د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت: ډېر ژر به د افغان ـ ټرانس رېل پټلۍ د مطالعې کار پیل شي

یاد کنفرانس کې د چاپېریالي پایست، پېښو او طبیعي زېرمو مدیریت کنفرانس کې د ځینو وزارتونو، ادارو، نړۍوالو او داخلي موسسو استازو په‌کې ګډون کړی و.

په دغه کنفرانس کې په افغانستان کې د چاپېریالي اغېزو او حل‌لارو په اړه بحثونه شوي دي.

د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې رییس مطیع‌الحق خالص ویلي، چې ځمکه، هوا او اوبه ټول د چاپېریال برخې دي، چې د یوې برخې په زیانمنېدو نورې برخې هم زیانمېږي.

نوموړي د یاد کنفرانس پرمهال ویلي، چې د پوهنتون د استادانو له لوري ترسره شوې څېړنې به عملي او د خپلې ادارې په پلانونو کې ځای پر ځای کړي.

نوموړي زیاته کړې: «موږ د چاپېریال ساتنې په برخه کې زیاتو څېړنو ته اړتیا لرو چې مدریت يې باید څنګه وکړو؟ زما غوښتنه له محصلینو، استادانو او کدرونو څخه دا ده چې د چاپېریال ساتنې په برخه کې کومې څېړنې کېږي، نو زموږ سره دې یې شریکې کړي او موږ به یې د خپلو ستراتیژیکو پلانونو برخه وګرځوو».

پر همدغه مهال نوموړي په افغانستان کې د اقلیمي بدلون د اندیښنې وړ مسله بللې ده او وايي، ورځ تربلې په یاده برخه کې له ستونزو سره لاس او ګرېوان کېږي.

خالص زیاته کړه: «موږ په دې حقیقت پوهېږو چې ورځ تر بلې له ګڼو ستونزو سره مخ یو. موږ اړتیا لرو چې عملي مرکزونه او علمي کدرونه له موږ سره همکاري وکړي، ځکه د افغانستان چاپېریال ساتنه او د اوسني وضعیت مدیریت یوازې د امارتي ادارو کار نه دی، بلکې عام خلک او عملي موسسې هم باید همکاري وکړي».

سره له دې چې د افغانستان په ګډون ګڼ هېوادونه د اقلیمي بدلون له امله سخت ځپل شوي دي، خو طالبان وايي هڅه کوي چې د افغانستا‍ن د چاپېریال ساتنې په برخه کې قوي ګامونه پورته کړي.

سارا پورټر د «د ژمي د سپاین سوېلي ننګونې» په نوم د منډې په سیالۍ کې ګډون کړی و، چې اوږدوالی یې ۱۰۸ میله و او د بریتانیا له سختو او غرنیو سیمو څخه تېرېده. هغې غوښتل د دې سیالۍ له لارې د افغانستان د روبوټ جوړوونکو نجونو لپاره مالي مرسته راټوله کړي چې د زده‌کړې او نوې ټکنالوژۍ په برخه کې کار کوي.

د کارډین ورځپاڼې راپور له مخې، سارا پورټر تر دې مخکې هم د افغان نجونو ملاتړ کړی و او د افغان روباټ جوړونې له ډلې سره یې مرسته کړې وه، څو د هغوی لپاره د سفر اسناد او بهرنیو هېوادونو ته د تګ ویزې برابرې کړي او نړیوالو سیالیو ته د ګډون زمینه ورته برابره شي.

خو د سیالۍ پر مهال، پورټر ته د مرګ جدي ګواښونه وشول. د سیالۍ تنظیموونکو وویل، که څه هم د نورو ګډونوالو لپاره کوم عمومي خطر نه و موجود، خو د پورټر شخصي خوندیتوب د جدي اندېښنې وړ و. له همدې امله پرېکړه وشوه چې هغه له سیالۍ څخه واېستل شي.

سارا پورټر د دې پرېکړې له امله خواشیني څرګنده کړه، خو ټینګار یې وکړ چې د افغان ښځو او نجونو د حقونو لپاره به خپلې هڅې نه دروي. هغې وویل چې په راتلونکې کې به نور غرني مزلونه او اوږدې منډې هم ترسره کړي، ځکه د هغې په وینا، دا هڅې یوازې د ورزش لپاره نه دي، بلکې د هغو ښځو د ملاتړ لپاره دي چې له بنسټیزو حقونو بې‌برخې دي.

د ګارډین ورځپاڼې په وینا، دا لومړی ځل دی چې د دې ډول یوې اوږدې منډې په سیالۍ کې یوه ګډونواله د امنیتي ګواښونو له امله له مسابقې څخه اېستل کېږي.

د فاکس نیور د رپوټ له مخې، د یاد یادښت له مخې، سفارتونو او کونسلګریو ته امر شوی چې د جنورۍ له ۲۱مې نېټې وروسته د ویزو اړوند پرېکړې ودرول شي، څو د کډوالۍ د موجوده قوانینو پر بنسټ د ارزونې بهیر له سره وکتل شي.

