونې له روسیه ۲۴ ټلویزیوني چینل سره په مرکه کې وکړې.

هغه زیاته کړه: «موږ غواړو چې دا لارې جوړې شي، موږ د سندونو په چمتو کولو کې برخه اخلو، زموږ متخصصان هم په دې کار کوي او په خبرو اترو کې برخه اخلو».

اورچک څرګنده کړه، «هر څومره چې امکانات ډېر وي او روسیه له سویلي هېوادونو سره ونښلوي او هر څومره چې زموږ ترانسپورت او لوژیستیکي ظرفیتونه متنوع شي، همدومره ښه دي».

د روسیې مرستیال لومړي وزیر دغه راز وویل، چې مسکو اوس شاوخوا ۸۷ سلنه خپله سوداګري له غیر لویدیزو هېوادونو سره کوي.

هغه وویل چې په تېرو څو کلونو کې د روسیې په بهرني اقتصادي فعالیت کې جوړښتي بدلونونه رامنځته شوي، په داسې حال کې، چې پنځه او شپږ کاله وړاندې له غیر لویدیزو هېوادونو سره د سوداګرۍ کچه شاوخوا ۴۰ سلنه وه.

د نوموړي په وینا، سوداګري، مالي سکتور، لوژیستیک او ترانسپورت سیستم له دې نوې واقعیت سره سم بیا تنظیم شوي دي او روسیه اوس په «په بشپړ ډول په نویو شرایطو کې» فعالیت کوي.

د روسیې مرستیال لومړي وزیر همدارنګه وویل چې د روسیې بهرنۍ اقتصادي اړیکې په روان کال کې خورا فعالې شوې دي.

په راپور کې راغلي، پر نوموړي د فدرالي تورونو زیاتېدل او د محکمې د صلاحیت بدلون ښايي دې ته لاره هواره کړي، چې پر نوموړي د اعدام سزا د تطبیق امکان وڅېړل شي. امریکایي رسنۍ وایي، دا بدلون حقوقي بهیر ته نوی پړاو ورکوي او د قضیې ارزونه به لا جدي کړي.

د امریکا د عدلیې وزارت څارنوالې جینین پیرو ویلي: «ایالتي محکمې ته د دې قضیې لېږد موږ ته دا زمینه برابروي چې د اعدام د سزا د مناسب‌والي په اړه ژوره، سنجول شوې او دقیقه ارزونه ترسره کړو.»

رحمان‌الله لکڼوال د روان کال د لیندي په شپږمه نېټه د واشنګټن ډي‌سي په څنډه کې، سپینې ماڼۍ ته نږدې، د امریکا د ملي ګارد پر دوو سرتېرو د ډزو په تور نیول شوی دی.

د راپورونو له مخې، په دې پېښه کې دواړه سرتېري ټپیان شوي او لکڼوال هم ټپي شوی و، چې وروسته یوې ټپي شوې سرتېرې د ژورو ټپونو له امله په روغتون کې سا ورکړه.

د یادې پېښې له رامنځته کېدو وروسته، د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ دا برید «ترهګریز عمل» وباله او په کلکه یې وغنده. نوموړي له دې پېښې وروسته د افغان وګړو لپاره د امریکا د پناه غوښتنې پروګرامونه ودرول او د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې یې امریکایي کونسلګریو ته لارښوونه وکړه، چې افغان وګړو ته د ویزو ورکول وځنډوي.

د ټرمپ دا پرېکړه د پناه غوښتونکو د حقونو د مدافع بنسټونو او د امریکا د افغان کډوالو د فعالانو له پراخو غبرګونونو سره مخ شوې ده. یاد بنسټونه دا اقدام «ډله‌ییزه سزا» بولي او له امریکایي حکومت غواړي، چې دا پرېکړې ژر تر ژره لغوه کړي.

طالبانو نن د پنجشبې په ورځ، د مرغومي څلورمه، په هرات ولایت کې د ۳،۹۸ میلیارده افغانیو په ارزښت د برېښنا د څلورو پروژو چارې پیل او پنځه نورې یې ګټنې اخیستنې ته وسپارلې.

په یادو پروژو کې له ترکمنستان څخه د ۱۳۰ کیلومتره په اوږدوالي د ۲۲۰ کیلوولټ لین غځول او په کرُخ، پښتون زرغون اوبې او چشت شریف ولسوالی کې د څلورو سب سټېشنونو جوړول شامل دي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت ویلي، چې د یادو پروژو له لارې ۴۰ زره کورنیو ته پرېښنا رسول کېږي او همدارنګه په نویو پیل شویو پروژو کې د پُل هاشمي سبسټېشن جوړول، د ۲۴ حوت شهیدانو سبسټېشن پراختیا، د نورالجهاد سبسټېشن د بې لین ایجاد او د پُل هاشمي، نورالجهاد او د ۲۴ حوت شهیدانو سبسټېشنونو ترمنځ د برېښنا انتقالي لین غځول شامل دي.

