په اسلام‌اباد کې د ګازو ډبې د چاودنې له امله د ناوې او زوم په ګډون اته کسان وژل شوي دي

د خېبرپښتونخوا ایالت اعلی وزیر سهیل اپریدي چې د یوې ګوندي غونډې لپاره د سند ایالت په سوېل کې حیدراباد ته تللی و، اوس د بېرته ستنېدو پر وړاندې یې خنډونه رامنځته شوي او د ځايي امنیتي کسانو له‌خوا یې د سفر مخنیوی شوی دی.

نوموړي پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي: «له حیدراباد څخه د بېرته ستنېدو لپاره زما او زما د ټیم لپاره ټولې لارې تړل شوې دي او له سهار راهیسې مې څو ځله لارې بدلې کړې دي. همدا اوس د سهار کابو څلور نیمې بجې موږ پر یو تیاره لاره د کراچۍ په لور روان یوو».

اپریدي د سند د ځايي حکومت له لورې د هغه پر وړاندې د لارو تړلو په غبرګون ویلي، چې د سند حکومت د نوموړي او د هغه د ګوندي ملګرو په ژوند لوبې کوي.

نوموړي ویلي، چې د یوې صوبي د اعلی وزیر سره دغه ډول چلند به زیانمونکي پایلي ولري.

د بحران نړېوالې ډلې په خپل تازه راپور کې د دوحې او استانبول له ناکامو خبرو وروسته د طالبانو او پاکستان اړیکې «ترینګلې او نازکې» بللې دي. د راپور له مخې، د دواړو لوریو اړیکې هغه مهال لا خرابې شوې چې طالبانو د تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) پر وړاندې د اقدام غوښتنه ونه منله.

دا خپلواک فکري بنسټ، چې مرکز یې د بلجیم په بروکسل کې دی، لیکي چې طالب چارواکو د تړلو دروازو تر شا د ډیورند کرښې په نږدو کې د ټي‌ټي‌پي د حضور شتون منلی، خو استدلال کوي چې له دواړو هېوادونو څخه هېڅ یو پر ډیورند کرښه د تګ راتګ بشپړ کنټرول نه شي کولای.

راپور زیاتوي چې افغان طالبانو ادعا کړې، هغه ګڼ شمېر وسله‌وال یې کرښې ته له نږدې سیمو لرې کړي چې په ۲۰۲۴کال کې د پاکستاني امنیتي ځواکونو د عملیاتو له امله بې‌ځایه شوي وو. خو سره له دې، طالبان لا هم د اسلام‌اباد اساسي غوښتنه، یعنې د ټي‌ټي‌پي د مشرانو سپارل، نه مني.

د بحران نړېوالې ډلې د طالبانو او پاکستان ترمنځ روان کړکېچ د ۲۰۲۶کال د لسو احتمالي شخړو په لړ کې یاد کړی دی.

راپور ټینګار کوي چې د افغان طالبانو او پاکستاني طالبانو ترمنځ اړیکې «ډېرې پیاوړې» دي. په راپور کې همدارنګه راغلي چې پر ډیورنډ کرښه د پرتو سیمو ډېری پښتانه د پاکستان له مرکزي حکومت سره مخالفت لري، خو په دغو سیمو کې د وسله‌والو سخت ځپل ښايي برعکس پایله ولري. د بنسټ په باور، دا ډول کړنې کولی شي د طالبانو او ټي‌ټي‌پي جنګیالي د داعش پر لور ورټېل وهي، څو د طالبانو د ادارې پر ضد وجنګېږي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام جواد نن شنبه، د مرغومي پر ۲۰ نېټه په یوه ویډیوي کليپ کې ویلي، چې د شمېرو له مخې پاکستان ته د افغانستان صادرات په ۲۰۲۴ کال کې ۸۷۰ میلیون ډالره وه او په ۲۰۲۵ کال کې ۵۰۵ میلیون ډالرو ته راکښته شوې دي.

هغه همداراز ویلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري په ۲۰۲۴ کال کې دوه میلیارد ۴۶۱ میلیون ډالره وه او په ۲۰۲۵ کال کې یو میلیارد ۷۶۶ میلیونه ډالره سوداګري شوې ده.

د طالبانو د ریاست الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر د روان کال د لړم ۲۱مه اعلان وکړ او افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته یې وویل، هغه کسان چې د پاکستان سره قراردادونه لري؛ درې میاشتې وخت لري، چې خپل حسابونه تصفیه کړي. هغه زیاته کړې وه چې د پاکستان د وارداتو د ټیټ کېفیت له امله باید صادرات او واردات له بدیلو لارو ترسره شي.

ملا عبدالغني برادر د یوې ناستې پرمهال افغان سوداګرو او صنعت‌کارانو ته ویلي و، چې پاکستان په تېرو وختونو کې او په ځانګړي ډول د مېوو په موسم کې د سوداګرۍ لپاره لارې تړلې دي. هغه زیاته کړې و، چې د پاکستان وارداتي توکي بیا تر ډېره ټیټ کیفیت لري.

