د میلینونو کډوالو راتګ؛ تر دې دمه د ملاهبت الله په مشرۍ کمیټې شاوخوا ۳ زره نومرې وېشلي دي

دې بنسټ په خپل راپور کې ویلي چې افغانستان ته د کډوالو بې‌ساري بېرته راستنېدل د بشري خدمتونو پر سیستم او د هېواد پر نازک اقتصادي وضعیت دروند فشار اچولی دی.

د راپور له مخې، له دې شمېر څخه تر ۳.۶میلیونه ډېر کسان یوازې له ایران څخه راستانه شوي، چې نږدې ۱.۲میلیونه یې په جبري ډول بېرته ستنول شوي دي.

ای‌ ایف‌ ار سي زیاتوي، چې له پاکستان څخه راستنېدونکي کډوال تر ډېره د ننګرهار د تورخم او د کندهار د سپین‌بولدک له لارې هېواد ته داخل شوي دي. همداراز، یو شمېر نور د هلمند له غیررسمي لارو او د پکتیکا د انګور اډې له لارې افغانستان ته اوښتي دي.

په راپور کې راغلي، چې له ایران څخه راستنېدونکي کډوال د استوګنې له محدودیتونو او سختو اقداماتو سره مخ شوي دي. د بېرته ستنېدونکو د لوړې شمېرې له امله، په سرحدي ولایتونو کې د منلو سیستمونه، روغتیايي خدمات او بشري مرستې تر سخت فشار لاندې راغلي دي.

د دې بنسټ په وینا، زیانمنېدونکي ډلې، په ځانګړي ډول ښځې، ماشومان، بې‌سرپرسته ماشومان او هغه کسان چې ځانګړو حفاظتي اړتیاوو ته اړتیا لري، لا هم له لوړ ګواښ سره مخ دي.

د سره صلیب او سره میاشت نړیوال فدراسیون خبرداری ورکړی چې که د سرپناه، خوړو او حفاظتي ملاتړ د برابرولو لپاره بېړني اقدامات و نه شي، نو په افغانستان کې به بشري وضعیت لا پسې خراب شي. د بنسټ په وینا، د کډوالو جبري بېرته ستنېدل کولای شي روان بشري بحران نور هم ژور کړي.

د طالبانو په مالیې وزارت کې ځینو ښځینه کارمندانو تېره ورځ پنجشنبه، د مرغومي پر ۲۶مه وویل چې د طالبانو له راتګ وروسته په کور شوي او دې ډلې ۵۰۰۰ افغانۍ معاش په کور ورکاوه خو اوس داسې پرېکړه شوې، چې دوی د تل لپاره له دندو ګوښه کړي.

د ښځینه کارمندانو نیوکه دا ده، چې هغه مېرمنې چې خاوند نه لري او یا هم د کورنۍ لومړی درجه غړي یې له دوی جلا ژوند کوي نو پر دوی به دا ۵۰۰۰ افغانۍ هم قطع شي نو دوی له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ شي.

د باخبره سرچینو په خبره، طالبان له دې کار سره غواړي، چې د مالیې وزارت کارمندانو تشکیلات له منځه یوسي او پرځای یې د امکان ترحده نارینه کارمندان په دندو وګماري.

د طالبانو د مالیې وزارت ددې پرېکړې په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

تېر کال د طالبانو د مالیې وزارت تاید کړې وه، چې ددې وزارت یو شمیر ښځینه کارمندانې چې په کورناستې دي ۵۰۰۰ افغانۍ تنخوا ورکوي.

طالبانو په تیرو څلورو کلونو کې ډیری دولتي ادارو کې مېرمنې له دندو لرې او په کور کړي دي خو ددې ډلې د کورنیو چارو وزارت ترڅنک په ځینو ادارو کې لاهم دندې ترسره کوي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف نن د جمعې په ورځ په اسلام اباد کې د دغه هېواد د دیني علماوو سره په یوه غونډه کې وویل، چې په هیواد کې د "ترهګرۍ زوړ زخم" بیا پرانیستل شوی او د پاکستان دښمنان د افغان طالبانو له لارې د ټي ټي پي سره مرسته کوي.

د پاکستان د لومړي وزیر په وینا، د افغان طالبانو غړي په مستقیمو خبرو اترو کې د ټي ټي پي سره هر ډول اړیکه ردوي خو اسلام اباد قوي او مستند شواهد لري چې د "پاکستان دښمنانو" لخوا د افغان خاورې له لارې دې ډلې ته مختلفې سرچینې او اسانتیاوې برابریږي.

شهباز شریف د تحریک طالبان پاکستان او افغان طالبانو ترمنځ اتحاد د اوسني وضعیت د اندېښنې وړ وباله او ټینګار یې وکړ چې د پاکستان حکومت به دا ځل د وسله والو سره مقابله وکړي ځکه چې دوی په ۲۰۱۸ کې مات کړي وو.

هغه د پاکستاني وسله والو ځواکونو رول ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې د هیواد پوځ ځان د یو لوی سیمه ییز ځواک په توګه رامینځته کړی او تیر کال یې هند ته تاریخي درس ورکړی دی.

