دیوه نوي حکم له لارې؛ هبت الله د غصب شویو ځمکو د استرداد کمیسیون خلاف شکایتونه محدود کړل
د طالبانو مشر دولتي، عامه مرعي او وقفي غصب شويو ځمکو ته د رسيدګۍ په اړه نوی حکم صادر کړی، چې له مخې یې د دغو قضيو د څېړنې او حل یوازینۍ واک لرونکې مرجع د غصب شويو ځمکو اختصاصي محکمه بلل شوې ده. له دې وروسته څوک نه شي کولای د ځمکو د استرداد کمیسیون خلاف نورو ادارو کې شکایت وکړي.
د دوشنبې په ورځ، د مرغومي پر ۲۲مه په صادر شوي حکم کې ویل شوي چې د ۱۴۴۴ سپوږمیز کال د دویمې صفر میاشتې د ۲۹مې نېټې د (۱۸۹) ګڼه فرمان د درېیمې مادې پر اساس، نور وزارتونه او د طالبانو ادارې حق نه لري چې د دولتي، عامه مرعى او وقفي غصب شويو ځمکو قضيې وڅیړي.
د حکم له مخې، که څوک د ځمکو د غصب د مخنیوي او د غصب شويو ځمکو د استرداد د کمېسیون او یا هم په مرکز او ولایتونو کې د غصب شويو ځمکو د تشخیص او تثبیت له تخنیکي پلاویو شکایت لري، کولای شي خپل شکایت یوازې د دولتي غصب شويو ځمکو قضيو ته د رسېدګۍ اختصاصي محکمې ته په لیکلې بڼه وړاندې کړي.
په حکم کې ټینګار شوی چې وزارتونه او نورې ادارې نه شي کولای د یادو کمېسیونونو او تخنیکي پلاویو په اړه شکایتونه تر لاسه کړي او یا ترې استعلام وکړي. په مکتوب کې ویل شوي، « که له دې وروسته کومه اداره دا ډول شکایتونه ومني، مسووله به وبلل شي».
د طالبانو د مشر د حکم له مخې، دا پرېکړه د صادرېدو له نېټې نافذه ده او خلکو ته سپارښتنه شوې چې د کمېسیون او اړوندو تخنیکي پلاویو د فعالیتونو په اړه خپل ټول شکایتونه یوازې یادې اختصاصي محکمې ته وسپاري.
د معلوماتو له مخې، د دولتي غصب شويو ځمکو قضيو ته د رسېدګۍ اختصاصي محکمه د ځمکو له غصب څخه د مخنیوي کمېسیون په چوکاټ کې فعالیت کوي او دا مهال په کابل، بلخ، هرات او کندهار زونونو کې فعاله ده، چې د دغو ولایتونو او د هغوی د ګاونډیو ولایتونو اړوندو قضيو ته رسېدګي کوي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.