سهیل اپریدي: له حیدراباد څخه د بېرته ستنېدو ټولې لارې راباندې تړل شوي

د بحران نړېوالې ډلې په خپل تازه راپور کې د دوحې او استانبول له ناکامو خبرو وروسته د طالبانو او پاکستان اړیکې «ترینګلې او نازکې» بللې دي. د راپور له مخې، د دواړو لوریو اړیکې هغه مهال لا خرابې شوې چې طالبانو د تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) پر وړاندې د اقدام غوښتنه ونه منله.

دا خپلواک فکري بنسټ، چې مرکز یې د بلجیم په بروکسل کې دی، لیکي چې طالب چارواکو د تړلو دروازو تر شا د ډیورند کرښې په نږدو کې د ټي‌ټي‌پي د حضور شتون منلی، خو استدلال کوي چې له دواړو هېوادونو څخه هېڅ یو پر ډیورند کرښه د تګ راتګ بشپړ کنټرول نه شي کولای.

راپور زیاتوي چې افغان طالبانو ادعا کړې، هغه ګڼ شمېر وسله‌وال یې کرښې ته له نږدې سیمو لرې کړي چې په ۲۰۲۴کال کې د پاکستاني امنیتي ځواکونو د عملیاتو له امله بې‌ځایه شوي وو. خو سره له دې، طالبان لا هم د اسلام‌اباد اساسي غوښتنه، یعنې د ټي‌ټي‌پي د مشرانو سپارل، نه مني.

د بحران نړېوالې ډلې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ د ۲۰۲۶کال د لسو احتمالي شخړو په لړ کې یاد کړی دی.

راپور ټینګار کوي چې د افغان طالبانو او پاکستاني طالبانو ترمنځ اړیکې «ډېرې پیاوړې» دي. په راپور کې همدارنګه راغلي چې پر ډیورنډ کرښه د پرتو سیمو ډېری پښتانه د پاکستان له مرکزي حکومت سره مخالفت لري، خو په دغو سیمو کې د وسله‌والو سخت ځپل ښايي برعکس پایله ولري. د بنسټ په باور، دا ډول کړنې کولی شي د طالبانو او ټي‌ټي‌پي جنګیالي د داعش پر لور ورټېل وهي، څو د طالبانو د ادارې پر ضد وجنګېږي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام جواد نن شنبه، د مرغومي پر ۲۰ نېټه په یوه ویډیوي کليپ کې ویلي، چې د شمېرو له مخې پاکستان ته د افغانستان صادرات په ۲۰۲۴ کال کې ۸۷۰ میلیون ډالره وه او په ۲۰۲۵ کال کې ۵۰۵ میلیون ډالرو ته راکښته شوې دي.

هغه همداراز ویلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري په ۲۰۲۴ کال کې دوه میلیارد ۴۶۱ میلیون ډالره وه او په ۲۰۲۵ کال کې یو میلیارد ۷۶۶ میلیونه ډالره سوداګري شوې ده.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر د روان کال د لړم ۲۱مه اعلان وکړ او افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته یې وویل، هغه کسان چې د پاکستان سره قراردادونه لري؛ درې میاشتې وخت لري، چې خپل حسابونه تصفیه کړي. هغه زیاته کړې وه چې د پاکستان د وارداتو د ټیټ کېفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.

ملا عبدالغني برادر د یوې ناستې پرمهال افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته ویلي و، چې پاکستان په تېرو وختونو کې او په ځانګړي ډول د مېوو په موسم کې د سوداګرۍ لپاره لارې تړلې دي. هغه زیاته کړې و، چې د پاکستان وارداتي توکي بیا تر ډېره ټیټ کیفیت لري.

هغه وايي، که دا ځل پاکستان له افغانستان سره د لارو پرانیستل غواړي، نو باید تضمینونه ورکړي چې بیا دغه لارې نه تړي.

ملابرادر ټینګار کړی، چې د افغانستان صادرات او واردات باید له بدیلو لارو څخه ترسره شي، ترڅو سوداګري خوندي او د هېواد اقتصادي ګټه تضمین شي.

