طالبان وايي چې د پخواني حکومت ۳۳ میلیارده افغانۍ پورونه یې پرې کړي

د ترکیې بهرنیو چارو وزارت د افغانستان انټرنشنل پوښتنې ته په ځواب کې څرګنده کړې چې انقره له افغانستان او پاکستان سره تاریخي اړیکې لري او هڅه کوي دا اړیکې وساتي.

دغه وزارت په غیر مستقیم ډول هغه راپورونه رد کړل چې ګواکې ترکیې د اوربند د منځګړتوب له پروسې لاس اخیستی دی.

تر دې مخکې ځینو رسنیوخبر ورکړی و چې ترکیې له څو پړاوه خبرو اترو وروسته د پرمختګ د نشتوالي له امله له منځګړتوب لاس اخیستی دی.

د ترکیې د بهرنیو چارو وزارت یادونه وکړه چې انقرې په تېرو کلونو کې هم د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ناستو کوربه توب کړی او په ځانګړي ډول یې د ۲۰۰۷ او ۲۰۱۴ کلونو ناستو ته اشاره وکړه.

وزارت وویل چې دوی خوښ دي چې اوربند لا هم د دواړو خواوو ترمنځ پلی دی.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د اکتوبر له ۱۲مې راهیسې اړیکې ترینګلې دي او د قطر، ترکیې او سعودی عربستان په منځګړتوب یې د استازو ترمنځ څو ناستې شوې دي، خو د دواړو خواوو ترمنځ د اړیکو کنګل لا نه دی مات شوی او ټولې سوداګریزې لارې هم له څو میاشتو راهیسې د موټرو او خلکو د تګ راتګ پرمخ تړلې دي.

پاکستان د طالبانو اداره د پاکستاني وسله والو ډلو په ملاتړ تورنوي، خو طالبان وايي، چې دا د پاکستان کورنۍ موضوع ده او دوی د هیڅ ډلې ملاتړ او مرسته نه کوي.

په اندونیزیا کې د طالبانو سفارت وايي، په دې لیدنه کې دواړو لوریو د افغانستان او اندونیزیا د اړیکو پر لا ټینګښت ټینګار کړی او د سیاسي، اقتصادي او دیپلوماتیکو همکاریو د پراختیا په اړه یې خبرې کړې دي.

په دې لیدنه کې د افغانستان د پانګونې د هڅونې په اړه هم خبرې شوې او دواړو خواوو د اقتصادي همکاریو د پراختیا لپاره د وړ چاپېریال او اسانتیاوو پر برابرولو ټینګار کړی دی.

د طالبانو یاد سفارت ویلي، چې د افغانستان او اندونیزیا دوستانه اړیکې او ګټورې همکارۍ باید لا پیاوړې او پراخې شي او د دوامداره تماسونو او ګډو هڅو لپاره یې خپل چمتووالی څرګند کړی دی.

دا شاخص د نړیوالو الوتنو د معلوماتو سازمان (IATA) د ځانګړو معلوماتو او د هینلي او شریکانو د څېړنیز ټیم د تحلیل پر اساس جوړ شوی.

د شاخص هدف د نړۍ ټول پاسپورټونه د هغو هیوادونو د سفر وړتیاوو پر بنسټ درجه بندي کول دي چې له ویزې پرته یا د سفر پر مهال ویزې ترلاسه کولو امکان لري.

په ۲۰۲۶ کال کې د نړۍ تر ټولو ځواکمن پاسپورټونه د اسیا او اروپایي هیوادونو دي.

د سینګاپور پاسپورټ لومړی مقام لري چې ۱۹۲ هیوادونو ته له ویزې پرته سفر شونی کوي.

جاپان او سویلي کوریا په ګډه دویم مقام لري (۱۸۸ هیوادونه) او ډنمارک، لوګزامبورګ، اسپانیا، سویډن او سویټزرلینډ په درېیم مقام کې دي چې۱۸۶ هیوادونو ته سفر پرې کېدای شي.

د رپوټ له مخې، د پاسپورټ ځواک د یو هیواد له نړیوالو اړیکو، اقتصادي وضعیت او د سفري اسانتیاوو سره مستقیم تړاو لري. د افغانستان ټیټه درجه بندي د هېواد د امنیتي وضعیت، سفري محدودیتونواو نړیوالو اړیکو د محدودیتونو ښکارندويي کوي.