هغه وايي، که دا ځل پاکستان له افغانستان سره د لارو پرانیستل غواړي، نو باید تضمینونه ورکړي چې بیا دغه لارې نه تړي.

ملابرادر ټینګار کړی، چې د افغانستان صادرات او واردات باید له بدیلو لارو څخه ترسره شي، ترڅو سوداګري خوندي او د هېواد اقتصادي ګټه تضمین شي.

د پاکستاني رسنۍ «ای ار وای» د دغه هېواد د رسمي خبري اژانس (اې‌پي‌پي) له قوله راپور ورکړی چې، رضوان سعید شیخ دا څرګندونې د امریکا د استازو جرګې د وسله والو خدمتونو د کمېټې له مشر مایک راجرز سره په لیدنه کې کړې دي.

هغه ویلي، ۲۰۲۶کال د امنیت او اقتصاد په برخو کې د پاکستان او امریکا ترمنځ د همکاریو د پراخولو لپاره یو مناسب فرصت دی.

پاکستاني سفیر د خپل هېواد د کورنیو امنیتي ګواښونو په اړه ویلي، چې په ۲۰۲۴کال کې د ترهګریزو پېښو شمېر د تېر کال په پرتله ۴۰سلنه او په ۲۰۲۵کال کې شاوخوا ۲۵سلنه زیات شوی دی. د هغه په وینا، د دغو ګواښونو یوه برخه د هغو پرمختللو وسلو د ناوړه استفادې پایله ده چې په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو پاتې شوې دي.

پاکستاني سفیر د ۲۰۲۵کال د مې میاشتې د هند او پاکستان ترمنځ پېښو ته په اشارې سره ویلي، چې د هند دریځ د سیمې امنیت له جدي ګواښ سره مخ کړی دی. نوموړي خبرداری ورکړی، چې په شاوخوا ۱.۷میلیارد نفوس لرونکې سیمه کې د «براهموس» په څېر د پرمختللو توغندیو کارول، کولی شي د سیمې ثبات له جدي خطر سره مخ کړي.

دا په داسې حال کې ده چې د امریکا ولسمشر ټرمپ هم ځو ځله په خپلو ویناوو کې له طالبانو څخه د هغو وسلو د بېرته اخیستلو یادونه کړې چې په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو څخه پاتې شوې دي. خو طالبانو ویلي چې یادې وسلې دوی ته په غنیمت ورپاتې دي او هیڅکله به یې امریکا ته ورونه سپاري.

بل خوا پاکستاني چارواکي تل دا ادعا کوي چې طالبانو د افغانستان په خاوره کې د پاکستان ضد وسله والو ډلو ته پټنځایونه ورکړي او له هغه ځایه د پاکستان پر وړاندې بریدونه پلان کوي، خو طالبان د پاکستان امنیتي ستونزې د دغه هېواد کورنۍ مسئله بولي او د ترکیې او سعودي عربستان په کوربتوب له پاکستاني استازو سره په خبرو کې یې هم پر همدې دریځ ټینګار کړی دی.

د بخښنې نړیوال سازمان نن جمعه، د مرغومي پر ۱۹مه پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې د یاد سازمان له شهاز شریف څخه غوښتنه کړې ده، چې د افغان کډوالو شړل ودروي او ډاډ ترلاسه کړي چې هغه کسان چې د نړیوال خوندیتوب اړتیاوې لري د نړیوال بشري حقونو له قانون سره سم خوندي شي.

دا سازمان زیاتوي چې پاکستاني چارواکي باید ډاډ ورکړي، چې په دغه هېواد کې د افغان کډوالو حقونه خوندي دي، په ځانګړې توګه خپل سري نیول او د کډوالو له کمپونو او د هغوی د استوګنې ځایونو څخه د شړلو څخه ډډه وشي.

په پاکستان کې مېشت افغان کډوالو او په ځانګړي توکه د طالبانو له لوري امنیتي ګواښونو لاندې افغانانو نیول او افغانستان ته د بېرته ستنولو پروسه لا هم چټکه روانه ده.

پاکستان د افغان کډوالو زیاتره بنډغالي وتړل او اوسیدونکي افغانان یې بېرته هېواد ته ولېږل.

څو ورځې وړاندې د بې پولې ډاکټرانو سازمان ویلي و، د ژمي له سړې هوا سره هم‌مهاله له پاکستان څخه د افغان کډوالو جبري ایستلو په افغانستان کې بشري بحران لا پسې ژور کړی او د ښځو او ماشومانو ژوند یې له جدي ګواښونو سره مخ کړی دی.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ تازه ویلي و، چې د ۲۰۲۵کال له جنورۍ تر نومبر پورې شاوخوا ۱.۸میلیونه افغانان له ایران او نږدې ۹۰۰زره نور له پاکستان څخه افغانستان ته ستانه شوي دي.