د پاکستان سفیر: په افغانستان کې پاتې شوې امریکایي وسلې د پاکستان پر ضد کارول کېږي

د بخښنې نړیوال سازمان نن جمعه، د مرغومي پر ۱۹مه پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې د یاد سازمان له شهاز شریف څخه غوښتنه کړې ده، چې د افغان کډوالو شړل ودروي او ډاډ ترلاسه کړي چې هغه کسان چې د نړیوال خوندیتوب اړتیاوې لري د نړیوال بشري حقونو له قانون سره سم خوندي شي.

دا سازمان زیاتوي چې پاکستاني چارواکي باید ډاډ ورکړي، چې په دغه هېواد کې د افغان کډوالو حقونه خوندي دي، په ځانګړې توګه خپل سري نیول او د کډوالو له کمپونو او د هغوی د استوګنې ځایونو څخه د شړلو څخه ډډه وشي.

په پاکستان کې مېشت افغان کډوالو او په ځانګړي توکه د طالبانو له لوري امنیتي ګواښونو لاندې افغانانو نیول او افغانستان ته د بېرته ستنولو پروسه لا هم چټکه روانه ده.

پاکستان د افغان کډوالو زیاتره بنډغالي وتړل او اوسیدونکي افغانان یې بېرته هېواد ته ولېږل.

څو ورځې وړاندې د بې پولې ډاکټرانو سازمان ویلي و، د ژمي له سړې هوا سره هم‌مهاله له پاکستان څخه د افغان کډوالو جبري ایستلو په افغانستان کې بشري بحران لا پسې ژور کړی او د ښځو او ماشومانو ژوند یې له جدي ګواښونو سره مخ کړی دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ تازه ویلي و، چې د ۲۰۲۵کال له جنورۍ تر نومبر پورې شاوخوا ۱.۸میلیونه افغانان له ایران او نږدې ۹۰۰زره نور له پاکستان څخه افغانستان ته ستانه شوي دي.

سرچینه زیاتوي چې دا لارښوونه وروسته له هغې شوې چې په کابل کې د ایران سفارت درېیو استازو د بهرنیو چارو وزارت له چارواکو سره لیدنه کړې وه.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سرچینه وايي چې په ایران کې د افغان کډوالو ۴۳ بېلابېلې ټولنې فعالې دي او په ایران کې د طالبانو د سفارت استازي په روانو لاریونونو کې د نه ګډون په تړاو ورسره په اړیکه کې دي.

بل خوا په ایران کې د افغان کډوالو سراسري شورا (شورای سراسری مهاجران افغان) یو غړي افغانستان انټرنشنل - پښتو ته منلې ده، چې د تېرې چهارشنبې په ورځ په تهران کې د طالبانو د سفارت ډېپلوماټانو د دغې شورا د رهبرۍ شورا له غړو سره لیدلي دي.

د یادې شورا غړي د غونډې د جزییاتو په اړه بې خبري وښوده، خو زیاته یې کړه چې په ایران کې افغان کډوال په لاریونونو کې ښکېل نه دي.

هغه زیاته کړه: "دا که سفارت موږ ته ووايي او که نه، افغانان په خپله نه غواړي په دغو لاریونونو کې ګډون وکړي، ځکه موږ دلته له ډېرو مشکلاتو سره مخ یو".

بل خوا په تهران کې د طالبانو د سفارت یوې سرچینې هم افغانستان انټرنشنل - پښتو ته منلې چې څلور ورځې وړاندې ورته له کابله یو مکتوب لېږل شوی چې پکې ترې غوښتل شوي چې د افغان کډوالو له ټولنو سره د احتمالي ګواښ اندېښنې شریکې کړي.

سرچینه وايي چې سفارت له افغان کډوالو سره منظمې اړیکې لري او دوی له کډوالو غوښتي چې که په لاریونونو کې ګډون وکړي یا د لاریونوالو ملاتړ وکړ او د ایران حکومت یې ونیسي نو دوی یې مرسته نه شي کولی.

دا په داسې حال کې ده، چې په ایران کې د حکومت ضد لاریونونه نن په ۱۳مه ورځ هم روان دي او تازه افغانستان انټرنشنل - پښتو ته په کابل کې د دوو خصوصي رسنیو او ملي تلویزون سرچینو تایید کړې، چې د طالبانو اطلاعاتو او فرهنګ وزارت ورته امر کړی، چې د ایران د لاریونوالو په ملاتړ او د ایران د حکومت په اړه به د منفي خبرونه نه خپروي.

دغه راپور چې د «د ترکیې مخدر مواد ۲۰۲۵» تر سرلیک لاندې خپور شوی، څرګندوي چې د بالکان لاره او همداراز د ترکیې سوېلي او شمالي مسیرونه لا هم د افغانستان څخه منشا لرونکو افیوني موادو د قاچاق تر ټولو ډېر کارېدونکي لارې دي.

راپور ټینګار کوي، چې د بالکان لاره، چې ترکیه هم پکې شامله ده، د مخدره موادو د قاچاق تر ټولو فعاله لاره بلل کېږي؛ دا مسیر له افغانستان پیلېږي، د ایران او ترکیې له لارې تېرېږي او د اروپا بازارونو ته رسېږي.

