ملګري ملتونه: د افغانستان ښځې د قالین‌ اوبدلو په صنعت کې تر ټولو لږ مزد ترلاسه کوي

د طالبانو ویاند مرستیال حمدالله فطرت نن جمعه، د مرغومي پر ۲۶مه ددې ډلې د مشر ملاهبت الله د هدایت سره سم په مختلفو ولایتونو کې راستنو شویو افغان کډوالو سره د ژمنیو مرستو بهیر هم چټک شوی چې خوراکي او غیر خوراکي توکي او نقدي مرستې هم پکې شاملې دي.

افغانستان ته راستانه شوي کډوال نیوکه کوي، چې سرپناه له جدي ستونزو سره مخ دي .

دوی همدراز وايي، چې د کار نشتوالی او خراب اقتصادي وضعیت یې ژوند لاپسې سخت کړی دی.

تازه د سره صلیب او سره میاشت د ټولنو نړیوال فدراسیون ( ای ایف ار سي) ویلي، چې د ۲۰۲۵کال له پیل څخه د نومبر تر پایه پورې له ایران او پاکستان څخه څه باندې ۵.۲میلیونه افغان کډوال بېرته افغانستان ته راستانه شوي، چې د هېواد پر نازک اقتصاد یې فشار زیات کړی.

دې بنسټ په خپل راپور کې ویلي چې افغانستان ته د کډوالو بې‌ساري بېرته راستنېدل د بشري خدمتونو پر سیستم او د هېواد پر نازک اقتصادي وضعیت دروند فشار اچولی دی.

دې بنسټ په خپل راپور کې ویلي چې افغانستان ته د کډوالو بې‌ساري بېرته راستنېدل د بشري خدمتونو پر سیستم او د هېواد پر نازک اقتصادي وضعیت دروند فشار اچولی دی.

د راپور له مخې، له دې شمېر څخه تر ۳.۶میلیونه ډېر کسان یوازې له ایران څخه راستانه شوي، چې نږدې ۱.۲میلیونه یې په جبري ډول بېرته ستنول شوي دي.

ای‌ ایف‌ ار سي زیاتوي، چې له پاکستان څخه راستنېدونکي کډوال تر ډېره د ننګرهار د تورخم او د کندهار د سپین‌بولدک له لارې هېواد ته داخل شوي دي. همداراز، یو شمېر نور د هلمند له غیررسمي لارو او د پکتیکا د انګور اډې له لارې افغانستان ته اوښتي دي.

په راپور کې راغلي، چې له ایران څخه راستنېدونکي کډوال د استوګنې له محدودیتونو او سختو اقداماتو سره مخ شوي دي. د بېرته ستنېدونکو د لوړې شمېرې له امله، په سرحدي ولایتونو کې د منلو سیستمونه، روغتیايي خدمات او بشري مرستې تر سخت فشار لاندې راغلي دي.

د دې بنسټ په وینا، زیانمنېدونکي ډلې، په ځانګړي ډول ښځې، ماشومان، بې‌سرپرسته ماشومان او هغه کسان چې ځانګړو حفاظتي اړتیاوو ته اړتیا لري، لا هم له لوړ ګواښ سره مخ دي.

د سره صلیب او سره میاشت نړیوال فدراسیون خبرداری ورکړی چې که د سرپناه، خوړو او حفاظتي ملاتړ د برابرولو لپاره بېړني اقدامات و نه شي، نو په افغانستان کې به بشري وضعیت لا پسې خراب شي. د بنسټ په وینا، د کډوالو جبري بېرته ستنېدل کولای شي روان بشري بحران نور هم ژور کړي.

د طالبانو په مالیې وزارت کې ځینو ښځینه کارمندانو تېره ورځ پنجشنبه، د مرغومي پر ۲۶مه وویل چې د طالبانو له راتګ وروسته په کور شوي او دې ډلې ۵۰۰۰ افغانۍ معاش په کور ورکاوه خو اوس داسې پرېکړه شوې، چې دوی د تل لپاره له دندو ګوښه کړي.

د ښځینه کارمندانو نیوکه دا ده، چې هغه مېرمنې چې خاوند نه لري او یا هم د کورنۍ لومړی درجه غړي یې له دوی جلا ژوند کوي نو پر دوی به دا ۵۰۰۰ افغانۍ هم قطع شي نو دوی له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ شي.

د باخبره سرچینو په خبره، طالبان له دې کار سره غواړي، چې د مالیې وزارت کارمندانو تشکیلات له منځه یوسي او پرځای یې د امکان ترحده نارینه کارمندان په دندو وګماري.

