سنټکام د امریکا او پاکستان د ترهګرۍ ضد ګډ پوځي تمرین د پای خبر ورکړ

د پکتيا امنیه قوماندانۍ ويلي، په نيول شويو وسلو او چاودېدونکو توکو کې د سپکو مرمیو ترڅنګ، ۱۷ فیره هاوان مرمۍ، ۲۳ عدده پرسونل ضد ماينونه، لسګونه کيلو ګرامه باروت او د هاوان سرګولولې شاملې دي.

سرچینې زیاتوي چې دغه مرمۍ او چاودېدونکي توکي د نامعلومو کسانو له لوري مخکې ځای پر ځای شوي وو، خو د طالبانو د امنیتي ځواکونو له خوا کشف او ترلاسه شوي.

طالبانو نه دي ویلي چې ددغه چاودېدونکو توکو په تړاو کې څوک نیولي او کنه.

د راپور له مخې، د جنورۍ په لومړیو اونیو کې د افغانانو نیول د تېرې اونۍ په پرتله ۱۸ سلنه زیات شوي دي. د جنورۍ له لومړۍ تر لسمې پورې، تر ټولو ډېرې نیونې په چاغي، پشین او د اسلام‌اباد د پلازمېنې په شاوخوا کې ثبت شوې دي. په همدې موده کې، ۷۳ سلنه نیونې په بلوچستان ایالت او ۱۶ سلنه په اسلام‌اباد کې شوې دي.

راپور څرګندوي چې د (ای سي سي کارت) لرونکي او بې‌اسناده افغانان د ټولو نیول شویو کسانو ۸۷ سلنه جوړوي، په داسې حال کې چې د ثبت سند (پي او ار کارت) لرونکي افغانان ۱۳ سلنه برخه لري.

د یونسیاراو د کډوالۍ نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال د سپټمبر له ۱۵مې څخه د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ تر ۱۰مې پورې، په ټولیز ډول ۱۳۰ زره او ۹۹۹ افغانان په پاکستان کې نیول شوي یا توقیف شوي دي. تر ټولو ډېرې نیونې په بلوچستان کې ثبت شوې چې ۶۸ سلنه جوړوي، ورپسې اسلام‌اباد په ۱۹ سلنه، خیبرپښتونخوا په ۶ سلنه، پنجاب په ۴ سلنه او سند په ۳ سلنه کې ځای لري.

دغه بهیر په داسې حال کې چټک شوی چې د پاکستان حکومت د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې اعلان وکړ چې افغانان باید له اسلام‌اباد او راولپنډۍ څخه ووځي، کنه د جبري ایستلو له خطر سره به مخ شي.

په اپرېل میاشت کې د «ناقانونه بهرنیو وګړو د ستنولو پلان» دویم پړاو پیل شو چې د «ای سي سي» کارت لرونکي افغانان هم پکې شامل و. همداراز په جولای کې د رسمي فرمان له لارې د «پي او ار » کارت لرونکو د ایستلو بهیر پیل شو او د سپټمبر لومړۍ نېټه ورته وروستۍ نېټه وټاکل شوه.

بلخوا، د سره صلیب نړیوال فدراسیون د وضعیت ارزونې له مخې، د ۲۰۲۵ کال له پیل څخه د نومبر تر پایه پورې، له ایران او پاکستان څخه تر ۵.۲ میلیونو زیات افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي چې دا یو بې‌ساری بهیر بلل کېږي او له سخت بشري بحران سره مخ افغانستان باندې یې فشارونه لا زیات کړی دی. یوازې له ایران څخه تر ۳.۶ میلیونو زیات افغانان راستانه شوي چې له دې ډلې ۱.۲ میلیونه یې په جبري توګه ایستل شوي کسان دي.

عیني شاهدانو ویلي، موټر چلوونکي پر سړک د سختو دوړو او لړې له امله لاره نه لیدله او موټر یې له کنټروله وتلی و او بیا یوې ویالې ته لوېدلی.

