مولوي عبدالکبیر: نه چا ته په غره، نه اواره او نه سړک کې د طالبانو خلاف د خبرو اجازه ورکوو

د طالبانو د پروان ولایت امربالمعروف او نهی عن‌المنکر ریاست رییس تېره ورځ، د مرغومي پر ۲۱ نېټه د ددې ډلې امربالمعروف او نهی عن‌المنکر وزارت وزیر خالد حنفي ته په یوه غږیز پېغام کې ویلي، چې په دغه ولایت کې یې د مدرسو د فراغت په غونډو کې د انځورونو او ویډیو اخېستلو مخه نیولې ده.

د طالبانو د پروان ولایت د امربالمعروف او نهی عن‌المنکر ریاست خالد حنفي ته د کمرې هغه انځور هم لېږلی، چې د دوی په وینا، د غونډې پرمهال یې له یوه خبریال څخه اخیستې ده.

په پروان کې ځايي سرچینې هم تاییدوي، چې د طالبانو امر بالمعروف وزارت له ټولو رسنیو غوښتي، چې د ساکښو انځورونو او ویډیوګانو اخېستل منع دي.

دوی همدراز زیاتوي، د طالبانو ځینې دولتي ادارې ساکښ انځورونه اخلي او په دې اړه د امربالمعروف وزارت هڅې پیل کړي چې هغوی د انځور نه اخېستلو ته وهڅوي.

تېره ورځ په خوست کې ځینو افغان خبریالانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو ددغه ولایت په دیني مدرسو کې پر انځور او ویډیو اخېستو باندې بندیز لګولی دی. دوی زیاتوي، چې دوه ورځې وړاندې د خوست د جهادي مدرسې په کلنۍ دستاربندي کې خبریالانو ته د کمرو د وړلو اجازه نه ده ورکړل شوې.

طالبان دا بندیز د طالبانو د امر بالمعروف او نهی عن المنکر قانون د ۱۷مې مادې پر بنسټ پلی کوي.

د ۱۴۰۳ کال په زمري میاشت کې د یاد بندیز د پلي کېدو د لړۍ له پیل راهیسې، تر دې دمه پر خوست سربېره په ۲۴ نورو ولایتونو پکتیا، کندهار، تخار، بادغیس، هلمند، ننګرهار، نورستان، فراه، نیمروز، بدخشان، بغلان، جوزجان، زابل، پروان، کندز، بامیان، دایکندي، فاریاب، پنجشیر، لغمان، سرپل، بلخ او هرات کې هم یاد بندیز په رسمي ډول اعلان او پلي شوی دی.

د دوشنبې په ورځ، د مرغومي پر ۲۲مه په صادر شوي حکم کې ویل شوي چې د ۱۴۴۴ سپوږمیز کال د دویمې صفر میاشتې د ۲۹مې نېټې د (۱۸۹) ګڼه فرمان د درېیمې مادې پر اساس، نور وزارتونه او د طالبانو ادارې حق نه لري چې د دولتي، عامه مرعى او وقفي غصب شويو ځمکو قضيې وڅیړي.

د حکم له مخې، که څوک د ځمکو د غصب د مخنیوي او د غصب شويو ځمکو د استرداد د کمېسیون او یا هم په مرکز او ولایتونو کې د غصب شويو ځمکو د تشخیص او تثبیت له تخنیکي پلاویو شکایت لري، کولای شي خپل شکایت یوازې د دولتي غصب شويو ځمکو قضيو ته د رسېدګۍ اختصاصي محکمې ته په لیکلې بڼه وړاندې کړي.

په حکم کې ټینګار شوی چې وزارتونه او نورې ادارې نه شي کولای د یادو کمېسیونونو او تخنیکي پلاویو په اړه شکایتونه تر لاسه کړي او یا ترې استعلام وکړي. په مکتوب کې ویل شوي، « که له دې وروسته کومه اداره دا ډول شکایتونه ومني، مسووله به وبلل شي».

د طالبانو د مشر د حکم له مخې، دا پرېکړه د صادرېدو له نېټې نافذه ده او خلکو ته سپارښتنه شوې چې د کمېسیون او اړوندو تخنیکي پلاویو د فعالیتونو په اړه خپل ټول شکایتونه یوازې یادې اختصاصي محکمې ته وسپاري.

د معلوماتو له مخې، د دولتي غصب شويو ځمکو قضيو ته د رسېدګۍ اختصاصي محکمه د ځمکو له غصب څخه د مخنیوي کمېسیون په چوکاټ کې فعالیت کوي او دا مهال په کابل، بلخ، هرات او کندهار زونونو کې فعاله ده، چې د دغو ولایتونو او د هغوی د ګاونډیو ولایتونو اړوندو قضيو ته رسېدګي کوي.