د طالبانو د مالیې وزارت ددې پرېکړې په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

تېر کال د طالبانو د مالیې وزارت تاید کړې وه، چې ددې وزارت یو شمیر ښځینه کارمندانې چې په کورناستې دي ۵۰۰۰ افغانۍ تنخوا ورکوي.

طالبانو په تیرو څلورو کلونو کې ډیری دولتي ادارو کې مېرمنې له دندو لرې او په کور کړي دي خو ددې ډلې د کورنیو چارو وزارت ترڅنک په ځینو ادارو کې لاهم دندې ترسره کوي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف نن د جمعې په ورځ په اسلام اباد کې د دغه هېواد د دیني علماوو سره په یوه غونډه کې وویل، چې په هیواد کې د "ترهګرۍ زوړ زخم" بیا پرانیستل شوی او د پاکستان دښمنان د افغان طالبانو له لارې د ټي ټي پي سره مرسته کوي.

د پاکستان د لومړي وزیر په وینا، د افغان طالبانو غړي په مستقیمو خبرو اترو کې د ټي ټي پي سره هر ډول اړیکه ردوي خو اسلام اباد قوي او مستند شواهد لري چې د "پاکستان دښمنانو" لخوا د افغان خاورې له لارې دې ډلې ته مختلفې سرچینې او اسانتیاوې برابریږي.

شهباز شریف د تحریک طالبان پاکستان او افغان طالبانو ترمنځ اتحاد د اوسني وضعیت د اندېښنې وړ وباله او ټینګار یې وکړ چې د پاکستان حکومت به دا ځل د وسله والو سره مقابله وکړي ځکه چې دوی په ۲۰۱۸ کې مات کړي وو.

هغه د پاکستاني وسله والو ځواکونو رول ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې د هیواد پوځ ځان د یو لوی سیمه ییز ځواک په توګه رامینځته کړی او تیر کال یې هند ته تاریخي درس ورکړی دی.

د خپلې وینا په یوه بله برخه کې د پاکستان لومړي وزیر په دوامداره توګه د هیواد د امنیتي ننګونو سره د مقابلې لپاره د داخلي یووالي او پیوستون اړتیا باندې ټینګار وکړ.

په همدې حال کې افغان طالبانو په دوامداره توګه د تحریک طالبان پاکستان سره هر ډول همکاري رد کړې ده.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د نښتو او د دوحې، استانبول او سعودي عربستان په منځګړیتوب د څو پړاوونو خبرو اترو له ناکامۍ وروسته طالبانو د دغو هېوادونو تر فشار لاندې په کابل کې د دیني عالمانو په یوه غونډه کې اعلان وکړ، چې د افغانستان خاوره به هېڅ هېواد پرضد نه کارول کېږي او نه هم د اسلام له پلوه له افغانستان څخه بهر د جګړې جواز شته.

د طالبانو ویاندانو دا هم ویلي و. چې دوی هغه خلک چې دوی یې د "وزیرستان کډوال" په نوم یادوي کرښې ته له نږدو سیمو څخه د افغانستان نورو برخو ته لیږدولي دي.

طالبانو په افغانستان کې د ټي ټي پي منظم شتون رد کړی.
پاکستاني چارواکو په وار وار ویلي چې دا اقدامات کافي ندي او له افغان طالبانو یې غوښتي چې د پاکستان پر وړاندې د وسله والو بریدونو د مخنیوي لپاره مشخصې او لیکلي ژمنې وړاندې کړي.

په متحده عربي اماراتو کې د طالبانو سفارت نن جمعه، د مرغومي ۲۶مه پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، په دې لیدنه کې افغانانو یو لړ سوداګریزې ستونزې مطرح او په اماراتو کې یې د افغان کارګرو د حقونو پالنې او ملاتړ په موخه له سفارت د ځانگړې پاملرنې غوښتنه وکړه.

د طالبانو سفیر بدر الدین حقاني ویلی، چې په اماراتو کې د افغانانو خدمت او د هغوی له مشروع حقونو ملاتړ او په دې برخه کې د هر راز اسانتیاوو رامنځته کول خپل لومړیتوب وباله. حقاني ویلي، چې په متحده عربي اماراتو کې د افغان سوداگرو د شته ستونزو د حل لپاره به هر اړخیزې هڅې تر سره کوي.

د طالبانو د سفارت په اعلامیه کې دا نه ده، روښانه شوې چې په اماراتو کې د افغان سوداګرو ستونزې کومې دي او د حل لپاره به یې د کوربه کومو چاروکو سره مطرح کړي.

د یادونې وړ ده، متحده عربي امارات د هغو هېوادونو په ډله کې دی، چې طالبانو ته یې به دغه هېواد کې د افغانستان سیاسي استازولۍ په واک کې ورکړي دي.