دغه روسي ډیپلومات یادونه کړې چې د روسیې او ونزوېلا ترمنځ د سټراتېژیک مشارکت او همکاریو بین‌الدولتي تړون په ۲۰۲۵ کال کې نافذ شوی دی.هغه د دغه تړون په یادولو سره ټینګار کړی چې دا ګام فرصت‌طلبانه نه و او زموږ سټراتېژیک ګډون به په ټولو برخو کې دوام ولري.

د روسیې سفیر زیاته کړې چې د مسکو او کاراکاس ترمنځ اړیکې «حتی د یوې دقیقې لپاره هم نه دي پرې شوې» او د ونزوېلا لوري روسیه د امریکا د برید او د نیکولاس مادورو او د هغه د مېرمنې د وضعیت له جزییاتو خبره کړې ده.

ملیک باګداساروف وایي چې په وروستیو ورځو کې یې یو شمېر نورې مهمې لیدنې هم کړې دي، په ځانګړي ډول د ونزوېلا له موقتي ولسمشرې دلسی رودریګز او د دوه‌اړخیزو همکاریو د راتلونکي په اړه یې هم ورسره بحثونه کړي دي.

دغه څرګندونې په داسې حال کې شوي چې متحده ایالاتو اعلان کړی، د امریکا د ولسمشر ډونالد ټرمپ د پالیسۍ په چوکاټ کې د تېلو د بهیر د کنټرول او د ونزوېلا د تېلو د صادراتو د بندولو لپاره، د روسیې تر بیرغ لاندې او له ونزوېلا سره تړلی یو نفت‌وړونکی بېړۍ یې نیولې ده.

دا په وروستیو اوونیو کې د ونزوېلا سره د تړاو لرونکو بېړیو د نیولو څلورمه پېښه بلل کېږي.

دغه بدلونونه په داسې شرایطو کې رامنځته شوي چې د نړۍ په بازارونو کې د خامو تېلو بیې راټیټې شوې دي چې چین، روسیې او د ونزوېلا چپ‌پال متحدینو د امریکا دغه اقدام غندلی دی.

ټرمپ له فاکس‌نیوز سره په مرکه کې ویلي: «تر کومه چې زه پوهېږم، هغه به راتلونکې اوونۍ راځي او زه لېواله یم چې ورسره سلام او ستړې مشې وکړم». د امریکا ولسمشر تر دې وړاندې د ماریا کورینا ماچادو په اړه ویلي وو: «زه فکر کوم چې د هغې لپاره به مشري ډېره سخته وي. هغه په هېواد دننه نه ملاتړ لري او نه هم درناوی. ډېره ښه ښځه ده، خو اړین احترام نه لري».

ماریا کورینا ماچادو چې د ونزویلا حکومت د مخالفینو اصلي مشره ده، ژمنه کړې چې ډېر ژر به خپل هېواد ته ستنه شي. هغې د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د نیکولاس مادورو د رژیم د نسکورولو له امله ستایلی او ویلي یې دي چې د هغې تر مشرۍ لاندې غورځنګ د ازادو ټاکنو د بریا لپاره چمتو دی.

خو د رویټرز خبري اژانس په یوه راپور کې لیکلي، داسې ښکاري ټرمپ دا مهال غوره ګڼي چې دلسی رودریګز د مادورو د حکومت د موقتي ولسمشرې او د هغه د دولت له نورو لوړپوړو چارواکو سره همکاري وکړي.

د کمیټې اصلي دندې د غونډو جوړول او د اسنادو ارزونه دي.

دا څوکۍ یوه پارلماني او د څار دنده لري او د امریکا د حکومت په جوړښت کې کومه اجرایي څانګه نه‌ده. د «دولت د موثریت» فرعي کمېټه هیڅ خپلواک اجراییوي یا د قانون‌ جوړونې صلاحیت نه‌لري او خپلې موندنې د ارزونې لپاره اصلي کمېټې ته سپاري.

ټیم بورچت تر دې مخکې هم د فدرالي حکومت د لګښتونو له منتقدینو څخه ګڼل کېده او څو ځله یې د عامه لګښتونو د کمولو او د مالي روڼتیا د زیاتېدو پر اړتیا ټینګار کړی و.

دا ټاکنه په داسې حال کې شوې، چې د حکومت د موثریت او د دولتي لګښتونو د کنټرول موضوع په امریکا کې د سیاسي ناندریو یو مهم محور ګرځېدلی دی.