افغاني سره میاشت وایي په پکتیکا کې یې پر ۱۰۰۰ راستنو شویو کورنیو مرستې وېشلي دي
د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنه وايي، له ګاونډیو هېوادونو څخه پر تازه راستنو شویو ۱۰۰۰ کډوالو کورنیو باندې یې خوراکي او غېر خوراکي توکي وېشلي دي.
د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنه وايي، له ګاونډیو هېوادونو څخه پر تازه راستنو شویو ۱۰۰۰ کډوالو کورنیو باندې یې خوراکي او غېر خوراکي توکي وېشلي دي.
یادې ټولنې نن د شنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه پر تازه راستنو شویو ۱۰۰۰ کورنیو باندې یې ۹۷ ټنه خوراکي او غېر خوراکي توکي وېشلي دي.
په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په یاده مرسته کې یې هرې کورنۍ ته د ۹۷ کیلو په اندازه اوړه، غوړي، وریجې، بوره، نخود، مالګه، مکروني، روب او نور توکي وېشلي دي.
د دوی په خبره، په دې مرستو کې غېر خوراکي توکي هم شامل وو.
د طالبانو تر واک لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنې ویلي، هڅه کوي چې د افغانستان په نورو ولایتونو کې هم پر راستنو شویو، بېوزلو او د طبیعي پېښو له امله زیانمن شویو کورنیو باندې مرستې ووېشي.
جرمني هېواد نن د شنبې په ورځ ۳۲ افغان پناهغوښتونکي له اسلاماباده څخه برلین ته ولېږدول. د جرمني د کورنیو چارو وزارت ویاند ویلي، دا کسان د «فدرالي منلو پروګرام» په چوکاټ کې جرمني ته داخل شوي دي.
د جرمني د کورنیو چارو وزارت په وینا، دغو افغانانو د ۱۴۰۰کال د اسد له میاشتې وروسته، کله چې کابل سقوط وکړ، د جرمني له حکومت څخه د منلو رسمي ژمنه ترلاسه کړې وه او له هماغه وخته تر اوسه په پاکستان کې مېشت وو.
دا لېږد په داسې حال کې ترسره شو چې پاکستان تر دې وړاندې خبرداری ورکړی و، که د روان میلادي کال تر پای پورې د منلو بهیر وروستی نه شي، ښايي یو شمېر افغان پناهغوښتونکي بېرته افغانستان ته ستانه کړي. د همدې خبرداري له امله، جرمني چارواکو د هغو کسانو د انتقال بهیر چټک کړ چې د منلو رسمي ژمنه یې لرله.
جرمني ټینګار کړی چې ټول هغه افغانان چې د پخواني حکومت د ژمنو پر بنسټ پاکستان ته لېږدول شوي، حتمي نه ده چې جرمني ته راوستل شي.
تر هغه وروسته چې د «افغانانو د فدرالي منلو پروګرام» یو شمېر غوښتونکو د جرمني په محکمو کې د حقوقي شکایتونو له لارې د ویزې د صادرېدو حکمونه ترلاسه کړل، د دوی د انتقال بهیر یو ځل بیا پیل شو. د دغو قضیو له ډلې ځینې د مدني بنسټونو، په ځانګړي ډول د «کابل لیفت بروکه» سازمان په ملاتړ تعقیب شوې دي.
د رسمي شمېرو له مخې، دا مهال د جرمني بنسټونو ۷۶پخواني ځایي کارکوونکي او ۴۶۵نور افغان وګړي د جرمني د ویزې په تمه دي او د هغوی امنیتي ارزونې لا هم روانې دي.
د بحران نړیوالې ډلې ویلي چې پاکستان په ناڅاپي ډول په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته تر ټولو زیات زیانمن شوی دی. د دې بنسټ ارزونې ښيي چې که په پاکستان کې تاوتریخوالی زیات شي، اسلاماباد به یو ځل بیا پر افغانستان بریدونو ته مخه کړي.
د بحران نړېوالې ډلې په خپل تازه راپور کې د دوحې او استانبول له ناکامو خبرو وروسته د طالبانو او پاکستان اړیکې «ترینګلې او نازکې» بللې دي. د راپور له مخې، د دواړو لوریو اړیکې هغه مهال لا خرابې شوې چې طالبانو د تحریک طالبان پاکستان (ټيټيپي) پر وړاندې د اقدام غوښتنه ونه منله.
