د بحران نړیواله ډله: د طالبانو له بیا واکمنېدو تر ټولو ډېر زیان پاکستان لیدلی

په اعلامیه کې ویل شوي چې د طالبانو وسلوال کولی شي د خپلو پېژندپاڼو او د تصفیې کمیسیون د تایید فورمې سره د دفاع وزارت د استخدام مرکزونو ته لاړ شي.

له دې وړاندې د طالبانو کورنیو چارو وزارت کې سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، چې د یاد وزارت وزیر سراج الدین حقاني د ملاهبت الله د حکم د تطبیق په پایله کې فعال احتیاط ته د سوق شويو منسوبانو د بیا استخدام امر ورکړی. حقاني په مکتوب کې ویلي چې یاد کسان د اړتیا پرمهال ګومارل کېدای شي.

د یادونې وړ ده، چې د روان کال د وري پر ۲۴مه افغانستان انټرنشنل - پښتو په لومړی ځل راپور ورکړ، چې د طالبانو مشر مولوي هبت الله ددې ډلې د کورنیو چارو وزارت، دفاع وزارت او د استخباراتو لوی ریاست شل سلنه کارکوونکي تنقیص کړي او فعال احتیاط ته یې سوق کړي دي.

دغه راپور د طالبانو د کورنیو چارو وزارت، دفاع وزارت او استخباراتو ریاست سندونو ته د لاسرسي پر بنسټ جوړ شوی و. وروسته په غويي میاشت کې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د دولتي کارکوونکو د تنقیص خبر تایید کړ.

د طالبانو مشر ملا هبت الله دا پرېکړه په داسې حال کې کړې وه، چې له افغانستان سره د امریکا د مرستو د درول کېدو راپورونه ورکړل شوي وو او ددې ډلې تر واک لاندې دولتي کارکوونکو د معاشونو د ځنډ او خنډ په اړه شکایتونه درلودل.

د کارموندنې خصوصي خدمتونو د انسجام څانګې د راپور له مخې په دې ربعه کې د کارموندنې یوولسو خصوصي شرکتونو ته ۲۳ زره ۲۵ تنه افغانانو د کارموندنې په موخه مراجعه کړې ده، چې د شرکتونو له چاڼ، تصدیق او غوراوي وروسته ۹۷۵ تنه ادارو، شرکتونو او فابریکو ته د کار په موخه ورپېژندل شوي دي، چې په پایله کې یې ۴۷۸ تنه جذب او کار یې ترلاسه کړي دي.

د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت په تېرې مرغومې میاشتې کې هم ویلي و، چې د ملا هبت‌الله په ځانګړې لارښوونه بهرنیو هېوادونو ته د افغان کارګرو د لېږد بهیر پر ګړندي کېدو طالب وزیرانو خبرې کړې دي.

طالبانو په وار، وار دغه ډول څرګندونې کړې خو نه یې په کور دننه د بې روزګارۍ د روان ناورین مخه ونیوله او نه یې هم تر اوسه په عملي توګه مسلکي کارګر بهر ته ولېږل.

نیوکې دا دي، چې د طالبانو په واکمنېدو سره د هېواد دننه سلګونه زره کسانو دندې له لاسه ورکړې دي او د لوږې ګواښ هم خورا لوړ شوی دی.

د طالبانو په واکمنۍ کې سلګونه زره کسان اړ شوي، چې د ژوند خوندیتوب او روزګار لپاره د پاکستان او ایران تر څنګ په سختو ناقانونه لارو اروپايي هېوادونو ته سفرونه وکړي.

متحده عربي امارات، سعودي عربستان، پاکستان او ایران هغه هېوادونه دي چې ډېر شمېر افغان کارګر په کې په کارونو بوخت دي او له ګڼو ستونزو سره مخ کېږي.

افغان کارګر په دغو هېوادونو کې د مېشتیدنې قانوني اسنادو، د کاروباري پراختیا د اسانتیاوو او پر وخت د کاري ویزو نه نوي کېدو له ستونزو سره مخ کېږي.

په یادو دوو هېوادونو کې د افغان کارګرو سره خورا بد چلند هم کېږی او ډېری وخت د کارونو تر ترسره کېدو وروسته ورته حق الزحمې هم نه ورکول کېږي.

له دې سربېره افغان کارګر په متحده عربي اماراتو، سعودي او نورو خلیجي هېوادونو کې هم د قانوني اسنادو تر څنګ د کار له سختو قوانینو څخه زورېږي.

د طالبانو د مالیې وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه انلاین سیستم د تقاعد شویو د معاشونو د وېش بهیر د چټکتیا او د شفافیت د تضمین لپاره جوړه شوې دی. د وزارت په وینا، له دې وروسته به د تقاعد د حقوقو د تعقیب لپاره حضوري نوبت اخیستل ممکن نه وي.

خو د دې پرېکړې پر وړاندې د یو شمېر تقاعد شویو غبرګونونه منفي دي. ځینو تقاعد شویو افغانستان اینترنشنل ته ویلي، چې د اپلېکېشن جوړول نه یوازې دا چې اسانتیا یې نه ده رامنځته کړې، بلکې د هغوی ستونزې یې لا ډېرې کړې دي.

یوه تقاعد شوي ښوونکي ویلي، د دې سیستم د کارولو لپاره ځیرک ټیلیفون او انټرنېټ ته اړتیا ده، په داسې حال کې چې ډېری تقاعد شوي کسان له دغو امکاناتو بې‌برخې دي. هغه زیاته کړې، چې تقاعد شوي کسان اکثره مشران دي او د ځیرکو ټیلیفونونو او انلاین سیسټمونو په کارولو کې له ستونزو سره مخ دي.