د ترکیې د کورنیو چارو وزارت په راپور کې راغلي، چې دغه هېواد د خپل ستراتیژیک موقعیت له امله، د افغانستان څخه منشا اخیستونکي هروین د کشف او ضبط په برخه کې، چې اروپا ته د لېږد لپاره قاچاق کېږي، د مهمو هېوادونو په سر کې ځای لري.

که څه هم په راپور کې دا نه دي څرګند شوي چې په ترکیه کې په دقیق ډول څومره له افغانستان څخه منشا اخیستونکي مخدر مواد نیول شوي، خو شمېرې ښيي چې له ۲۰۲۲څخه تر ۲۰۲۴کلونو پورې په دې هېواد کې په ټوله کې له ۱۵ټنه زیات هروئین کشف او ضبط شوي دي.

راپور همداراز یادونه کوي، چې پر افغانستان د طالبانو بېرته واکمنېدو او د کوکنارو د کر بندیز د افیوني موادو د کر او تولید کچه راکمه کړې، خو سره له دې افغانستان لا هم د نړۍ په کچه د مخدره موادو تر ټولو لوی تمویلونکی پاتې شوی دی.

د راپور له مخې، په افغانستان کې د کوکنارو تر کر لاندې ځمکه چې په ۲۰۲۳کال کې شاوخوا ۱۰زره او ۸۰۰هکتاره وه، په ۲۰۲۴میلادي کال کې ۱۹سلنه زیاته شوې ده.

راپور ټینګار کوي، که طالبان د کوکنارو د کر او تولید پر بندیز خپل سخت‌ تطبیق ته دوام ورکړي، دا به هم د افغانستان دننه او هم د افیوني موادو په غیرقانوني نړیوالو بازارونو کې د پام وړ اغېزې ولري.

په راپور کې افغانستان، مراکش، پاکستان او لبنان د نړۍ په کچه د پودر شویو چرسوله سترو تولیدوونکو او تمویلونکو هېوادونو څخه یاد شوي دي. همداراز ویل شوي، چې افغانستان د متامفتامین د تولید او قاچاق له مهمو سرچینو څخه دی.

د مقاومت جبهې نن جمعه، د مرغومي پر ۱۹ پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې دا عملیات د چهارشنبې ماښام په ۶:۵۰ بجو د کندز ښار د طالبانو د لومړۍ امنیتي حوزې په سیمه کې د حاجي ناظم د استوګنې ځای مخې ته د چوک سره نږدې ترسره شول، چې په کې د طالبانو دوه پوځي موټرونه هم ویجاړ شوي.

د ملي مقاومت جبهې په اعلامیه کې راغلي، چې دا ډله د هیواد په بیلابیلو برخو کې هدفمند بریدونه ترسره کوي ترڅو خلک او هیواد د طالبانو له ناروا واکمنۍ څخه ازاد کړي.

ددې برید په اړه طالبانو کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د راپورونو او د ملګرو ملتونو د څارنو له مخې، مقاومت جبهه لا هم فعال حضور لري او پر طالبانو دوامداره بریدونه کوي.

دغه سیاسي خوخښت د جمعې په ورځ، په یوه اعلامیه کې د چاه‌اب ولسوالۍ د اوسېدونکو او د طالبانو له قراردادي شرکتونو ترمنځ د نښتو په اړه غبرګون ښودلی دی. په اعلامیه کې ویل شوي، چې د قانوني نظام د نشتون په شرایطو کې د کانونو خپل‌سري او غیرمسوولانه استخراج، بحران او بې‌ثباتي لا ژوره کړې ده.

یاد سیاسي خوځښت وایي، د دې وضعیت دوام له یوې خوا د افغانستان د طبیعي سرچینو او عامه شتمنیو د چور او تالان لامل شوی او له بلې خوا یې د وسلوالو ډلو ترمنځ سیالي زیاته کړې ده.

په اعلامیه کې راغلي، د کانونو او طبیعي سرچینو «نامنظم او غاصبانه» استخراج د سیمې په کچه تاوتریخوالی زیات کړی، باج‌اخیستنې او مرموزو وژنو، د جګړې اقتصاد پیاوړی کړی او همداراز یې چاپېریال او کرنیز فعالیتونه له جدي زیان سره مخ کړي دي.

دوی ټینګار کوي، چې د افغانستان طبیعي سرچینې د اوسنیو او راتلونکو نسلونو ګډ ملکیت دی او د طالبانو تر ملاتړ لاندې د مافیایي کړیو له لوري د دغو سرچینو «لوټل» یو تاریخي جرم او خیانت بلل کېږي.

په همدې حال کې، د تخار ولایت د چاه‌اب ولسوالۍ اوسېدونکو په وروستیو ورځو کې د طالبانو پورې تړلو شرکتونو له خوا د سرو زرو د کان د استخراج پر ضد پراخ اعتراضونه کړي دي. طالبانو دغه اعتراضونه په زور وځپل، چې د معترضانو او طالبانو ترمنځ د نښتو پر مهال یو شمېر ملکي وګړي وژل شوي او ټپیان شوي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند پرون ویلي، چې په یادو نښتو کې څلور کسان وژل شوي او پنځه نور ټپیان دي.