پاکستان وايي د هند او طالبانو ترمنځ اړیکې د دواړو هېوادونو خپلمنځي مساله ده

ذبیح الله مجاهد زیاته کړې، چې «د مشرانو له خوا د اتحاد او اتفاق په اهمیت خبرې کول یا هغه واړه موضوعات چې نظرونه پکې متفاوت وي، دا هېڅکله د اختلاف معنا نه لري».

هغه زیاته کړې چې د دوی په لیکو کې کلک وحدت، اطاعت او یووالی شته او د اختلاف هېڅ ویره نشته.

بي بي سي په یوه رپوټ کې ویلي، چې د طالبانو په لیکو کې پر مختلفو مسایلو اختلاف دی.

په تېر یوه کال کې افغانستان انټرنشنل د مختلفو باوري سرچینو، اسنادو او غږیزو کلیپونو له لارې د طالبانو ترمنځ د اختلافاتو په اړه ځانګړي رپوټونه ور کړي وو، خو طالبان معمولا په خپلو لیکو د اختلاف خبرونه ردوي.

دغه کمپ د هغو افغانانو د خوندي انتقال ملاتړ کوي چې د امریکا له خوا یې ارزونه شوې او د طالبانو له ځورونې په تېښته کې هلته ځای پرځای شوي دي.

میکس وویل، چې « السیلیه کمپ د هغو افغان همکارانو لپاره چې د امریکا د ځواکونو او ډیپلوماټانو ترڅنګ یې خپل ژوند په خطر کې اچولی، حیاتي ځای و. د دې کمپ تړل د ټرمپ د ادارې وروستی بې غوره ګام دی چې زموږ د دې همکارانو د خوندي انتقال ټولې لارې تړي».

نوموړي ویلي، دا له هغو کسانو سره لوی خیانت او د ژمنې خلاف عمل دی چې په افغانستان کې له امریکایانو سره ولاړ وو.

هغه زیاته کړه، « جمهوري غوښتونکو کلونه داسې څرګندوله، چې امریکا د هغو افغانانو په تړاو اخلاقي مکلفیت لري، چې زموږ د ماموریت ملاتړ یې کړی، خو اوس د ولسمشر ټرمپ په دوره کې، دغه غږونه یا غلي دي او یا هم د ادارې د اقداماتو برخه شوي چې زموږ پر همکارانو د دروازې تړلو لامل کېږي».

میکس له حکومت نه وغوښتل چې د افغانانو لپاره د مهاجرت د ځانګړو ویزو پروسه بیا پيل کړي، د امریکا د کډوالو د منلو پروګرام پرانیزي او باوري کړي چې په یاد کمپ کې هېڅ افغان په زور افغانستان یا بل هېواد ته ونه لېږل شي.

هغه ټینګار وکړ چې امریکا باید خپلو ژمنو ته وفاداره پاتې شي او له هغو کسانو سره مرسته وکړي چې د شلو کلونو جګړې په بهیر کې یې د امریکا د ماموریت ملاتړ کړی دی.

السیلیه کمپ د قطر په الريان ولسوالۍ کې پروت دی او له۲۰۰۰ کال راهیسې د امریکا لپاره یوه مهمه لوژستیکي اډه وه چې د افغانستان او عراق عملیاتو لپاره تجهیزات او ملاتړ ترې برابرېده.

له افغانستان نه د امریکایي ځواکونو تر وتلو وروسته، په دې اډه کې زرګونه افغان کډوال او د هغوی کورنۍ ځای پرځای شوې، چې له دې ځایه وروسته متحده ایالاتو او نورو هېوادونو ته ولیږدیږي.

عمري د پنجشنبې په ورځ یوې غونډې ته په وینا کې وویل، چې نړۍ هڅه کوي د طالبانو حکومت او نظام ونړوي او دده به وینا، «یوه بله یهودي او نصراني ډیموکراسي» او یوبل څه په هېواد کې واکمن شي.

نوموړي ددغسې بدلون احتمال رد نه کړ او ددې لپاره یې په ۲۰۰۱ کال کې پر طالبانو د امریکا د برید موضوع ته اشاره وکړه، خو ویې ویل، چې په دغسې حالاتو کې خلک باید دین او مدرسې پرې نه ږدي او نه هم کور په کور جاسوسۍ وکړي.

عمري زیاته کړه، « هغه خلک چې دا خوبونه ویني، که خدای مقدره کړې وه او خدای ناخواسته دا خوبونه یې رښتیا کېدل، دا خپل دین او مدرسه مه پریږده، کور په کور جاسوس او دښمن مه جوړېږه».

نوموړي په خپلو خبرو کې وویل، چې ددوی اداره د دښمنانو توطیو ته ځیره ده او پر خلکو یې هم غږ وکړ، چې که دغسې څه ویني، له دوی سره یې شریک کړي.

نوموړي زیاته کړه، « ددښمنانو دسیسو ته متوجې شئ، امارت متوجې دی، ولسه ته هم متوجه شه، ستا توجه دا ده، چې که چیرې بد خبر او پلان دې لیده، له تطبیق مخکې مسوولانو ته خبر ور کوئ».

