طالبان وايي د خصوصي ښوونیزو مرکزونو فیسونه به تنظیم او خدمتونه به یې معیاري شي

د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، د اېټالیا حکومت د کوچنیو کاروبارونو د پراختیا پروګرام دویم پړاو تصویب کړ؛ ترڅو په هرات او ننګرهار ولایتونو کې د یادې پروژې د لومړي پړاو په لړ کې ترلاسه شويو پایلو ته وده ورکړي.

د خبرپاڼې له مخې؛ د یادې پروژې د لومړي پړاو په ترڅ کې د هرات او ننګرهار په پنځو ولسوالیو کې د ۹۳ کلیو ۱۵۱۴ زیانمنونکو پخوانیو کوکنارو کروندګرو کورنیو ته چې د ۵۳ سلنه کورنیو مسوولیت د ښځو په غاړه دی؛ د دوامداره او قانوني عاید زمینه برابره شوې ده.

خبرپاڼه زیاتوي، د یادې پروژې موخه دا وه چې د کوکنارو کر ته د زیانمنونکو پخوانیو کوکنارو کروندګرو بېرته ستنېدو مخه ونیسي او د ټولنو اقتصادي ثبات او مقاومت پیاوړی کړي. د ملګرو ملتونو د نشه‌یي توکو پر وړاندې د مبارزې دفتر د معلوماتو له مخې؛ د یادې پروژې دویم پړاو به هغه بدیل کرنیز فعالیتونه پراخ کړي، چې مخکې یې اغېز ښودلی دی.

دغه اداره وایي، په دې لړ کې په هرات کې د زعفرانو کر او په ننګرهار کې د ګلابو کر د کوکنارو پر ځای د لوړ ارزښت لرونکو بدیلو کروندو په توګه پراخېږي. خبرپاڼه زیاتوي، چې هرات او ننګرهار لا هم د بدیل معیشت پروګرام د ګډ عملي پلان له مخې لومړیتوب لرونکي ولایتونه دي.

د خبرپاڼې په وروستۍ برخه کې راغلي، چې د دغه نوي پړاو سره به د بدیل معیشت فرصتونه پیاوړي شي، ۶۷۹۷ ښځو او ځوانانو اقتصادي انعطاف به لوړ شي او په افغانستان کې به د نشه‌يي توکو د کر پر وړاندې د ملي او نړۍوالو هڅو ملاتړ وشي.

د یادې محکمې په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کسانو ته د درې کاله تنفيذي بند او ۳۹ـ ۳۹ دُرو سزا ورکړل شوې ده.

د طالبانو سترې محکمې د خپرو شویو شمېرو له‌مخې؛ دغه ډلې د خپلې واکمنۍ له پیل راهیسې ۱۸۴۸ کسانو ته په عام محضر کې سزاوې ورکړې دي. په دغه کسانو کې ۲۵۰ مېرمنې هم شاملې دي.

یادې ډلې په ۲۰۲۵کال کې بیا لږ تر لږه ۱۰۳۰ کسان د بېلابېلو تورونو په تور په عام محضر کې په دُرو وهلي دي. د افغانستان انټرنشنل - پښتو د څېړنو له‌مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې بدني سزاوې د تېر کال پرتله دوه برابره زیاتې شوې وې.

اندېشه پر اېکس پاڼه لیکلي، «یو ملت د نېزې په زور نه؛ بلکې د هغو معناوو او مفاهیمو له لارې جوړېږي او بقا مومي، چې خلک یې د بې‌عدالتۍ، ظلم او تبعیض پر وړاندې سر نه ټیټوي.» د هغه په وینا؛ د طالبانو تاریخي بهیر په هېواد او سیمه کې پای ته رسېدلی او د یادې ډلې مشران په دې حقیقت ښه پوهېږي.

هغه زیاته کړې، چې د افغانستان د دولت ـ ملت هویت د سیاست پر ځای پر ګډ فرهنګ ولاړ و؛ داسې فرهنګ چې مېلمه‌پالنه، شعر، موسیقي، کیسه‌وینه، د ښکلا درناوی، د نوروز نمانځنه، د جوماتونو او کلاوو معمارۍ او له اسلامه انساني او معتدل تفسیر په‌کې مرکزي ځای لاره.