په هغو هېوادونو کې چې دا ځنډ پرې عملي کېږي، سومالیا، روسیه، افغانستان، برازیل، ایران، عراق، مصر، نایجیریا، تایلنډ او یمن شامل دي.

دا پرېکړه د «عامه لګښت» د اصولو د سختې څارنې په لړ کې شوې او د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ادارې د کډوالۍ د پالیسۍ د پراخو بدلونونو یوه برخه بلل کېږي.

دغه اقدام د هغو هېوادونو د وګړو لپاره کېږي چې ښايي د امریکا پر عامه مرستو او ټولنیزو پروګرامونو د اتکا له لارې ژوند وکړي. د سومالیا وګړي د دې اقداماتو په مرکز کې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د نومبر په میاشت کې ټولو سفارتونو ته لارښوونه کړې وه چې د کډوالۍ د قانون د «عامه مرستې» مادې له مخې د ویزو د ارزونې نوي معیارونه عملي کړي.

په ارزونه کې به د روغتیا، عمر، د انګلیسي ژبې مهارت، مالي وضعیت او حتا د اوږدمهاله طبي پاملرنې اړتیا هم په پام کې ونیول شي.

زاړه یا ډیر وزن لرونکي غوښتونکي او هغه کسان چې مخکې یې د حکومت له مالي مرستو یا موسسو ګټه اخیستې وي، هم د ویزې د رد کېدو لاندې راځي.

نعیمي له پولیسو څخه د تېښتې پر مهال ژوبل شوی هم دی. پولیسو نوموړی له نیول کیدو وروسته حاجي کمپ ته لیږدولی دی.

د افغانستان رسنیو ملاتړ سازمان د پاکستاني پولیسو له‌خوا د افغان خبریال صمیم نعیمي نیول کېدل غندلي او دا اقدام یې د بشري حقونو، د کډوالو د خوندیتوب د اصولو او د بیان ازادۍ له بنسټیزو ارزښتونو سره په ټکر کې بللی.

دغه سازمان زیاته کړې چې صمیم نعیمي د خپلو مسلکي رسنیزو فعالیتونو، امنیتي ګواښونو، سانسور او سیاسي فشارونو له امله اړ شوی چې افغانستان پرېږدي. یاد سازمان ويلي، چې هغه افغانستان ته د جبري ستنېدو په صورت کې له جدي امنیتي ګواښونو سره مخ کېدای شي او جبري اخراج یې د ژوند لپاره مستقیم خطر بلل کېږي.

په متحده عربي امارات کې د طالبانو سفارت د چارشنبې په ورځ، د مرغومي پر ۲۵مه وویل، چې مولوي بدرالدین حقاني د اتحاد هوايي شرکت له مسوولانو سره په دې ناسته کې کابل ته د یاد شرکت د الوتنو پر پیل کېدو خبرې کړې دي.

د سفارت په وینا، المعمري په دې اړه معلومات ورکړل او ډاډ یې ورکړ چې په نږدې راتلونکې کې به د "اتحاد" الوتنې منظمې پیل شي.

د طالبانو سفیر بدرالدین حقاني ویلي چې کابل ته د یاد هوايي شرکت الوتنو پیل به د افغانستان او متحده عربي اماراتو ترمنځ دوه اړخیزې اړیکې لا پیاوړې کړي او د دواړو هېوادونو د سوداګرۍ، تګ راتګ او اړیکو په پراختیا کې به مهم رول ولوبوي.

یاد شرکت د تېر کال په اکتوبر کې اعلان کړی و، چې د ډسمبر له ۱۸مې نېټې څخه به د ابوظبي او کابل ترمنځ مستقیمې الوتنې پیل کړي، خو تر دې مهاله د ناڅرګندو لاملونو له مخې دغه الوتنې نه دي پیل شوې.

د شرکت چارواکي وایي چې په اونۍ کې به له ابوظبي څخه کابل او له کابل څخه ابوظبي ته درې الوتنې ترسره شي.

دغه الوتنې به د شنبې، سې شنبې او پنجشنبې په ورځو کې وي او د هرې الوتکې بېرته ستنېدل به په همغه ورځ وي.

د اتحاد اجرایي رییس انتونوالدو نیوس ویلي و چې کابل د دغه شرکت د نوې ستراتیژۍ یوه برخه ده او غواړي سیمه‌ییزو بازارونو ته لاسرسی پراخ کړي. هغه زیاته کړې وه چې «دغه الوتنې به د سوداګرۍ، پانګونې او د کورنیو لیدنو لپاره نوي فرصتونه راوټوکوي».

د افغان سوداګرۍ شورا په وینا، شاوخوا ۳۰۰ زره افغانان په متحده عربي اماراتو کې ژوند او کار کوي او دغه هېواد د خلیج په سیمه کې د افغانانو د کډوالۍ او سوداګرۍ له سترو مرکزونو شمېرل کېږي.

له دې وړاندې هم د متحده عربي اماراتو څو نورو هوایي شرکتونو کابل ته الوتنې پیل کړې دي.