تېره ورځ نږدې ۳۰۰کورنۍ له ایران او پاکستان نه افغانستان ته ستنې شوې

د طالبانو د ریاست‌الوزرا اقتصادي معاونیت د خبرپاڼې له مخې؛ په دغه ناسته کې د طالبانو د پوهنې وزارت له‌خوا د خصوصي ښوونیزو مرکزونو د تنظیم، د هغوی د عوایدو د زیاتوالي او د خدماتو د معیاري کېدو طرحه تر هر اړخیز بحث وروسته د منلو وړ وبلل شوه.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د یادې طرحې له پلي کېدو سره به د خصوصي ښوونیزو مرکزونو خدمات معیاري شي، د زده‌کوونکو لپاره به مناسب فیسونه وټاکل شي او د هغوی ستونزو ته به پر وخت رسېدنه وشي.

د نجونو پر زده‌کړو د طالبانو بندیزونو له امله د کابل په ګډون په ګڼو ولایتونو کې افغان نجونو اوس ښوونیزو مرکزونو ته مخه کړې؛ خو ځینې یې د خراب اقتصادي وضعیت له امله دغه لګښت نه‌شي پرې کولی. دغه ښوونیز مرکزونه هم وخت ناوخت د طالبانو له‌خوا په بېلابېلو پلمو تړل کېږي.

د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، د اېټالیا حکومت د کوچنیو کاروبارونو د پراختیا پروګرام دویم پړاو تصویب کړ؛ ترڅو په هرات او ننګرهار ولایتونو کې د یادې پروژې د لومړي پړاو په لړ کې ترلاسه شويو پایلو ته وده ورکړي.

د خبرپاڼې له مخې؛ د یادې پروژې د لومړي پړاو په ترڅ کې د هرات او ننګرهار په پنځو ولسوالیو کې د ۹۳ کلیو ۱۵۱۴ زیانمنونکو پخوانیو کوکنارو کروندګرو کورنیو ته چې د ۵۳ سلنه کورنیو مسوولیت د ښځو په غاړه دی؛ د دوامداره او قانوني عاید زمینه برابره شوې ده.

خبرپاڼه زیاتوي، د یادې پروژې موخه دا وه چې د کوکنارو کر ته د زیانمنونکو پخوانیو کوکنارو کروندګرو بېرته ستنېدو مخه ونیسي او د ټولنو اقتصادي ثبات او مقاومت پیاوړی کړي. د ملګرو ملتونو د نشه‌یي توکو پر وړاندې د مبارزې دفتر د معلوماتو له مخې؛ د یادې پروژې دویم پړاو به هغه بدیل کرنیز فعالیتونه پراخ کړي، چې مخکې یې اغېز ښودلی دی.

دغه اداره وایي، په دې لړ کې په هرات کې د زعفرانو کر او په ننګرهار کې د ګلابو کر د کوکنارو پر ځای د لوړ ارزښت لرونکو بدیلو کروندو په توګه پراخېږي. خبرپاڼه زیاتوي، چې هرات او ننګرهار لا هم د بدیل معیشت پروګرام د ګډ عملي پلان له مخې لومړیتوب لرونکي ولایتونه دي.

د خبرپاڼې په وروستۍ برخه کې راغلي، چې د دغه نوي پړاو سره به د بدیل معیشت فرصتونه پیاوړي شي، ۶۷۹۷ ښځو او ځوانانو اقتصادي انعطاف به لوړ شي او په افغانستان کې به د نشه‌يي توکو د کر پر وړاندې د ملي او نړۍوالو هڅو ملاتړ وشي.

د یادې محکمې په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کسانو ته د درې کاله تنفيذي بند او ۳۹ـ ۳۹ دُرو سزا ورکړل شوې ده.

د طالبانو سترې محکمې د خپرو شویو شمېرو له‌مخې؛ دغه ډلې د خپلې واکمنۍ له پیل راهیسې ۱۸۴۸ کسانو ته په عام محضر کې سزاوې ورکړې دي. په دغه کسانو کې ۲۵۰ مېرمنې هم شاملې دي.