دا خپلواک فکري بنسټ، چې مرکز یې د بلجیم په بروکسل کې دی، لیکي چې طالب چارواکو د تړلو دروازو تر شا د ډیورند کرښې په نږدو کې د ټيټيپي د حضور شتون منلی، خو استدلال کوي چې له دواړو هېوادونو څخه هېڅ یو پر ډیورند کرښه د تګ راتګ بشپړ کنټرول نه شي کولای.
راپور زیاتوي چې افغان طالبانو ادعا کړې، هغه ګڼ شمېر وسلهوال یې کرښې ته له نږدې سیمو لرې کړي چې په ۲۰۲۴کال کې د پاکستاني امنیتي ځواکونو د عملیاتو له امله بېځایه شوي وو. خو سره له دې، طالبان لا هم د اسلاماباد اساسي غوښتنه، یعنې د ټيټيپي د مشرانو سپارل، نه مني.
د بحران نړېوالې ډلې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ د ۲۰۲۶کال د لسو احتمالي شخړو په لړ کې یاد کړی دی.
راپور ټینګار کوي چې د افغان طالبانو او پاکستاني طالبانو ترمنځ اړیکې «ډېرې پیاوړې» دي. په راپور کې همدارنګه راغلي چې پر ډیورنډ کرښه د پرتو سیمو ډېری پښتانه د پاکستان له مرکزي حکومت سره مخالفت لري، خو په دغو سیمو کې د وسلهوالو سخت ځپل ښايي برعکس پایله ولري. د بنسټ په باور، دا ډول کړنې کولی شي د طالبانو او ټيټيپي جنګیالي د داعش پر لور ورټېل وهي، څو د طالبانو د ادارې پر ضد وجنګېږي.
د طالبانو دفاع وزارت اعلان وکړ، چې د یاد وزارت وزیر ملا یعقوب مجاهد امر کړی چې ددې ډلې ټول هغه «بې سرنوشته» وسلوال چې د امنيتي او تصفيوي كميسيون له لوري يې د دويمي کره کتني فورمي تاييد شوي وي، بېرته جذب شي. په ورته وخت کې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت هم ورته امر صادر کړی و.
په اعلامیه کې ویل شوي چې د طالبانو وسلوال کولی شي د خپلو پېژندپاڼو او د تصفیې کمیسیون د تایید فورمې سره د دفاع وزارت د استخدام مرکزونو ته لاړ شي.
له دې وړاندې د طالبانو کورنیو چارو وزارت کې سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته ویلي و، چې د یاد وزارت وزیر سراج الدین حقاني د ملاهبت الله د حکم د تطبیق په پایله کې فعال احتیاط ته د سوق شويو منسوبانو د بیا استخدام امر ورکړی. حقاني په مکتوب کې ویلي چې یاد کسان د اړتیا پرمهال ګومارل کېدای شي.
د یادونې وړ ده، چې د روان کال د وري پر ۲۴مه افغانستان انټرنشنل - پښتو په لومړی ځل راپور ورکړ، چې د طالبانو مشر مولوي هبت الله ددې ډلې د کورنیو چارو وزارت، دفاع وزارت او د استخباراتو لوی ریاست شل سلنه کارکوونکي تنقیص کړي او فعال احتیاط ته یې سوق کړي دي.
دغه راپور د طالبانو د کورنیو چارو وزارت، دفاع وزارت او استخباراتو ریاست سندونو ته د لاسرسي پر بنسټ جوړ شوی و. وروسته په غويي میاشت کې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د دولتي کارکوونکو د تنقیص خبر تایید کړ.
د طالبانو مشر ملا هبت الله دا پرېکړه په داسې حال کې کړې وه، چې له افغانستان سره د امریکا د مرستو د درول کېدو راپورونه ورکړل شوي وو او ددې ډلې تر واک لاندې دولتي کارکوونکو د معاشونو د ځنډ او خنډ په اړه شکایتونه درلودل.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت وايي، د یاد وزارت د بشري ځواک لوی ریاست اړوند د کارموندنې خصوصي خدمتونو د انسجام څانګې په درېیمه ربعه کې د کارموندنې له یوولسو خصوصي شرکتونو څخه نظارت ترسره کړی دی. دوی ویلي، د یادې ربعې په لړ کې ۴۷۸ کسان په افغاني شرکتونو کې په کار شوي دي.