اندېشه خبرداری ورکړی: «کله چې موسیقي منع شي، شعر سانسور شي، ښځې حذف شي، ژبې محدودې شي او تاریخ تحریف شي؛ ملت د ړنګېدو پر لور ځي». هغه همداراز ویلي، د طالبانو ایډیالوژي د افغانستان کثرت نه مني او هڅه کوي چې د افغانستان قومي، ژبني او جنسیتي تنوع د یوه سخت، یو اړخیز او تحمیلي هویت سره بدل کړي.

د هغه په وینا؛ د طالبانو واکمني یوازې سیاسي او ټولنیز شاتګ نه؛ بلکې «د فرهنګي رېښو پرې کېدل» دي او دغه ډله د دولت ـ ملت روح له دننه له‌منځه یوړه. اندېشه د هغو روڼ‌اندو، خبریالانو پر رول هم سخته نیوکه کړې، چې د طالبانو تر څنګ ولاړ دي.

هغه ویلي، دغه فرصت‌طلبه هم‌لاري «تر طالبانو هم ډېر ګناهګار دي» او ملت به یې «نه هېر کړي او نه وبښي». هغه په پای کې ټینګار کړی، چې د افغانستان بقا د ټولو خلکو له‌خوا او په ټولو جبهو کې پر مقاومت ولاړه ده؛ «تر څو د ملت روح وژغورل شي او د افغانستان د دولت بقا په نړۍواله ټولنه کې تضمین شي».

د یاد وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه شات ترکیې، متحده عربي اماراتو، ازبکستان او یو شمېر نورو عربي هېوادونو ته صادر شوي دي. د شاتو مچیو یوشمېر پالونکي او کاروباریان باور لري، چې د کیفیت له پلوه د افغانستان شات ځانګړي دي او باید د دغه سکټور د لا ودې لپاره کار وشي. د طالبانو د معلوماتو له مخې؛ دا مهال تر ۳زرو ډېر کسان د شاتو مچیو پر پالنه بوخت دي.

تر دې وړاندې د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت خبر ورکړی و، اوس‌مهال په افغانستان کې د شاتو مچیو ۳زره او ۲۰۰ فارمونه فعال دي چې هر کال ۲زره او ۲۰۰ مټریک ټنه شات تولیدوي.

د شاتو مچیو پالنې ډېری فارمونه د افغانستان په ختیځ په ځانګړي ډول ننګرهار او کونړ کې دي. د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې نړۍوال سازمان (FAO) هم په افغانستان کې د شاتو مچیو د پالنې او کاروبارونو د پراختیا په برخه کې د ملاتړ ګڼې پروژې پلي کړې دي. دغه سازمان هیله‌مندي ښودلې، چې په راتلونکو کلونو کې به دغه صنعت لا پراخ او پیاوړی شي.

د یادې ادارې ویاند جلال الدین شمس وایي، چې دا مهال د ۲۳۰ سایټونو کار روان دی. د هغه په وینا؛ واک ته د طالبانو له بیا رسېدو راهیسې په ټول افغانستان کې شاوخوا ۱۵۰۰ مخابراتي سایټونه جوړ شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو د مخابراتو او ټېکنالوژۍ ادارې تر دې وړاندې ویلي و چې تر ۲۰۲۵ کاله پورې به د افغانستان ټولې ساحې تر خپل مخابراتي پوښښ لاندې راولي. د افغانستان د لرو پرتو سیمو ډېری اوسېدونکي لا هم مخابراتي شبکو ته لاسرسی نه‌لري او په یو شمېر سیمو کې خلک بیا د مخابراتي شبکو له کمزوري فعاليت څخه شکايت کوي.

له بل پلوه طالبانو د جمهوریت پر مهال د افغانستان په یو شمېر لرو پرتو سیمو کې مخابراتي سایټونه نړولي او یا یې هم بند کړي وو.