طالبانو د ابوظبي دولتي هوایي شرکت «اتحاد» له چارواکو سره د الوتنو پر پیل خبرې کړې دي

په افغانستان کې د اکټیډ موسسې مشر هانس کریسټن جوهانس د دغه ناستې په لړ کې له یاد طالب چارواکي سره ژمنه کړې، چې دغه چمتو شوی نوملړ به یې هم د خپلو کاري پلانونو او مرستو په بهیر کې شامل کړي. د نوموړي په وینا، د طالبانو له لوري د اړمنو کسانو او سیمو چمتو شوی نوملړ به له نورو مرستندویه ادارو او مالي ملاتړ کوونکو سره هم شریک کړي.

ملا نور الدین ترابي دې ناسته کې دا هم ویلي، چې دوی په ټولو ولایتونو کې د مرستندویه ادارو او موسساتو لپاره اړینې اسانتیاوې برابرې کړي، څو خلکو ته په ښه شان سره رسېدنه وکړي. هغه زیاته کړې، که موسسات د طالبانو هره اداره کې ستونزه ولري؛ نو دوی یې په حل کې ورسره همکاري کولای شي.

طالبان داسې مهال دغه نوملړ چمتو کوي، چې په افغانستان کې بشري ناورین خپل اوج ته رسېدلی او دغه واکمنه ډله یې په مدیریت کې پاتې راغلې ده. که څه هم طالبان ادعا کوي، چې اړمنو کورنیو سره مرستې کوي او د خلکو ستونزو ته یې رسېدنه کړې؛ خو راپورونه څرګندوي چې دغه ډله د بهرنیو موسساتو مرستې هم خپل حکومت پورې تړي.

د موندنو له‌مخې، افغانستان کې اوس مهال له بې‌وزلو او اړمنو کسانو سره یوازې د بهرنیو موسساتو له لوري مرستې کېږي او ټوله تکیه هم په دې برخه کې پر نړۍوالو مرستندویه ادارو ده.

طالبان وایي، هرې کورنۍ ته ۲۰زره افغانۍ نغدي مرسته ورکړل شوې، څو خپلې اړتیاوې پرې پوره کړي. د طالبانو د یادې ادارې مشر شهاب‌الدین دلاور په همدې موخه جوړو شویو مراسمو ته ویلي، دوی هڅه کوي چې د اړمنو کورنیو اړتیاوو ته رسېدنه وکړي. د هغه دا څرګندونې داسې مهال دي چې افغانستان د دې ډلې په واکمنۍ کې له سخت بشري ناورین څخه تېرېږي او ورځ تر بلې د لوږې کچه مخ په ډېرېدو ده.

دلاور زیاته کړې، د سرې میاشتې اداره هڅه کوي چې د راستنېدونکو کډوالو او اړمنو کورنیو د ژوند ښه کېدو لپاره له نړۍوالو مرستندویه ادارو څخه مرستې راټولې کړي او په شفاف ډول یې خلکو ته ورسوي. هم‌مهاله نیوکې دي، چې د طالبانو دغه چارواکي په یاده اداره کې د خپلې کورنۍ غړي ګومارلي او ان له نړۍوالو مرستندویه ادارو یې د هغوی لپاره ځانګړي لوړ معاشونه هم ټاکلي دي.

له دې سره سره، ملګرو ملتونو اندېښنه څرګنده کړې چې پاکستان او ایران داسې مهال افغان کډوال په جبري توګه افغانستان ته ستنوي، چې دغه هېواد له سختې اقتصادي انزوا سره مخ دی. د کډوالو عالي کمېشنرۍ په وار وار ويلي، د دغو ستنېدونکو افغانانو سره په هېواد کې بشري ناورین لا پراخ شوی او په کور دننه طالبان ورته د مرستو رسولو په برخه کې هم پاتې راغلي دي.

