په بدخشان کې د طالبانو د امنیې قومندانۍ ویاند احسانالله ګامار ویلي، چې د کشم ولسوالۍ په چهارمغز دره سیمه کې یو موټر له خپل اصلي مسیر څخه اوښتی، چې له امله یې درې کسان مړه شوي او دوه تنه نور ټپیان شوي دي.
همدارنګه په خوست کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ ویلي، چې د خوست په مرکز کې د یوې ټرافیکي پیښې له امله دوه ماشومان مړه شوي او څلور کسان ټپیان دي.
سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې په هرات کې یو ځوان د طالبانو په ډزو کې وژل شوی دی. د سرچینو په وینا، طالبانو د پنجشنبې په شپه د هرات په مرکزي برخې د "۶۴ متره" سړک کې د ځوانانو په یوه ډله ډزې وکړې چې د خپلو موټرو سره یې ننداریز حرکات کول.
سرچینو وویل چې یو بل کس هم د طالبانو په ډزو کې ټپي شوی دی.
د سرچینو په وینا عزیزي د پنجشنبې په شپه خپله ۲۴مه کلیزه لمانځله.
هغه کوژده کړې وه او ټاکل شوې وه چې راتلونکې میاشت کې واده وکړي.
د سرچینو په وینا، په هرات کې ځینې ځوانان معمولا د اونۍ په پای کې دې کوڅې ته د خپلو موټرو نمایش وړاندې کولو ته ځي او تل د طالبانو لخوا د دوی مخنیوی کیږي.
د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې طالبانو د پنجشنبې په شپه، د مرغومي پر ۲۵مه، په موټرو ډزې وکړې ترڅو دا ځوانان د موټرو نمایش څخه منع کړي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته د پیښې ویډیو هم لېږلې ده.
په یوه ویډیو کې د موټر څوکۍ پر وینو ککړه لېدل کېږي، دا وینې د همدې ځوان وې.
په هرات کې د طالبانو چارواکو تر اوسه د پیښې په اړه تبصره نه ده کړې.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو استازولۍ (یوناما) ویلي، چې په افغانستان کې د قالین صنعت شاوخوا ۹۰سلنه اوبدونکې ښځې دي، خو سره له دې چې دوی د دې صنعت بنسټیزه برخه جوړوي، زیاتره یې د تولید د پروسې په ټیټه برخه کې کار کوي او لږ مزد ترلاسه کوي.
یوناما په یوه خپور کړي پیغام کې ویلي، چې ښځې د افغانستان د قالین د سنتي صنعت اصلي ستن ګڼل کېږي، خو د اقتصادي ګټو برخه یې خورا محدوده ده.
په راپور کې راغلي، چې ډېرې ښځې د تولید په لومړنیو مرحلو، لکه ریسندګي او اوبدلو بوختې دي او د لوړ عاید لرونکو مرحلو، لکه بشپړتیا، بازارموندنه او د سوداګرۍ پراختیا، لږ لاسرسی لري.
د ملګرو ملتونو د ښځو چارو دفتر ویلي، چې تېره اونۍ یې د قالین صنعت د بېلابېلو شریکانو په همکارۍ، په ځانګړي ډول د سیمه ییزو سوداګریزو شریکانو، یو مسلکي ورکشاپ ترسره کړی دی.
یوناما وايي، د دې ورکشاپ موخه د افغانستان د څرخ کارو او اوبدونکو ښځو لپاره د قالین د تولید په ټولو مرحلو کې د فرصتونو زیاتول وو.
دغه ورکشاپ د ازبکستان په ایریتوم ازاده سیمه کې، چې د افغانستان د شمالي ولایت بلخ سره نږدې ده، ترسره شو؛ په دغه سیمه چې د ملګرو ملتونو په وینا، شاوخوا ۷۰سلنه د افغانستان د قالین ملي تولید ته ځانګړې شوې ده.
د ملګرو ملتونو د ښځو چارو دفتر همدارنګه ټینګار کړی، چې ژمن دی د ښځو رهبري په دې صنعت کې پیاوړې کړي او ډاډ ترلاسه کړي، چې دوی د هغه کلتوري او اقتصادي ارزښت څخه چې رامنځته کوي، په عادلانه توګه برخمنې شي.
د طالبانو د ډلې ویاند مرستیال حمدالله فطرت وايي، چې د ملاهبت الله په مشرۍ د کډوالو ستونزو ته د رسیدنې عالي کمیسیون له ځانګړې ناستې وروسته کډوالو ته د ځمکو د وېش بهیر چټک شوی. دوی زیاتوي، چې تر دې مهاله په بېلابېلو ولایتونو کې ۳ زره ۴۶ نومرې ځمکه پر کډوالو وېشل شوې ده.
د طالبانو ویاند مرستیال حمدالله فطرت نن جمعه، د مرغومي پر ۲۶مه ددې ډلې د مشر ملاهبت الله د هدایت سره سم په مختلفو ولایتونو کې راستنو شویو افغان کډوالو سره د ژمنیو مرستو بهیر هم چټک شوی چې خوراکي او غیر خوراکي توکي او نقدي مرستې هم پکې شاملې دي.
افغانستان ته راستانه شوي کډوال نیوکه کوي، چې سرپناه له جدي ستونزو سره مخ دي .