د کارموندنې خصوصي خدمتونو د انسجام څانګې د راپور له مخې په دې ربعه کې د کارموندنې یوولسو خصوصي شرکتونو ته ۲۳ زره ۲۵ تنه افغانانو د کارموندنې په موخه مراجعه کړې ده، چې د شرکتونو له چاڼ، تصدیق او غوراوي وروسته ۹۷۵ تنه ادارو، شرکتونو او فابریکو ته د کار په موخه ورپېژندل شوي دي، چې په پایله کې یې ۴۷۸ تنه جذب او کار یې ترلاسه کړي دي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت په تېرې مرغومې میاشتې کې هم ویلي و، چې د ملا هبتالله په ځانګړې لارښوونه بهرنیو هېوادونو ته د افغان کارګرو د لېږد بهیر پر ګړندي کېدو طالب وزیرانو خبرې کړې دي.
طالبانو په وار، وار دغه ډول څرګندونې کړې خو نه یې په کور دننه د بې روزګارۍ د روان ناورین مخه ونیوله او نه یې هم تر اوسه په عملي توګه مسلکي کارګر بهر ته ولېږل.
نیوکې دا دي، چې د طالبانو په واکمنېدو سره د هېواد دننه سلګونه زره کسانو دندې له لاسه ورکړې دي او د لوږې ګواښ هم خورا لوړ شوی دی.
د طالبانو په واکمنۍ کې سلګونه زره کسان اړ شوي، چې د ژوند خوندیتوب او روزګار لپاره د پاکستان او ایران تر څنګ په سختو ناقانونه لارو اروپايي هېوادونو ته سفرونه وکړي.
متحده عربي امارات، سعودي عربستان، پاکستان او ایران هغه هېوادونه دي چې ډېر شمېر افغان کارګر په کې په کارونو بوخت دي او له ګڼو ستونزو سره مخ کېږي.
افغان کارګر په دغو هېوادونو کې د مېشتیدنې قانوني اسنادو، د کاروباري پراختیا د اسانتیاوو او پر وخت د کاري ویزو نه نوي کېدو له ستونزو سره مخ کېږي.
په یادو دوو هېوادونو کې د افغان کارګرو سره خورا بد چلند هم کېږی او ډېری وخت د کارونو تر ترسره کېدو وروسته ورته حق الزحمې هم نه ورکول کېږي.
له دې سربېره افغان کارګر په متحده عربي اماراتو، سعودي او نورو خلیجي هېوادونو کې هم د قانوني اسنادو تر څنګ د کار له سختو قوانینو څخه زورېږي.
د طالبانو د مالیې وزارت اعلان کړی، چې د تقاعد شویو کسانو لپاره یې د نوبت ورکولو یو نوی انلاین سیسټم (اپلېکېشن) فعال کړی دی. یاد وزارت له تقاعد شویو غوښتي، چې تر دې وروسته د انلاین نوبت له اخیستو پرته دې دغه ادارې ته له ورتګ څخه ډډه وکړي.
د طالبانو د مالیې وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه انلاین سیستم د تقاعد شویو د معاشونو د وېش بهیر د چټکتیا او د شفافیت د تضمین لپاره جوړه شوې دی. د وزارت په وینا، له دې وروسته به د تقاعد د حقوقو د تعقیب لپاره حضوري نوبت اخیستل ممکن نه وي.
خو د دې پرېکړې پر وړاندې د یو شمېر تقاعد شویو غبرګونونه منفي دي. ځینو تقاعد شویو افغانستان اینترنشنل ته ویلي، چې د اپلېکېشن جوړول نه یوازې دا چې اسانتیا یې نه ده رامنځته کړې، بلکې د هغوی ستونزې یې لا ډېرې کړې دي.
یوه تقاعد شوي ښوونکي ویلي، د دې سیستم د کارولو لپاره ځیرک ټیلیفون او انټرنېټ ته اړتیا ده، په داسې حال کې چې ډېری تقاعد شوي کسان له دغو امکاناتو بېبرخې دي. هغه زیاته کړې، چې تقاعد شوي کسان اکثره مشران دي او د ځیرکو ټیلیفونونو او انلاین سیسټمونو په کارولو کې له ستونزو سره مخ دي.
بل تقاعد شوي کس ویلي، چې یاد اپلېکېشن په اسانۍ سره نه پرانیستل کېږي او د ډېرو کاروونکو د هممهاله سیستم ته د داخلېدو او د انټرنېټ د ټيټې چټکتیا له امله د نوبت اخیستل اسانه کار نه دی.
د تقاعد شویو په وینا، که د طالبانو حکومت غواړي د معاشونو د وېش بهیر اسانه کړي، نو باید د حضوري خدمتونو بدیلې لارې هم په پام کې ونیسي، تر څو هغه کسان چې انلاین اسانتیاوو ته لاسرسی نه لري، له لا ډېرو ستونزو سره مخ نه شي.