د تازه بېرته ستنو شویو افغانانو تر ټولو لویې ستونزې وزګاري، د سرپناوو نشتوالی او د دوی د کورنیو ښځینه غړو او نجونو پر وړاندې د طالبانو سختدریځه بندیزونه ګڼل شوي دي.

د طالبانو سترې محکمې د چهارشنبې په ورځ (د مرغومي ۲۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې په غزني ولایت کې یې د یوې ښځې په ګډون څلور کسان د «اخلاقي فساد او غلام» په تور په عام محضر کې په دُرو وهلي دي.

طالبانو ویلي، چې د یادې ډلې د سترې محکمې د پریکړې له مخې یې درې کسان په ۱ ـ ۱ کال تنفیذي بند محکوم کړي او ۲۰ ـ ۲۰ دُورې یې وهلي او یو بل کس یې په یو کال بند محکوم کړی او ۳۵ دُورې یې وهلی دی.

سره له دې چې د بشري حقونو ملاتړو سازمانو د طالبانو له‌خوا په عام محضر کې پر بدنې سزاګانو نیوکې کړي، خو لا هم طالبان نږدې هره ورځ یو شمېر کسانو ته بدنې سزاګانې ورکوي.

فاکس‌نيوز د چهارشنبې په ورځ د (مرغومې ۲۴مه) راپور ورکړ، چې د امريکا د بهرنيو چارو وزارت د يوه رسمي يادښت له لارې د دې هېواد سفارتونو ته لارښوونه کړې، تر هغه وخته چې د ويزو د ورکړې کړنلارې او بهيرونه بيا ارزول کېږي، د يادو هېوادونو وګړو ته دې ويزې نه صادروي.

د سپينې ماڼۍ وياندې کارولین لېوېټ د فاکس‌نيوز راپور پر خپلې اېکس‌پاڼه خپور کړی او په دې توګه يې دغه موضوع تاييد کړې ده. تر اوسه پورې د دغې پرېکړې د ځنډېدو موده نه ده روښانه شوې. افغانستان، سوماليا، روسيه، پاکستان، ايران، سوريه، ازبکستان، برازيل، ليبيا، لبنان، اردن، نايجيريا، مصر، عراق، تايلنډ او يمن د هغو هېوادونو له ډلې دي چې دا پرېکړه پرې عملي کېږي.

افغانستان تر دې وړاندې هم د ډونالډ ټرمپ د حکومت له لوري د سفرونو د بنديز په نوملړ کې شامل و. د هغو هېوادونو نوملړ کې ته د روسیې ور زیاتېدل چې د امريکا له ويزو بې‌برخې کېږي، د واشنګټن او مسکو ترمنځ د کړکېچنو اړيکو نوې پاڼه پرانېزي.

د امريکا د بهرنيو چارو وزارت د ۲۰۲۵م کال په نومبر کې خپلو ټولو کونسلي استازوليو ته يو رسمي مکتوب لېږلی و، چې له‌مخې يې د کډوالۍ په قانون کې «پر ټولنې د مالي بار» اړوند نوې مادې ځای پر ځای کړې وې. د دې مقرراتو پر بنسټ، کونسلي مامورين مکلف دي د هغو کسانو د ويزو غوښتنې رد کړي چې اټکل کېږي د بې‌کارۍ له امله به د دولت له مالي مرستو برخمن شي او يا هم له روغتيايي ستونزو لکه چاغوالي سره مخ وي.

په دې ارزونه کې د غوښتونکي روغتيايي حالت، عمر، د انګليسي ژبې مهارت، مالي وضعيت او ان د اوږدمهالو طبي پاملرنو اړتياوې هم په پام کې نيول کېږي.

د امريکا د بهرنيو چارو وزارت وياند ټامي پيګاټ فاکس‌نيوز ته ویلي: «د بهرنيو چارو وزارت د خپلو واکونو له‌مخې هغه کډوال چې ښايي د امريکايي ټولنې پر اوږو بار شي او د خلکو له سخاوته ناوړه ګټه واخلي، د ويزې د ترلاسه کولو وړ نه ګڼي».