دوی همدراز وايي، چې د کار نشتوالی او خراب اقتصادي وضعیت یې ژوند لاپسې سخت کړی دی.
تازه د سره صلیب او سره میاشت د ټولنو نړیوال فدراسیون ( ای ایف ار سي) ویلي، چې د ۲۰۲۵کال له پیل څخه د نومبر تر پایه پورې له ایران او پاکستان څخه څه باندې ۵.۲میلیونه افغان کډوال بېرته افغانستان ته راستانه شوي، چې د هېواد پر نازک اقتصاد یې فشار زیات کړی.
دې بنسټ په خپل راپور کې ویلي چې افغانستان ته د کډوالو بېساري بېرته راستنېدل د بشري خدمتونو پر سیستم او د هېواد پر نازک اقتصادي وضعیت دروند فشار اچولی دی.
د سره صلیب او سره میاشت د ټولنو نړیوال فدراسیون ( ای ایف ار سي) ویلي، چې د ۲۰۲۵کال له پیل څخه د نومبر تر پایه پورې له ایران او پاکستان څخه څه باندې ۵.۲میلیونه افغان کډوال بېرته افغانستان ته راستانه شوي، چې د هېواد پر نازک اقتصاد یې فشار زیات کړی.
دې بنسټ په خپل راپور کې ویلي چې افغانستان ته د کډوالو بېساري بېرته راستنېدل د بشري خدمتونو پر سیستم او د هېواد پر نازک اقتصادي وضعیت دروند فشار اچولی دی.
د راپور له مخې، له دې شمېر څخه تر ۳.۶میلیونه ډېر کسان یوازې له ایران څخه راستانه شوي، چې نږدې ۱.۲میلیونه یې په جبري ډول بېرته ستنول شوي دي.
ای ایف ار سي زیاتوي، چې له پاکستان څخه راستنېدونکي کډوال تر ډېره د ننګرهار د تورخم او د کندهار د سپینبولدک له لارې هېواد ته داخل شوي دي. همداراز، یو شمېر نور د هلمند له غیررسمي لارو او د پکتیکا د انګور اډې له لارې افغانستان ته اوښتي دي.
په راپور کې راغلي، چې له ایران څخه راستنېدونکي کډوال د استوګنې له محدودیتونو او سختو اقداماتو سره مخ شوي دي. د بېرته ستنېدونکو د لوړې شمېرې له امله، په سرحدي ولایتونو کې د منلو سیستمونه، روغتیايي خدمات او بشري مرستې تر سخت فشار لاندې راغلي دي.
د دې بنسټ په وینا، زیانمنېدونکي ډلې، په ځانګړي ډول ښځې، ماشومان، بېسرپرسته ماشومان او هغه کسان چې ځانګړو حفاظتي اړتیاوو ته اړتیا لري، لا هم له لوړ ګواښ سره مخ دي.
د سره صلیب او سره میاشت نړیوال فدراسیون خبرداری ورکړی چې که د سرپناه، خوړو او حفاظتي ملاتړ د برابرولو لپاره بېړني اقدامات و نه شي، نو په افغانستان کې به بشري وضعیت لا پسې خراب شي. د بنسټ په وینا، د کډوالو جبري بېرته ستنېدل کولای شي روان بشري بحران نور هم ژور کړي.
د طالبانو په مالیې وزارت کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د یاد وزارت کورناستې ښځینه کارمندانو ته ویل شوي، چې له دې وروسته دوی ته ۵۰۰۰ افغانۍ معاش پر کور نه ورکوي او د کورنۍ لومړی درجه غړي به یې پرځای ګماري. دوی وایي، چې طالبان په دې پلمه غواړي پر دوی تنخواوې بندې کړي.
د طالبانو په مالیې وزارت کې ځینو ښځینه کارمندانو تېره ورځ پنجشنبه، د مرغومي پر ۲۶مه وویل چې د طالبانو له راتګ وروسته په کور شوي او دې ډلې ۵۰۰۰ افغانۍ معاش په کور ورکاوه خو اوس داسې پرېکړه شوې، چې دوی د تل لپاره له دندو ګوښه کړي.
د ښځینه کارمندانو نیوکه دا ده، چې هغه مېرمنې چې خاوند نه لري او یا هم د کورنۍ لومړی درجه غړي یې له دوی جلا ژوند کوي نو پر دوی به دا ۵۰۰۰ افغانۍ هم قطع شي نو دوی له سختو اقتصادي ستونزو سره مخ شي.
د باخبره سرچینو په خبره، طالبان له دې کار سره غواړي، چې د مالیې وزارت کارمندانو تشکیلات له منځه یوسي او پرځای یې د امکان ترحده نارینه کارمندان په دندو وګماري.
د طالبانو د مالیې وزارت ددې پرېکړې په اړه په رسمي ډول څه نه دي ویلي.
تېر کال د طالبانو د مالیې وزارت تاید کړې وه، چې ددې وزارت یو شمیر ښځینه کارمندانې چې په کورناستې دي ۵۰۰۰ افغانۍ تنخوا ورکوي.
طالبانو په تیرو څلورو کلونو کې ډیری دولتي ادارو کې مېرمنې له دندو لرې او په کور کړي دي خو ددې ډلې د کورنیو چارو وزارت ترڅنک په ځینو ادارو کې لاهم دندې ترسره کوي.