د افغانستان پاسپورټ د تیرو شلو کلونو په بهیر کې د پام وړ بدلونونه لیدلي دي.

په ۲۰۰۶ کال کې افغان پاسپورټ ۸۳ یم مقام درلود. له ۲۰۰۷کال نه تر ۲۰۰۹ پورې د افغانستان درجه ورو ورو ټیټه شوه او په ۲۰۰۹ کال کې ۸۹ مقام ته ورسېده. له ۲۰۱۰ څخه تر ۲۰۱۲ کال پورې د نړیوالو محدودیتونو زیاتوالي له امله افغان پاسپورټ له۹۸ (۲۰۱۰) څخه تر ۱۰۳ (۲۰۱۲) مقام پورې ټیټ شو.

په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ کلونو کې لنډمهاله ښه والی رامنځته شو، چې پاسپورټ ۹۳ او ۹۴مقامونو ته ورسید. د ۲۰۱۵ او ۲۰۱۶ کلونو په ترڅ کې د نړیوالو سفري محدودیتونو دوام افغان پاسپورټ له۱۱۰څخه تر ۱۰۴مقام ته راوستی و. له۲۰۱۷ څخه تر ۲۰۲۰ کال پورې افغان پاسپورټ له۱۰۴ څخه تر ۱۰۶ مقام پورې بدلونونه ولیدل، چې د سفر محدودیتونه یې څرګندوي.

په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له واکمنېدو وروسته افغان پاسپورټ تر ټولو ټیټه درجه، ۱۱۶ ترلاسه کړه. له۲۰۲۲ څخه تر ۲۰۲۵ کال پورې د پاسپورټ ځواک یو څه ښه شوی و، په ۲۰۲۲ کې ۱۱۱، ۲۰۲۳ کې ۱۰۹، ۲۰۲۴ کې ۱۰۴ او په ۲۰۲۵ کې ۱۰۶ مقام ته ورسېد.

هینلي پاسپورټ شاخص څرګندوي چې د افغانستان پاسپورټ د نړیوالو سفرونو او ګرځندوی وړتیا له تیرو شلو کلونو راهیسې له جدي محدودیتونو سره مخ ده، چې دا محدودیتونه د امنیتي وضعیت، نړیوالو اړیکو او د ویزې شرایطو اغیز ښيي.

د یادې ادارې په وینا؛ ۳۹ کلن وحیدالله محمد د جنورۍ په لومړۍ نېټه د نیویارک په روچسټر ښار کې ونیول شو. نوموړي په ۲۰۰۸کال کې د چړې په ګوزارونو د خپلې پېغلې خور د وژنې هڅه کړې وه او د دغه جرم له امله یې لس کاله د بند سزا تېره کړې وه.

د راپور له مخې؛ محمد خپله خور ځکه په چړو وهلې وه، چې نوموړې به «نامناسبې جامې» اغوستلې او د شپې تر ناوخته به په «شپني کلپ» کې وه. ځایي چارواکي وایي، محمد په ۲۰۰۴کال کې په قانوني ډول امریکا ته تللی و؛ خو د جزايي محکومیت له امله یې د اوسېدو قانوني موده لغوه شوه.

د کډوالۍ محکمې په ۲۰۱۲کال کې د هغه د شړلو حکم صادر کړی و. امریکایي چارواکو ویلي، چې د خطرناکو مجرمینو د نیولو او اېستلو عملیات به دوام ولري.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۳۱۴ د تورخم له لارې، ۳۸کورنۍ د سپین بولدک له لارې، ۲۷کورنۍ د بهرامچې له لارې، ۱۳کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې او ۹ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرې لېندۍ میاشت کې له ایران، ترکیې او پاکستان نه ۲۴۱زره او ۷۸۰ کډوال افغانستان ته ستانه شوي دي.

د دغه وزارت له‌خوا په درېیو جلا خپرو شویو خبرپاڼو کې راغلي، چې له دې ډلې له ایران نه ۱۰۶زره او ۴۰۳ کډوال، له ترکیې ۱۶۸۸ او له پاکستان نه ۱۳۳زره او ۶۸۹ کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.