د ژغورونکو ځواکونو د راپور پر بنسټ، ۷ کسان د ټرک لاندې بند پاتې شوي او د پېښې په ځای کې یې ساه ورکړې ده. د ژغورنې ډلې د قربانیانو جسدونه او همدارنګه سخت ټپیان د «ټي‌اېچ‌کیو» روغتون ته ولېږدول، خو هلته د درملنې پر مهال نور ۷ کسان هم مړه شول.

ویل کېږي، چې د دې پېښې ښکار شوي کسان د یوې جنازې په مراسمو کې د ګډون لپاره په سفر روان وو.

ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ پر خپل ټروت ټولنیزه پاڼه یو لیک خپور کړی او د مصر ولسمشر عبدالفتاح السیسي ته یې لیکلي: «زه چمتو یم چې د مصر او ایتوپیا ترمنځ د امریکا منځګړیتوب بیا پیل کړم، ترڅو د نیل سید د اوبو وېش شخړه دایمي حل شي».

دا په داسې حال کې ده، چې تېرکال په سپټمبر کې د لوی ایتوپیايي رنسانس د پرانیستې وروسته په قاهره کې پراخې اندېښنې او غبرګونونه رامنځته شول.

مصر چې د نیل سیند د لاندې برخې هېواد دی، وايي چې په ایتوپیا کې د بند جوړېدو سره د اوبو نړۍوال تړون تر پښو لاندې شوی او د وچکالۍ او سېلابونو لامل ګرځي، خو ایتوپیا بیا دغه ډول اعاوي ردوي او یاد بند یې د خپل اقتصادي پرمختګ بنسټ بللی دی.

د زوریخ پوهنتون څېړونکو د دې څېړنې لپاره په جرمني او برېټانیا کې د څه باندې ۱۷ زره ځوانانو معلومات تر څېړنې لاندې نیولي دي.

د څېړنې پایلې ښيي، چې په اوسط ډول هغه نارینه چې لوړې زده‌کړې لري، خو رواني وضعیت یې کمزوری وي او همدارنګه هغه کسان چې یوازې یا له یوه مور یا پلار سره ژوند کوي، تر نورو ډېر احتمال لري چې د اوږدې مودې لپاره مجرد پاتې شي.

د زوریخ پوهنتون د څېړونکي مایکل کریمر په وینا، ټولنیز عوامل لکه د زده‌کړې کچه او رواني عوامل لکه اوسنی روحي حالت مهم رول لري چې یو کس عاطفي اړیکې ته داخل شي که نه. په دې څېړنه کې همدارنګه ویل شوي، هغه ځوانان چې د کلونو لپاره مجرد پاتې کېږي، له وخت سره د یوازیتوب احساس یې زیاتېږي او د ژوند څخه یې رضایت کمېږي.

دا حالت د شلو کلونو د وروستیو پر مهال لا پسې شدیدېږي او په همدې وخت کې د خپګان نښې هم زیاتېږي.

څېړونکو دا هم موندلې، چې لومړۍ عاطفي اړیکه کولی شي د ځوانانو پر رواني وضعیت مثبت اغېز ولري.

هغه کسان چې خپلې لومړۍ عاطفي اړیکې ته داخلېږي، د ژوند څخه ډېر رضایت لري او د یوازیتوب احساس یې کم وي. خو سره له دې، دا اړیکه د خپګان په کمولو کې څرګند او قوي اغېز نه‌لري.

د دې څېړنې پایلې ښيي، چې د ځوانۍ په کلونو کې د اوږدې مودې لپاره مجرد پاتې کېدل که څه هم په منځنۍ کچه، خو د رواني روغتیا لپاره خطرونه لرلی شي.

څېړونکي خبرداری ورکوي، چې هر څومره عمر لوړېږي، هومره د لومړۍ عاطفي اړیکې پیل کول ستونزمن کېږي، په ځانګړي ډول د هغو کسانو لپاره چې رواني حالت یې ښه نه وي.