بل تقاعد شوي کس ویلي، چې یاد اپلېکېشن په اسانۍ سره نه پرانیستل کېږي او د ډېرو کاروونکو د هم‌مهاله سیستم ته د داخلېدو او د انټرنېټ د ټيټې چټکتیا له امله د نوبت اخیستل اسانه کار نه دی.

د تقاعد شویو په وینا، که د طالبانو حکومت غواړي د معاشونو د وېش بهیر اسانه کړي، نو باید د حضوري خدمتونو بدیلې لارې هم په پام کې ونیسي، تر څو هغه کسان چې انلاین اسانتیاوو ته لاسرسی نه لري، له لا ډېرو ستونزو سره مخ نه شي.

د کور او ښار جوړولو وزارت نن شنبه، د مرغومي په ۲۰ نېټه پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې دغه ځمکې په د راستنو شویو کډوالو په واک کې ورکړي تر څو پرې د اوسېدو لپاره کورنه اباد کړي.

د طالبانو د یاد وزارت وزیر نجیب‌الله حیات حقاني په کونړ ولایت کې د یادو مراسمو پر مهال وویل، دا نمرې هغه کډوالو کورنیو ته ورکول کېږي چې له کلونو کډوالۍ وروسته بېرته خپل هېواد ته راستنې شوي او د سرپناه نشتون له ستونزې سره مخامخ دي.

حیات حقاني وویل، چې د کډوالو باعزته مېشت کېدل د طالبانو د ادارې له مهمو لومړیتوبونو څخه دي او دوی به په دغه برخه کې هڅو ته دوام ورکوي.

د طالبانو د کور او ښار جوړونې وزارت د طرحې له مخې هرې کورنۍ ته د پنځو بسوو په اندازه د استوګنې نمره ځانګړې شوې چې په لومړي پړاو کې ۲۸ کډوالو کورنیو ته د سیمې د مشرانو په حضور کې ووېشل شوې او د نورو کډوالو لپاره د ځمکو د وېش بهیر لا دوام لري.

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت د لیندۍ ۲۷مه خبر ورکړی و، چې په بېلابېلو ولایتونو کې یې اړمنو کډوالو ته د ځمکو د وېش لړۍ پیل کړې ده. د دغه وزارت په وینا، د دایمي مېشتېدنې کمېټې له لوري کندهار، لغمان، بلخ او کندوز ولایتونو کې دغه لړۍ پیل شوې او په نورو ولایتونو کې بیا دغه لړۍ چټکه شوې ده.

سره له دې چې طالبانو افغانستان ته د بېرته ستنېدونکو کډوالو لپاره په ځینو ولایتونو کې د اوسېدو ځانګړي پنډغالي او ښارګوټي جوړ کړي، خو تازه ستانه شوي کډوال له بې‌کارۍ او د سرپناه له نشتوالي شکایت کوي او ځینې کسان هڅه کوي بېرته پر ناقانونه لارو له هېواده ووځي.

طالبان دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې په تېرو څلورو کلونو کې له درېیو هېوادونو څه باندې ۷ مېلیونه افغانان هېواد ته ستانه شوي دي. طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت ویلي، چې د یادې ډلې له واکمنېدو راهیسې له پاکستان، ایران او ترکیې هېوادونو نړدې ۶ سوه زره کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۴ مېلیونه او ۲۸۳زرو ته رسېږي او له ۲ مېلیونه ډېر مجردان په کې شامل دي په جبري ډول او خپله خوښه بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام جواد نن شنبه، د مرغومي پر ۲۰ نېټه په یوه ویډیوي کليپ کې ویلي، چې د شمېرو له مخې پاکستان ته د افغانستان صادرات په ۲۰۲۴ کال کې ۸۷۰ میلیون ډالره وه او په ۲۰۲۵ کال کې ۵۰۵ میلیون ډالرو ته راکښته شوې دي.

هغه همداراز ویلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري په ۲۰۲۴ کال کې دوه میلیارد ۴۶۱ میلیون ډالره وه او په ۲۰۲۵ کال کې یو میلیارد ۷۶۶ میلیونه ډالره سوداګري شوې ده.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر د روان کال د لړم ۲۱مه اعلان وکړ او افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته یې وویل، هغه کسان چې د پاکستان سره قراردادونه لري؛ درې میاشتې وخت لري، چې خپل حسابونه تصفیه کړي. هغه زیاته کړې وه چې د پاکستان د وارداتو د ټیټ کېفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.

ملا عبدالغني برادر د یوې ناستې پرمهال افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته ویلي و، چې پاکستان په تېرو وختونو کې او په ځانګړي ډول د مېوو په موسم کې د سوداګرۍ لپاره لارې تړلې دي. هغه زیاته کړې و، چې د پاکستان وارداتي توکي بیا تر ډېره ټیټ کیفیت لري.

هغه وايي، که دا ځل پاکستان له افغانستان سره د لارو پرانیستل غواړي، نو باید تضمینونه ورکړي چې بیا دغه لارې نه تړي.

ملابرادر ټینګار کړی، چې د افغانستان صادرات او واردات باید له بدیلو لارو څخه ترسره شي، ترڅو سوداګري خوندي او د هېواد اقتصادي ګټه تضمین شي.