هغه زياته کړه: «له ياد شويو ۷۵ هېوادونو څخه کډوالي تر هغه وخته ځنډول کېږي چې د بهرنيو چارو وزارت د دغو هېوادونو د وګړو لپاره د ويزو د ورکړې روان بهير له سره وارزوي. د دې اقدام موخه د هغو بهرنيو وګړو مخنيوی دی چې ښايي د عامه خدمتونو او ټولنيزو مرستو څخه استفاده وکړي».

د ټرمپ حکومت د امنيتي اندېښنو له امله هم د يو شمېر هېوادونو د وګړو پر داخلېدو بنديزونه لګولي دي.

د لیندۍ مياشتې په پنځمه نېټه د رحمان‌الله لکڼوال په نوم یو افغان سپینې ماڼۍ ته نږدې د امریکا د ملي ګارډ پر دوو عسکرو ډزې وکړې او یوه ورځ وروسته د دغو عسکرو له ډلې یوې یې په روغتون کې د سختو ټپونو له امله ساه ورکړه. لکڼوال په ۲۰۲۱کال کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د تخلیې په یوې ځانګړې الوتکه کې امریکا ته تللی و.

له دې پېښې وروسته ډونالډ ټرمپ د افغانانو د ټولو مهاجرتي دوسيو د ارزونې بهير ودراوه او اعلان يې وکړ، چې په تېرو کلونو کې امريکا ته د داخل شويو افغانانو ټولې دوسيې به هم له سره وکتل شي. ټرمپ همدارنګه د افغانستان په پاسپورټ د ويزو لګول د نامعلومې مودې لپاره وځنډول.

ډونالډ ټرمپ تر دې پېښې وروسته ژمنه وکړه، چې د «درېيمې نړۍ هېوادونو» څخه به کډوالي په «دایمي ډول» بنده کړي.

د ژغورنې نړۍوالې کمېټې د ارزونو له‌مخې، بامیان، کونړ او هرات ولایتونه د لوړې کچې لوږې سره مخ دي.

یادې کمېټې ویلي، چې په یادو ولایتونو کې د بېړنیو خوراکي او ژمنيو توکو مرستې پراخوي.

د ژغورنې نړۍوالې کمېټې د ارزونو له‌مخې، په یادو ولایتونو کې ۹۵ سلنه وګړي کافي خوراکي توکو ته لاسرسی نه‌لري، ۹۵ سلنه کورنۍ د خپل بقا لپاره قرضونه کوي او د اټکل له‌مخې به په ۲۰۲۶ کال کې شاوخوا ۱،۲ میلیونه مېندې له شدیدې خوارځواکۍ سره مخ شي.

د ژغورنې نړۍوالې کمېټې د ارزونو له‌مخې، نږدې ۳،۷ میلیونه ماشومان له خوارځواکۍ سره مخ دي او له دې ډلې شاوخوا یوه پر درېیمه برخه یې په شدید حالت کې دي. د دوی په خبره، له ایران او پاکستان څخه د شاوخوا ۳ میلیونو راستنو شویو وضعیت نور هم ژور کړی دی.

یادې ادارې ویلي، چې د لوږې کچې کمولو لپاره په بامیان، کونړ او هرات ولایتونو کې ۳۲۰۰ کورنیو ته د نغدي پیسو او ژمني توکو د مرستې پروګرام پیل کړی دی.

د افغانستان لپاره د ژغورنې نړۍوالې کمېټې رییسه لیزا اوون وايي: «لوږه په افغانستان کې یو پرله‌پسې ستر ګواښ دی. که بشپړ تمویل ونه‌شي نو پایلې به ویجاړونکي وي. نړۍوال باید مخ ونه ګرځوي او بېړنۍ بشري مرستې وکړي، څو افغانان له لوږې وژغورل شي».

یادې ادارې ویلي، چې په افغانستان کې بشري ناورین له نږدې څاري او یو ځل بیا یې پر نړۍوالو د بېړنیو مرستو غږ کړی دی.