د برېښنا شرکت رییس عبدالباري عمري ویلي:«د هرات کرخ، پښتون زرغون، اوبې او چشت شريف ولسواليو لپاره د برېښنا څلورو سبسټېشنونو چارې سل سلنه بشپړې شوې دي. دلته زرګونو کورونو ته د لومړي ځل لپاره برېښنا برابرېږي. موږ د هرات ولسونو ته ډاډ ورکوو، چې د دې پروژو په بشپړېدو سره به ستاسو د برېښنا پارچاوۍ له منځه ځي.»

پر همدغه مهال د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر د برېښنا یادې پروژې د افغانستان د صنعتي او اقتصادي ودې لپاره مهمې بللې دي او وايي، چې په دې سره به د هرات ولایت د صعنتي پارکونو لپاره د ۲۴ ساعته برېښنا برابرېدو ترڅنګ سوداګریز مرکزونه، کلیوالي سیمې او استوګنیز مرکزونه هم له برېښنا څخه برخمن او د باثباته برېښنا خاوندان شي.

عبدالغني برادر زیاته کړې چې « برېښنا د ننني عصر د هر اړخیر پرمختګ لویه اړتیا ده، دې اړتیا ته اسلامي امارت له ستراتیژیک لوري کتلي او ځکه خو په کم خت کې د ډېرو پروژو د پرانیستې شاهدان شوو.»

نوموړي ویلي، چې د سړکونو جوړوونکو پانګوالو لپاره پنځه کلن مالیاتي معافیت او دوامداره برېښنا ورکول کېږي.

یاد وزارت د ام سي سي کمپنۍ او د کانونو او پټرولیم وزارت ترمنځ درې اړخیز ګډ کاري هوکړه لیک د دې پروژې د عملي کیدو لپاره اړین بللی دی.

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت د هنر او فرهنګ معیین ټینګار کړی، چې د تاریخي او فرهنګي اثارو ساتنه باید د تخنیکي اصولو له مخې ترسره شي.

بل خوا، د چینايي ام سي سي کمپنۍ مسوولینو ویلي چې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت له تخنیکي ټیم سره به په بشپړه همغږي او نږدې همکارۍ خپلې چارې پر مخ وړي.

جنرال اکرام الدین سریع او د هغه ملګری امین الماس د چارشنبې په ماښام، د مرغومي پر درېیمه ، په تهران کې د ولي‌عصر ښارګوټي په مرکز کې په یوه وسله‌وال برید کې ووژل شول.

جنرال سریع د طالبانو تر واکمنېدو وروسته ایران ته پناه وړې وه.

هغه د پخواني حکومت له امنیتي ځواکونو سره په ایران کې نږدې اړیکې درلودې او د طالبانو مخالف و.

دا په تهران کې دویمه پېښه ده چې پخواني افغان جنرالان او سرتېري پکې په نښه کیږي.

له دې وړاندې معروف غلامي، چې له اسماعیل خان سره یې نږدې اړیکې درلودې، په مشهد کې په خپل دفتر کې ووژل شو. تر دې دمه د ایران پولیسو په دې اړه رسمي تحقیقات یا د پلټنو پایلې نه دي خپرې کړي.

د افغانستان د ازادۍ جبهې دا برید «غیرانساني، جنایتکارانه او ترهګریز» ګڼلی او طالبان یې د دې پېښې مسوول ګڼلي دي.

جبهې له ایران غوښتنه کړې چې له نړیوالو قوانینو سره سم د پخوانیو افغان نظاميانو د خونديتوب لپاره بېړني اقدامات وکړي، عاملان یې پیدا او محاکمه کړي.

محمد محقق جنرال سریع نېک نومه جنرال یاد کړی او د هغه وژنه یې ناځوانمردانه عمل بللی.

د جمعیت اسلامي لوړ پوړی غړي نورالرحمن اخلاقي او د افغان اردو پخواني جنرال سمیع سادات د هغه د وژنې تور پر طالبانو پورې کړی او پر ایران یې غږ کړی، چې د پخوانیو نظامیانو امنیت خوندي کړي.

د احمد مسعود په مشرۍ ملي مقاوت جبهې هم له ایران وغوښتل چې د جنرال اکرام‌الدین سریع ترور په بشپړه شفافه، جدي او خپلواکه توګه وڅېړي.

خو منتقدان وايي، چې تر اوسه د افغانستان دوو پخوانیو ولسمشرانو حامد کرزي او محمد اشرف غني، چې وژل شویو قوماندانانو یې په مشرۍ او د ملي بیرغ تر سیوري لاندې د جګړې او امنیت لیکې رهبري کولې، غبرګون نه دی ښودلی.

دواړه ولسمشران وخت ناوخته د افغانستان اړوند مسایلو، مړینو او پېښو په اړه اعلامیې ور کوي، خو تر دې دمه د دواړو پخوانیو ولسمشرانو پر ټولنیزو شبکو په دې اړه څه غبرګون نه دی خپور شوی.