د کابل- جلال اباد پر لویه لار په ترافیکي پېښه کې د یوې کورنۍ ۵ تنه مړه شوي

د انټارا خبري اژانس د راپور له مخې، د ختیځ لومبوک د پولیسو د عامه اړیکو مشر او مرستیال کمېشنر نیکولاس عثمان ویلي، ټاکل شوې وه چې دغه کډوال په مارینکیک ټاپو کې یوې چمتو کښتۍ ته ولېږدول شي.

عثمان زیاته کړه، پولیسو له دې شپږو کسانو سربېره یو ځايي اوسېدونکی هم نیولی، چې د دې ډلې د ملتیا مسوولیت یې درلود. همداراز، هغه کښتۍ هم نیول شوې چې ګومان کېږي له ختیځ لومبوک څخه د حرکت لپاره چمتو کېده.

د هغه په خبره، د دې قضیې په تړاو د پولیسو څېړنې لا هم روانې دي.

نیول شوي ځايي اوسېدونکي، چې سوهادي نومېږي، ادعا کړې چې یوازې د دې کسانو د ملتیا لپاره تر تانجونګ لوار پورې ګومارل شوی و او د هغوی د بې‌اسنادۍ له وضعیت څخه ناخبره و.

هغه ویلي چې د دې کار په بدل کې یې ۱۰۰زره اندونیزیایي روپۍ ترلاسه کړې دي.

سوهادي همداراز ویلي چې دغه ډله درې شپې د ایکاس بوانا په کلي کې په یوه کورني مېلمستون کې پاتې شوې وه. د هغه په وینا، د مېلمستون مالک ترې غوښتي و چې دغه کسان تانجونګ لوار ته ورسوي، خو کله چې دوی ټاکلي ځای ته ورسېدل، د اړیکې کس حاضر نه شو او په همدې وخت کې پولیس ورسېدل او ټول کسان یې ونیول.

د اندونیزیا پولیسو تر اوسه د نیول شویو کډوالو هویت او د هغوی احتمالي وروستی منزل نه دی په ډاګه کړی.

په کابل کې د افغان فلم ادارې ځینو کارمندانو نن د دوشنبې په ورځ، د مرغومي پر ۲۲مه نېټه وویل، چې طالبانو د افغان فلم کارمندان له خپلو دند ګوښه کړي دي.

دوی وویل، چې طالبانو په کابل کې د افغان فلم ادارې ودانۍ په څو برخو وېشلې ده او ځینې برخې یې تخریب کړې دي.

د افغان فلم ځینو کارمندانو په اندېښنې سره وویل، چې احتمال شته طالبان د افغان فلم ارشیف ته هم زیان ورسوي.

ځینې ګوښه شوي کارمندان وايي، چې د اداري اصولو له په پام کې نیولو پرته له دندې لرې شوي او اوس له بې کارۍ سره مخ دي.

د افغان فلم پخوانۍ مشرې صحرا کریمي هم افغانستان انټرنشنل ته تایید کړه، چې طالبانو د افغان فلم ټول جوړښت له منځه وړی دی.

کریمي وویل:«طالبانو د افغان فلم جوړښت له منځه وړولو ترڅنګ په دېوالونو باندې د افغان فلم رسامي او نښانونه تخریب کړي دي.»

د طالبانو د واکمنۍ په لومړۍ دوره کې د افغان فلم ارشیف د ویجاړیدو له جدي خطر سره مخ و. د هغه وخت د دې ډلې مشرتابه د یادې دولتي ادارې د ټول ارشیف د ویجاړولو امر کړی و او دا ځل هم دا ګواښ پرځای دی.

د افغانستان پخواني ولسمشر اشرف غني ولسمشرۍ ماڼۍ ته د افغان فلم د ارشیف د لیږد امر کړی و او هلته یې ځای پر ځای کړی و.

طالبانو د واک له نیولو وروسته د افغان فلم نوم سمعي او بصري ریاست ته بدل کړ او د خپلې ډلې په ګټه یې فلمونه جوړول خو د افغان فلم تجربه لرونکو کارکوونکو ګوښه کېدل ښيي، چې ددې ادارې چارې فلج شوې دي.

افغان فلم په حکومتي چوکاټ کې جوړه شوې اداره وه او په دې کې د افغان شاهانو، له امان الله خان څخه نیولې تر ظاهر شاه پورې، دګڼو پخوانیو مشرانو ویډیوګانې او فلمونه خوندي دي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت د نوي قانونه له مخې په ټول هېواد کې د ساکښو انځورونو اخیستل او خپرول منع شوي دي.

طالبانو تر اوسه د افغان فلم د کارمندانو د شړلو په اړه څه نه دي ویلي.

سهیل اپریدي په کراچۍ کې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل چې که داسې ثبوت وي چې له افغان خاورې نه په پاکستان کې ترهګري پکې ثابتېدای شی، د پاکستان پوځ یې باید وړاندې کړي.

هغه زیاته کړه، «په ۲۰۲۲ کې د طالبانو او ترهګرو د بېرته ځای پرځای کولو تړون شوی و، چې د مراد سعید د وینا له مخې موږ ورته ویلي وو چې دوی دې نه راځي».

اپریدي څرګنده کړه چې له افغانستان سره د کرښې د امنیت لپاره د اغزن تار پر لګولو میلیونونه روپۍ ولګول شوې او باید هېڅ ترهګر نه وای داخل شوی، خو بیا هم ترهګر دننه شول او په هیواد کې یې فعالیت پیل کړ.