یادې ډلې په ۲۰۲۵کال کې بیا لږ تر لږه ۱۰۳۰ کسان د بېلابېلو تورونو په تور په عام محضر کې په دُرو وهلي دي. د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له‌مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې بدني سزاوې د تېر کال پرتله دوه برابره زیاتې شوې وې.

اندېشه پر اېکس پاڼه لیکلي، «یو ملت د نېزې په زور نه؛ بلکې د هغو معناوو او مفاهیمو له لارې جوړېږي او بقا مومي، چې خلک یې د بې‌عدالتۍ، ظلم او تبعیض پر وړاندې سر نه ټیټوي.» د هغه په وینا؛ د طالبانو تاریخي بهیر په هېواد او سیمه کې پای ته رسېدلی او د یادې ډلې مشران په دې حقیقت ښه پوهېږي.

هغه زیاته کړې، چې د افغانستان د دولت ـ ملت هویت د سیاست پر ځای پر ګډ فرهنګ ولاړ و؛ داسې فرهنګ چې مېلمه‌پالنه، شعر، موسیقي، کیسه‌وینه، د ښکلا درناوی، د نوروز نمانځنه، د جوماتونو او کلاوو معمارۍ او له اسلامه انساني او معتدل تفسیر په‌کې مرکزي ځای لاره.

اندېشه خبرداری ورکړی: «کله چې موسیقي منع شي، شعر سانسور شي، ښځې حذف شي، ژبې محدودې شي او تاریخ تحریف شي؛ ملت د ړنګېدو پر لور ځي». هغه همداراز ویلي، د طالبانو ایډیالوژي د افغانستان کثرت نه مني او هڅه کوي چې د افغانستان قومي، ژبني او جنسیتي تنوع د یوه سخت، یو اړخیز او تحمیلي هویت سره بدل کړي.

د هغه په وینا؛ د طالبانو واکمني یوازې سیاسي او ټولنیز شاتګ نه؛ بلکې «د فرهنګي رېښو پرې کېدل» دي او دغه ډله د دولت ـ ملت روح له دننه له‌منځه یوړه. اندېشه د هغو روڼ‌اندو، خبریالانو پر رول هم سخته نیوکه کړې، چې د طالبانو تر څنګ ولاړ دي.

هغه ویلي، دغه فرصت‌طلبه هم‌لاري «تر طالبانو هم ډېر ګناهګار دي» او ملت به یې «نه هېر کړي او نه وبښي». هغه په پای کې ټینګار کړی، چې د افغانستان بقا د ټولو خلکو له‌خوا او په ټولو جبهو کې پر مقاومت ولاړه ده؛ «تر څو د ملت روح وژغورل شي او د افغانستان د دولت بقا په نړۍواله ټولنه کې تضمین شي».

د یاد وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه شات ترکیې، متحده عربي اماراتو، ازبکستان او یو شمېر نورو عربي هېوادونو ته صادر شوي دي. د شاتو مچیو یوشمېر پالونکي او کاروباریان باور لري، چې د کیفیت له پلوه د افغانستان شات ځانګړي دي او باید د دغه سکټور د لا ودې لپاره کار وشي. د طالبانو د معلوماتو له مخې؛ دا مهال تر ۳زرو ډېر کسان د شاتو مچیو پر پالنه بوخت دي.

تر دې وړاندې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت خبر ورکړی و، اوس‌مهال په افغانستان کې د شاتو مچیو ۳زره او ۲۰۰ فارمونه فعال دي چې هر کال ۲زره او ۲۰۰ مټریک ټنه شات تولیدوي.

د شاتو مچیو پالنې ډېری فارمونه د افغانستان په ختیځ په ځانګړي ډول ننګرهار او کونړ کې دي. د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې نړۍوال سازمان (FAO) هم په افغانستان کې د شاتو مچیو د پالنې او کاروبارونو د پراختیا په برخه کې د ملاتړ ګڼې پروژې پلي کړې دي. دغه سازمان هیله‌مندي ښودلې، چې په راتلونکو کلونو کې به دغه صنعت لا پراخ او پیاوړی شي.