هغه په خپلو خبرو کې ددغسې پلان احتمال هم رد کړ او ویې ویلو چې « که ددوی په کړنو او غوښتنو وای، نو دا نظام به یوه میاشت هم نه وای چلیدلای».

د عمري په وینا، له دوی سره د نړۍ دښمني یوازې د دین، استقلال او ازادۍ له امله ده.

هغه زیاته کړې چې له نړۍ سره بله هېڅ ستونزه نه لري.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال دغه راز وویل، چې که دوی دا ومني چې بګرام اډه کې دې بهرني ځواکونه وي بیا له دوی سره هېڅ ستونزه نشته. هغه وویل:«بیا د دنیا دښمني له موږ سره نشته، بیا له هرچا نه نړۍ ته موږ محترم یو».

هغه زیاته کړه: «که چیرې موږ معتدل مسلمانان جوړ شو، بیا هېڅ ستونزه نشته».

عمري له ولسونو وغوښتل چې خپلې غوښتنې د طالبانو له مسوولینو سره شریکې کړي.

د هغه په وینا داد حکومت مسوولیت دی، چې د خلکو روا او منطقي غوښتنو ته رسيدنه وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبان د نړیوالې ټولنې د غوښتنو په عملي کولو کې پاتې راغلي.

د طالبانو حکومت کې افغانستان په تېرو څلورو کلونو کې د ډېموکراټیکو او مدني بنسټونو د انحلال، د اساسي ازادیو د سخت محدودیت، د ښځو، زیانمنو او محرومو ډلو پر وړاندې د سیستماتیکې ځپنې او تبعیض او له اساسي خدماتو لکه زده کړو، روغتیا او عدالت ته په پراخه کچه لاسرسي نه د خلکو د محرومیت شاهد و.

مفتي نور احمد نور د خپلې دندې له پیل وروسته د پنجشنبې په ورځ، د مرغومې پر۲۵مه، په هند کې له مېشتو افغان سوداګرو سره وکتل.

په دې ناسته کې افغان سوداګرو په هند کې د خپلو سوداګریزو فعالیتونو، ویزو، بانکي ستونزو، اسنادو او د سوداګرۍ پر وړاندې پرتو خنډونو په اړه خبرې وکړې او خپلې ستونزې یې د طالبانو له سفیر سره شریکې کړې.

یاد سفارت ویلي، چې د طالبانو نوي سفیر افغان سوداګرو ته ډاډ ورکړی چې د دوی د ستونزو حل د سفارت له مهمو لومړیتوبونو څخه دی. هغه زیاته کړې چې د هند د حکومت له اړوندو ادارو سره به په همغږۍ کې د افغان سوداګرو د قانوني او اقتصادي ستونزو د حل لپاره جدي هڅې وکړي.

طالبانو د روانې اونۍ په اوږدو کې اعلان وکړ، چې نوي ډیلي ته یې نوراحمد نور د نوي سفیر په توګه استولی دی.

نور تر دې وړاندې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د سیاسي چارو د لومړي رییس په توګه دنده ترسره کوله.

سره له دې چې هند تر اوسه طالبان په رسميت نه دي پېژندلي، خو په وروستیو میاشتو کې د دواړو لوریو ترمنځ ډيپلوماتیکې اړیکې او اقتصادي همکارۍ ډېرې شوې دي.

یوې ښځې له هرات څخه په یوه غږیز پیغام کې، چې د پنجشنبې په ورځ یې افغانستان انټرنشنل ته استولی، ویلي چې طالبان د ښار په بېلابېلو سیمو کې ښځې له ټکسیو، مسافر وړونکو موټرو او ریکشاوو ښکته کوي او د «مطلوب حجاب» د نه مراعتولو په تور پر سړک ورسره ناسم چلند کوي.

د عیني شاهدانو په وینا، ډېری هغه ښځې چې درول شوې یا نیول شوې دي، بې‌حجابه نه وې.

د شاهدانو په وینا، نیونې زیاتره لنډمهالې وي. ښځې شاوخوا له لسو تر پنځلسو دقیقو پورې د سړک پر غاړه درول کېږي، هغوی ته په موټر کې د سپرېدو اجازه نه ورکول کېږي او وروسته خوشې کېږي.

افغانستان انټرنشنل ته د رسېدلو غږولو له مخې،«که کومه ښځه مقاومت وکړي یا له مامورانو سره لفظي شخړه رامنځته شي، نو هغه بیا له ځان سره وړي».

عیني شاهدان زیاتوي چې په تېرو دوو ورځو کې د طالبانو او ښځو ترمنځ څو لفظي شخړې هم شوې دي.

د راپورونو له مخې، طالبان هغه ښځې چې د دوی له نظره «د تایید وړ چادري» نه لري، له وسایطو ښکته کوي او موټرچلوونکي په تونده ژبه رټي.

د طالبانو له لوري تر اوسه د دې تازه اقداماتو په اړه رسمي څرګندونې نه دي شوې، خو دغه کمپاین د ښځو ازاد تګ راتګ او عامه حضور نور هم محدود کړی دی.