د خپلې وینا په یوه بله برخه کې د پاکستان لومړي وزیر په دوامداره توګه د هیواد د امنیتي ننګونو سره د مقابلې لپاره د داخلي یووالي او پیوستون اړتیا باندې ټینګار وکړ.

په همدې حال کې افغان طالبانو په دوامداره توګه د تحریک طالبان پاکستان سره هر ډول همکاري رد کړې ده.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ د نښتو او د دوحې، استانبول او سعودي عربستان په منځګړیتوب د څو پړاوونو خبرو اترو له ناکامۍ وروسته طالبانو د دغو هېوادونو تر فشار لاندې په کابل کې د دیني عالمانو په یوه غونډه کې اعلان وکړ، چې د افغانستان خاوره به هېڅ هېواد پرضد نه کارول کېږي او نه هم د اسلام له پلوه له افغانستان څخه بهر د جګړې جواز شته.

د طالبانو ویاندانو دا هم ویلي و. چې دوی هغه خلک چې دوی یې د "وزیرستان کډوال" په نوم یادوي کرښې ته له نږدو سیمو څخه د افغانستان نورو برخو ته لیږدولي دي.

طالبانو په افغانستان کې د ټي ټي پي منظم شتون رد کړی.
پاکستاني چارواکو په وار وار ویلي چې دا اقدامات کافي ندي او له افغان طالبانو یې غوښتي چې د پاکستان پر وړاندې د وسله والو بریدونو د مخنیوي لپاره مشخصې او لیکلي ژمنې وړاندې کړي.

د طالبانو زنداني رسنیز فعال موبین شکایت لري، چې سخت مایوسه دی او نه پوهیږي څه خیانت یې کړی دی.

د غويي ۲۲مه سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، طالبانو د کابل امنیه قومندانی خپل پخوانی ویاند او د رسنیو فعال جنرال مبین بندي کړی او د یونیم کال بند سزا یې ورکړې، ځکه د هغه څرګندونې او چلند د طالبانو له رسمي پالیسیو سره "په ټکر کې" بلل شوې دي.

مبین، چې د طالبانو د بیا واکمنېدو له مهال راهیسې د دې ډلې له نږدې کسانو ګڼل کېده، هله ډېر شهرت وموند، چې د رسنیو، ټویټر سپېسونو او عامو بحثونو له لارې یې د طالبانو منتقدانو ته ځوابونه ورکول. هغه ډېر وخت د طالبانو دفاع په طنزي څرګندونو کوله.

خو د ځینو لوړپوړو طالب چارواکو پر وړاندې د مبین سختو څرګندونو، ورو ورو د هغه او د ډلې د نفوذ لرونکو غړو ترمنځ درز پیدا کړ.

په یوې پخوانۍ ویډیو کې چې اوس بیا خپره شوې، مبین د طالبانو رژیم ته «ملاکراسي» ویلي و، داسې اصطلاح چې طالبان یې حتا د خپلو نږدې کسانو له خولې هم نه شي زغملای.

مبین، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مخکیني سیاسي مرستیال شیرمحمد عباس ستانکزي ته نږدې کس ګڼل کیږي، له نیول کېدو مخکې له هېواده وتلی و او دوبۍ ته تللی و.

هغه کابل ته تر راتګ وروسته په یوه ویډیو کې د حزب اسلامي له مشر ګلبدین حکمتیار سره هم د روغبر په حال کې لیدل شوی و او نوموړي د لیندۍ میاشت کې افغانستان ته د پاکستان د جمعیت علمای اسلام د مشر مولانا فضل الرحمان د ورتلو مخالفت وکړ او پر ځینو پاکستاني سیاسونو توندې نیوکې وکړې.

له دې وړاندې افغانستان انټرنشنل ته رسیدلي اسناد ښودلې، چې مبین په دوبۍ کې د اقامت او کار جواز لپاره د اماراتو له حکومت نه رسمي غوښتنه کړې وه، خو د هغه غوښتنه رد شوه او بیرته کابل ته راستون شو، چې وروسته طالبانو ونیوه او بندي یې کړ.

د مبین نیونه او سزا د طالبانو له لوري د خپلمنځني نیوکو د نه منلو تازه بېلګه ده او ښيي چې دا ډله حتا د نرمې داخلي نیوکې زغم هم نه لري.

هغه دغه خبرې فرانسې خبري اژانس سره په یوې مرکه کې کړې او زياته کړې یې ده، چې د خوارځواکۍ دغه مخ پر خرابېدونکي کړکېچ پر افغان ښځو او نجونو سخت منفي اغېز کړی؛ خو نړۍوالې ټولنې تر ډېره له پامه غورځولی دی.

د هغه د وړاندې شويو شمېرو له مخې؛ په راتلونکو ۱۲ مياشتو کې به په افغانستان کې پنځه مېليونه ښځې او ماشومان د خوارځواکۍ ښکار شي. نوموړي ويلي، نږدې څلور مېليونه ماشومان به د خوارځواکۍ د درملنې اړتيا ولري او دغه شمېرې يې «حیرانوونکې» بللې دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام مشر همداراز د افغانستان لپاره د بشري مرستو د کمېدو خبر ورکړی او خبرداری يې ورکړی، «که پر خوارځواکۍ د اخته ماشومانو درملنه ونه شي؛ نو هغوی به ومري».