د طالبانو د عدلیې وزارت په وینا، یاده محکمه دنده لري چې د دولتي غصب شويو ځمکو اړوند شخړې په هر اړخیز ډول وڅېړي او په اړه یې پرېکړې صادرې کړي.

یاد کمیسیون د طالبانو د عدلیې وزیر عبدالحکیم شرعی تر مشرۍ لاندې کار کوي، چې یو شمېر سوداګر او ځمکوال پرې د غصب تورونه لګوي.

د طالبانو د عدلیې پر وزیر دغه راز تور دی، چې د خپلې کورنۍ غړو ته یې ځمکې د باج په ډول اخېستې او د پکتیا په تیرا کنډو سیمه کې یې د کټوازي یو سوداګریز مارکیټ تړلی او قرارداد یې په غیر قانوني ډول خپلو خپلوانو ته ورکړی دی. یاد مارکیټ څلور کاله وړاندې میرزا کټوازي جوړ کړی و.

په بلخ کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست د فرهنګ او هنر برخې مسوول ذبیح‌الله اریایي د جومات د بیارغونې په اړه وویل: «د بیارغونې پرمهال د جومات تاریخي لرغونتیا او ځانګړتیاوې به خوندي پاتې شي.» هغه زیاته کړه، په پلان کې ده چې د جومات سویلي اړخ ته یوه مدرسه هم جوړه شي.

د چارواکو په وینا؛ د خواجه ابو نصر پارسا جومات د بیا رغونې لپاره نږدې شپږ مېلیونه افغانۍ ځانګړې شوې دي او ټاکل شوې چې د بیارغونې چارې به یې په شپږو میاشتو کې بشپړې شي.

د بلخ دغه تاریخي جومات چې په شین جومات هم یادېږي، د ۱۴۲۱ زېږدیز کال په شاوخوا کې د تیموریانو په دوره کې جوړ شوی. د دغه جومات جوړوونکي د تیمور پېر یو لوړپوړی قوماندان میر مزید ارغون و، چې د مشهور صوفی عالم خواجه ابو نصر پارسا د مقبرې پر سر یې ودان کړی و. دا جومات د سیمې د اسلامي هنر او روحاني میراث یوه مهمه نښه ګڼل کېږي. چارواکي وایي، چې د وروستۍ زلزلې له امله د جومات زیاتې برخې زیانمنې شوې وې.

په کندوز کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ داسې مهال د نوموړې د نیولو په اړه معلومات ورکړي، چې وړمه ورځ د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان «امسو» ویلي و، طالبانو په کندوز کې د ناظره رشیدي په نوم یوه سیمه‌ییزه خبریاله نیولې او ناڅرګند ځای ته یې لېږدولې ده.

یاد سازمان د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه خبریاله د تېرې اوونۍ د سې‌شنبې په ورځ د طالبانو له‌خوا نیول شوې او لا تر اوسه یې د برخلیک په اړه معلومات نه‌شته.

نوموړي سازمان د شنبې په ورځ (د مرغومي ۲۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د طالبانو دغه چاره غندلې وه او له طالبانو یې غوښتي و، چې ناظره رشیدي ژر تر ژره خوشې کړي. دغه سازمان همداراز له طالبانو غوښتي، چې د هغې د نیول کېدو قانوني دلایل روښانه او د ښځینه خبریالانو د خوندیتوب او بنسټیزو حقونو درناوی تضمین کړي.

د یاد سازما د معلوماتو له‌مخې، ناظره رشیدي د خپلې کورنۍ یوازینۍ سرپرسته ده او د کورنۍ د غړو په وینا یې هغه بې‌ګناه ده او هېڅ ډول ناقانونه فعالیت نه‌لري، خو له دې سره سره لا هم له تېرو څلورو ورځو راهیسې په توقیف کې ساتل کېږي.

تر دې وړاندې د طالبانو مشر ملاهبت الله د یوه حکم په صادرولو سره د انسانانو د وېښتانو پېر او پلور انساني کراماتو ته سپکاوی ګڼلی و او د دغه وېښتانو پر پېر او پلور یې بندیز لګولی و. په خبرپاڼه کې په دې تړاو نور جزییات نه‌دي ورکړل شوي.

افغانستان انټرنشنل-پښتو ته د سیمه‌ییزو سرچینو رسېدلي راپورونه څرګندوي، چې په هېواد کې یو شمېر کسان انساني او په ځانګړې توګه د ښځینه‌وو وېښتان اخلي او له هغه وروسته یې بیا پاکستان ته صادروي.

پاکستان دغه وېښتان په عمده ډول د چين په څېر هېوادونو ته صادروي او هغوی بیا د مصنوعي وېښتانو په جوړونه کې ترې کار اخلي.