هغه وویل چې جنرال باجوه د طالبانو او ترهګرو د ځای پرځای کولو غوښتنه کړې وه، خو دا غوښتنه د تحریک انصاف کابینې رد کړې وه.

د افغان کډوالو په اړه نوموړي وویل، «موږ اړ یو چې د هر ډول ملي پالیسۍ احترام وکړو، خو دلته د ښه افغان او بد افغان سیاست عملي شوی دی. په پېښور کې یومجرم افغان ته لومړی شناختي کارډ ورکړل شو، بیا یې انتخاباتو کې برخه واخیسته او په پای کې یې د فارم ۴۷ له لارې رایې وګټلې، خو هغه افغانان چې د پاکستان اقتصاد کې مثبت رول لوبوي، له هیواد څخه ایستل شوي دي».

سهیل اپریدي ټینګار وکړ چې له افغانستان سره د کرښې د امنیت او د کډوالو د قانوني او غیرقانوني استفادې په اړه باید بشپړ شفافیت وي، څو د هېواد امنیت خوندي وساتل شي.

هغه وویل، چې افغانستان له نورو هېوادونو سره هم پولې لري، خو نورو هېوادونو کله هم شکایت نه دی کړی، نو اسلام اباد ولې شکایت کوي، چې له افغانستان نه ترهګري کیږي.

په ورته وخت کې د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ ویلي، سهیل اپریدي نن د افغان طالبانو د ویاند په څېر خبرې کړې دي، حال دا چې د ده په وینا، ټولې نړۍ د افغان طالبانو له خوا د ترهګرو د ملاتړ څرګند شواهد لیدلي دي.

هغه ټینګار کړی، چې د افغانستان خاوره د ترهګریزو فعالیتونو لپاره د کارېدو په اړه نه‌ انکارېدونکي اسناد موجود دي.

د تېر کال د اکتوبر پر ۱۲مه د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ له نښتو وروسته په افغانستان کې د پاکستاني محصلانو تر څنګ په لوی شمېر سوداګر، کارګر او موټرچلوونکي بند پاتې دي.

یادو محصلانو تېره ورځ افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې طالبانو دوی ته پر تورخم د اوښتلو اجازه ور کړې ده.

خو نن په تورخم کې د پاکستان د امیګریشن سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د جنورۍ د ۱۲مې او ۱۳ مې نېټې په لړ کې هغو ۲۸ پاکستاني محصلانو ته چې په افغانستان کې بند پاتې وو، پر تورخم د اوښتلو اجازه ورکړل شوې ده.

یادو محصلانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د تورخم لارې تړل کېدو ددوی د زده کړو بهیر اغیزمن کړی دی.

پر تورخم اوښتو۲۸ پاکستاني محصلانو د افغانستان په بېلابېلو پوهنتونونو کې په طب، انجینرۍ او نورو تعلیمي څانګو کې زده‌کړې کولې.

دغو محصلانو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د لارو تړل کېدو نه یوازې د هغوی زده‌کړې اغېزمنې کړې، بلکې د استوګنې، خوراک او مالي ستونزو سره یې هم مخ کړي وو.

د یادو محصلانو کورنیو د لنډ مهال لپاره د تورخم دروازې پرانیستل مثبت ګام وباله، خو ټینګار یې وکړ چې تورخم دې دایمي پرانیستل شي، چې نور بند پاتې محصلان او عام وګړي هم خپلو کورونو ته ستانه شي.

محصلانو وویل چې تمه ده سبا هم د افغانستان له بېلابېلو ولایتونو د پاکستاني محصلانو یوه لویه ډله پر تورخم واوړي.

د محصلانو کورنیو د پاکستان له حکومت او اړوندو ادارو وغوښتل چې افغانستان ته د تعلیمي موخو لپاره تلونکو محصلانو لپاره ځانګړي ترتیبات ونیسي، څو په راتلونکي کې له ورته ستونزو سره مخ نه شي. دوی وویل، د لارو تړل کېدو نه یوازې محصلان بلکې عام وګړي او ناروغان هم له جدي ستونزو سره مخ کړي دي.

تورخم بندر له تېرو دریو میاشتو راهیسې د سوداګرۍ پرم ختړلی ، چې له امله یې د دواړو هېوادونو خلک، سوداګر او په ځانګړي ډول محصلان له جدي ستونزو سره مخ وو.

په قطر کې د طالبانو سفارت ویلي، چې په دې لیدنه کې له پاکستان او ایران نه د راستنېدونکو افغان کډوالو د ستونزو، د هغوی د ژوند د اسانتیاوو د برابرولو او د بشري مرستو د پراختیا په اړه هم خبرې وشوې.

یاد وزارت د جرمني د شارژدافیر له قوله ویلي، چې افغانستان ته یې پر سفر او له طالب چارواکو سره پر لیدنو او مخامخ ناستو خوښي ښودلې او هیله یې څرګنده کړې، چې دواړه هېوادونه په ګډه د افغانانو د ستونزو د کمولو او د سیمې د ثبات د ټینګښت لپاره هڅې روانې وساتي.

جرمني په دې وروستیو کې له طالبانو سره تخنیکي اړیکې زیاتې کړې او ددې اړیکو یوه مهمه موخه په دغه هېواد کې د غیر قانوني او مجرمو افغان وګړو د اخراج د لارو چارو اسانه کول دي.